Saturday, 18 July 2015
06 August 2020
پرسه‌ای در دیار غربت ـ گفت‌و گو با آریانا برکشلی

«آرزوی صلح درونی با آثار باخ»

2011 April 13

سیمین/ رادیو کوچه

simin@koochehmail.com

روز بیست و یکم مارچ سالروز تولد «یوهان سباستین باخ» آهنگ‌ساز به نام آلمانی است. هر ساله به این مناسبت در روزهای آغازین بهار جشنواره‌ها، کنسرت‌ها و برنامه‌های گوناگونی در نقاط مختلف جهان برگزار می‌شود.

در ادامه برنامه‌های بهاری پرسه‌ای در دیار غربت، این بار به گفت‌و گو با بانوی موسیقیدان ایرانی، «آریانا برکشلی» می پردازم که نامش با نام «باخ» عجین است. نام آریانا برکشلی را از زمان برگزاری نخستین جشنواره موسیقی باخ در فرهنگسرای نیاوران به یاد دارم.

این پیانیست، محقق و استاد موسیقی مقیم امریکا سال‌ها بر روی آثار باخ تحقیق داشته و تم اصلی کنسرت‌های او «از باخ تا آهنگ‌سازان معاصر ایرانی » است.

هرچندکه موسیقی کلاسیک برای مخاطب ایرانی کم‌تر شناخته شده است اما هنرمندان بسیاری در این زمینه فعالیت دارند. این گفت و گو برای خود من هم فرصت خوبی بود تا کمی بیشتر با روح موسیقی کلاسیک از زبان یک هنرمند ایرانی آشنا شوم هم چنین با او از زندگی اش در کشوری دور از وطن سخن بگویم.

با من در این برنامه همراه باشید در گفت و گویی با این بانوی موسیقیدان ایرانی که یکی از منتقدان موسیقی در رسانه‌های امریکا اورا «شهرزاد کلاویه» نامیده است.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

آریانا برکشلی با اشاره به این که به دلایل مختلف به ویژه محدودیت‌هایی برای فعالیت اهالی موسیقی و زنان پس از انقلاب ایجاد شده به امریکا مهاجرت کرده و بیست و پنج سال است در این کشور زندگی می‌کند، می‌گوید که همواره علاقه‌مند است که به ایران بازگردد و هیچ‌گاه خود را دور از ایران حس نمی‌کند:«ما به عنوان ایرانی هر چقدر هم که از ایران دور باشیم هیچ‌گاه نمی‌توانیم آن را فراموش کنیم و همیشه با خاطرات خوبی که از آن‌جا داشتیم زندگی می‌کنیم.»

او با اشاره به خاطرات دوران کودکی‌اش و حضور در جلسات هنرمندان و اندیشمندان به همراه پدر این قبیل جلسات را راه‌گشای خوبی برای جوانان می‌داند و می‌گوید: «این‌گونه جلسات اثر تشویقی دارد و بعدها خیلی حیفم آمد که چنین جمع‌های فرهنگی را نتوانستیم در خارج از کشور برای فرزندانمان ایجاد کنیم که این افراد هنرمند برای آن‌ها مدل باشند.»

من مدیون پدرم هستم

خانم آریانا افکار نوی پدر، دکتر مهدی برکشلی، را عامل اصلی آشنایی و علاقه‌مندی خود به موسیقی و تحصیل در آن می‌داند، پدری که نخستین دروس موسیقی را از او آموخته است. هم‌چنین فعالیت خواهر بزرگ‌تر خود در این زمینه را مشوق خوبی برای تحصیل در رشته موسیقی عنوان می‌کند.

او می‌گوید:«در این زمینه مدیون تشویق پدرم هستم که در آن زمان زمینه آشنایی و تحصیل دخترانش را در زمینه موسیقی فراهم آورد هم‌چنین فکر می‌کنم که بسیاری از جوانانی که به تحصیل در زمینه موسیقی می‌پردازند نیز به نوعی مدیون تلاش او هستند در ایجاد رشته موسیقی در دانشگاه تهران، در زمانی که خانواده‌ها به دلیل نبود رشته دانشگاهی برای موسیقی کم‌تر به فرزندانشان اجازه می‌دادند که  آن زمان به این رشته بپردازند.»

باخ و مولوی پیام‌آور صلح و آرامش درونی

او از تجربه‌اش در آثار باخ و این که چرا باخ را انتخاب کرده چنین می‌گوید:

«کارهای باخ یک سادگی و هم زمان یک پیچیدگی دارد و از هارمونی و اصوات چندصدایی پیچیده استفاده کرده با این حال نتیجه و جلوه کار او از مغز نمی‌آید و مکانیکی نیست بلکه از ژرفای دل می‌آید؛ دل حقیقت شناس، همان حقیقیتی که جاودانه است.

