Saturday, 18 July 2015
16 June 2021
پس‌نشینی‌تند

«لیک سوراخ‌ دعا گم کرده‌ای»

2011 May 19

اکبر ترشیزاد/ رادیو کوچه

سخنان هفته‌ی گذشته‌ی «سید محمد خاتمی» درباره‌ی شرایط کنونی کشور واکنش‌های متفاوتی را در میان مردم و کنش‌گران‌سیاسی داخل و خارج از کشور برانگیخت. برخی از نیروهای‌برانداز که از اساس و از سال‌ها پیش با موضوعی به عنوان اصلاحات درون نظام مخالف بودند، این حرف‌ها را با تندی تمام و از سر مخالفت با هر آن‌چه که به پایداری حکومت فعلی بیانجامد، پاسخ دادند و گروهی دیگر از مدافعان نظام ‌جمهوری ‌اسلامی و یاران سابق «آیت‌اله‌ خمینی» که حفظ نظام را بر هر چیز دیگری ترجیح می‌دهند و بنا بر تاکیدات چندین باره‌ی خود «روح‌اله‌ خمینی» و «علی‌ خامنه‌ای» حفظ این نظام را برتر از واجبات دینی و شرعی خود می‌دانند، برای «خاتمی» سوت و کف زدند و بر این وفاداری‌اش احسنت گفتند. اما گروه سومی نیز بودند که در عین حال که فروپاشی نظام و سرنگونی آن را به صلاح کشور و مردم نمی‌دانند، این سخنان «خاتمی» و روشی را که برای آرام کردن فضا به کار برده است نادرست می‌دانند.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

مشکل به گمان نگارنده در اصلاح نیست، در روش‌ها، چگونگی و ابزارهای اصلاح است. هدف از اصلاح، تغییراتی است که قدرت از یک یا چند نفر و یا طبقه‌ی بخصوصی در حکومت به مردم واگذار شود و خرد‌جمعی جای خودرایی و تصمیمات مستبدانه را بگیرد. البته این یک آرزو و ایده‌آل است که هنوز در هیچ کجای دنیا به‌طور کامل شکل حقیقت به خود نگرفته است و فقط نسبت حضور اراده‌ی‌جمعی و آزادی بیان در کشورهای مختلف متفاوت است. خوب اگر در این اصل توافقی میان بخش فراوانی از نیروهای آزادی‌خواه وجود داشته باشد که در ظاهر دارد، باید پرسید که آیا می‌توان برای تغییر شرایط دست به دامان همان‌هایی شد که سبب پیدایش چنین وضعیتی در کشور هستند؟ تجربه‌ی نزدیک به سی‌ساله‌ی پس از انقلاب‌ اسلامی نشان داده است که بخشی از حاکمان و طرف‌داران آن‌ها چنین ظرفیتی را داشته‌اند، اما مقاومت همواره از سوی کسانی صورت گرفته است که هیچ باوری به رای و انتخاب جمع نداشته‌اند و یا برقراری مردم‌سالاری در کشور را با منافع فردی و گروهی خود در تضاد دیده‌اند. در برابر چنین بخشی از حاکمیت چه باید کرد؟

نقدی که بر گفتار «محمدخاتمی» وارد است از همین زاویه است. ایشان گمان می‌کنند که برای بهبود و اصلاح امور و تغییر روش حاکمان می‌توان به سراغ خود آنان رفت و با امتیاز دادن به آن‌ها، آنان را وادار به تغییر روش‌شان کرد. تجربه‌ی تاریخی افرادی چون «سید جمال‌الدین ‌اسدآبادی»، «امیر کبیر»، «دکتر محمد مصدق» و «مهدی‌ بازرگان» به خوبی نشان می‌دهد که نزدیکی به حاکمان مستبد برای اصلاح آن‌ها کار بیهوده‌ای است. برای گسترش حکومت مردم باید از خود مردم کمک گرفت و نه از دشمنان مردم‌سالاری. «خاتمی» در دوران ریاست ‌جمهوری‌اش نیز نشان داد که نمی‌تواند از سرمایه‌ی عظیم رای مردمی که در پشت سرش قرار دارد به خوبی بهره ببرد، چرا که اگر می‌خواست می‌توانست با پشتیبانی همین قدرت مردمی حاکمیت را وادار به پذیرش و کوتاه آمدن در برابر خواست‌های دموکراتیک مردم کند و ریشه نهادهای مردمی و دموکراتیک را هر‌چه بیش‌تر در جامعه قوی‌تر کند. یادمان نرود که آن‌چه که امروز «احمدی‌نژاد» و دار و دسته‌اش را روبه‌مزاج کرده است عدم برخورداری از رای واقعی مردم است. در مشکلات اخیر پیش‌آمده میان رهبری و ریاست ‌جمهوری، «احمدی‌نژاد» و طرف‌دارانش حتا یک‌بار به پایگاه مردمی و رای میلیونی او در انتخابات اشاره‌ای نداشته‌اند زیرا که خود نیز می‌دانند، این دروغ‌ بزرگ ساخته دست رهبری بوده است و بدون حمایت‌های «علی‌ خامنه‌ای»، «احمدی‌نژاد» چنین جای‌گاهی را در خوابش هم نمی‌دیده است.

«سید محمد خاتمی» و یارانش باید بدانند فرصت‌های تاریخی فراوان نیستند و در صورت از دست دادن آن‌ها ممکن است سال‌ها طول بکشد تا دوباره چنین شرایطی آماده شود. پشت‌کردن به مردم و دست به دامن نهادهای غیرانتخابی مردم شدن، یکی دیگر از آن اشتباهاتی است که بخشی از اصلاح‌طلبان درون حکومت در حال تکرار آنند. نگارنده در پایان به این دوستان توصیه می‌کند که هرگاه که فکر کردند چنین روشی می‌تواند برای‌شان کاری از پیش ببرد به یاد جمله‌ی تاریخی «سید جمال‌الدین ‌اسدآبادی» در پایان عمرش بیافتند، شاید درس عبرتی باشد برای‌شان.

«افسوس می‌خورم از این