در مدت سال‌هایی که روی آثار باخ کار می‌کنم، دریافته‌ام که باخ از طریق خلق آثارش به من به عنوان یک نوازنده پشتکار، کنترل، تسلط بر نفس و در نهایت فروتنی بخشیده است. تلفیق سادگی، استفاده از اصوات با هارمونی‌های موزون و فروتنی، مجموعه‌ای از یگانگی بین روح، روان و جسم را ایجاد می‌کند.

در بسیاری از مواقع در زمان اجرای باخ، بی‌اختیار به یاد اشعار مولوی می‌افتم و فکر می‌کنم آن‌ها در نکات بسیاری اشتراک دارند. نکاتی نظیر عشق، خودشناسی، فروتنی و به نظر می‌رسد هردوی این بزرگان در جست و جوی صلح درونی و حقیقت بوده‌اند. باخ و مولوی به واسطه شناخت عمیق‌شان از حقیقت به صلح درونی رسیده‌اند. یعنی صلح و آرامش در آثارشان جاری است. برای همین شنونده می‌تواند در طول شنیدن آثار باخ و یا اشعار مولوی یک نوع آرامش و صلح درونی را تجربه کند.

آثار باخ بی‌زمان است یعنی با این که در قرن هفدهم می‌زیسته ولی موسیقی او پیامی که از آثارش شنیده می‌شود فقط به قرن هفدهم مربوط نمی‌شود و به تمامی دوران‌ها تعلق دارد. منظورم از عبارت بی‌زمان همین است. بدون شک باخ جزو معدود بزرگان جهان، اعم از هنرمندان، فلاسفه و عرفاست که آثار شان جاویدان شده‌اند. این هنرمندان بزرگ که چنین آثار جاویدان خلق می‌کنند بی‌تردید به شناخت به خود جاودان خود دست پیدا کرده‌اند.

این جاودانگی با حکمت جاودانی که گاهی از آن با نام جاویدان خرد یاد می‌شود، نسبت دارد. از این مفهوم ما گاهی با عباراتی نظیر «همیشه بهار» و «همیشه نو» یاد می‌کنیم. همان‌گونه که آثار مولوی و حافظ پس از گذشت قرون کهنه نشده‌اند و سرمای پائیزی بر پیکرشان ننشسته، آثار باخ نیز بهاری جاویدان دارد و جالب است که بدانید تولد باخ با نوروز مقارن است. شاید این تقارن تصادفی نبوده! البته منظورم از همیشه بهاری این نیست که اندوه پائیزی و سرمای زمستانی در آثار باخ نیست. باخ و آثارش مکمل تمام فصول هستند. انسان اندوه وجود را در کنار هم در عین اوج و کمال در آثار باخ حس می‌کند. یعنی خوشی  موجود در آثار باخ،خوشی سطحی و مبتذل و عاری از اندوه نیست و اندوهش نیز خالی از شور و وجد نیست.»

او در زمینه خاطراتی که از اجراهای گذشته‌اش داشته می‌گوید: «بهترین خاطره برای هر نوازنده این است که بتواند ارتباط خوبی با شنوندگانش برقرار کند به صورتی که این اجرا تا مدت‌ها در ذهن او بماند.»

آریانا برکشلی آشنایی با «سیمین بهبهانی»، بانوی شعر ایران را یکی از خاطرات خوب خود در برگزاری کنسرت‌هایش می‌داند که این آشنایی تاکنون نیز ادامه پیدا کرده هم‌چنین هم‌کاری با دکتر «همایون کاتوزیان» در کنفرانسی به مناسبت صدمین سال تولد صادق هدایت در آکسفورد برگزار شد را نیز یکی از تجربیات و خاطرات خوب خود در این زمینه می‌داند.

خانم برکشلی در سال گذشته پس از سال‌ها او توانسته امکان دیدار و اجرای برنامه مشترک با خواهر بزرگ‌تر خویش پری برکشلی که نخستین استاد زن موسیقی در دانشگاه تهران بوده و اکنون در پاریس زندگی می‌کند را بیابد؛کاری چهار دستی که به پدر خویش تقدیم کرده‌اند. این اجرا نیز از جمله اجراهای به یادماندنی اوست.

وی هم‌چنین با اشاره به دیدار از کنسرتی که سولیست و رهبر آن یک بانوی هنرمند فرانسوی بوده می‌گوید که در ایران محدودیت‌هایی برای این گونه فعالیت‌های جدی برای زنان وجود دارد و اظهار امیدواری می‌کند که زنان هنرمند در ایران در صحنه باشند و بتوانند با وجود تمام گرفتاری‌هایی که دارند به فعالیت خود ادامه بدهند و الگویی برای نسل آینده باشند.

زبان جهانی هنر برای همبستگی با مردم

آریانا و پری برکشلی سال گذشته در همراهی با گردهمایی تعدادی از چهره‌های شاخص دانشگاهی و فعالان سیاسی و برخی از هنرمندان صاحب نام، در مقابل سازمان ملل قطعاتی را اجرا کردند.

او معتقد است: «هنر با وجود زبان غیرمستقیم و ظرافت خود، می‌تواند نقش خاصی در همراهی با جنبش‌های مردمی داشته باشد همان‌گونه که بسیاری از هنرمندان در زمینه‌های گرافیک، نقاشی یا سینما خیلی از فعالیت‌ها را انجام داده‌اند که نشان دهنده همبستگی آن‌ها بوده است.

هنر زبانی است جهانی و اگر آن هنرمند یا آهنگ‌ساز حرفی برای گفتن دارد حرفی است جهانی و دردش تنها به محیط جغرافیایی اطراف خودش تعلق ندارد

در زمینه موسیقی نیز برخی اوقات خیلی از شنوندگان فکر می‌کنند برای مثال موسیقی کلاسیک غربی است و ممکن است نتواند ارتباط مستقیم به مسایل خاورمیانه  داشته باشد اما من فکر می‌کنم هنر زبانی است جهانی و اگر آن هنرمند یا آهنگ‌ساز حرفی برای گفتن دارد حرفی است جهانی و دردش تنها به محیط جغرافیایی اطراف خودش تعلق ندارد. برای مثال وقتی شوبرت یا باخ کاری را نوشته با افکاری که جلوتر از زمان خودش بوده و عظمت و بزرگی دارد که می‌تواند درد زمان ما هم باشد.

ما برای کار مشترک خود کاری از فانتزی شوبرت انتخاب کردیم که پیام خاصی دارد. در عین حال که غم خاصی در این قطعه هست اما نوید به امید می‌دهد و فکر کردیم که اجرای این قطعه در مقابل سازمان ملل می‌تواند نشانه‌ای باشد از همبستگی با مردم و جوانان ما.»

آریانا برکشلی استاد سابق موسیقى در دانشگاه هنر (فارابی سابق)، در حال حاضر استاد موسیقى در رشته نوازندگى پیانو در دوچس کامینیتی کالج (Dutchess Co,,unity Colledge) در شمال نیویورک در شهر  پوکیپسیه است.

وى در آخرین سال  قبل از انقلاب در تئاتر شهر با ارکستر مجلسى انگلیس به عنوان  تک‌نواز(solist) هم‌کارى داشته و از آن پس تا به امروز کنسرت‌های متعددى در سطح بین‌المللى در اروپا و امریکا برگزار کرده است.

آریانا برکشلی تحصیلات آکادمیک خود را در موسیقی و نوازندگى پیانو در فرانسه در

کنسرواتوار پاریس و دانشکده نرمال موسیقی و در امریکا  در دانشگاه ایالتی نیویورک به پایان رسانده و جوایز متعددی را نیز در این زمینه در یافت کرده است.

آریانا برکشلی نخستین پیانیست ایرانی است که از سوی مرکز بین‌المللی مریدین (Meridian international) هم‌چنین گالرى ملی هنرها برای اجرا دعوت شده و کنسرتی با عنوان «از باخ تا آهنگ‌سازان معاصر ایرانی» اجرا کرده است.

پس از اجرای یکى از این کنسرت‌ها یکی از منتقدان موسیقی در روزنامه فریمن(Freeman) در شمال نیویورک به او لقب «شهرزاده کلاویر» داده است.

او در سال  2009 به عنوان مدیر و مشاور هنرى با کنفرانس ایران‌شناسی (ISIS) در شهر  تورنتو هم‌کاری داشته است. وی هم‌چنین در سال 2010 کنسرتی به مناسبت بیست و پنجمین سال خاموشى پدر، دکتر «مهدى برکشلى» به همراه خواهر خویش «پری برکشلى» در خانه اپرای کلایتون در نیویورک کنسرتی چهاردستی اجرا کرده است.

هم‌چنین وی چندی پیش در هودسن ولی(Hudson Valley) برای اجرای آثار باخ دعوت شده و به مناسبت نودمین سالگی احسان یارشاطر، محقق، ایران‌شناس و بنیان‌گذار ایرانیکا، کنسرتی اجرا و به او تقدیم کرد که با استقبال زیادی روبرو شد.

آریانا برکشلى علاوه براجرای آهنگ‌سازان کلاسیک غربی و معاصر ایرانى سال هست که آثار باخ  را اجرا و روی آن تحقیق کرده است.

 

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , ,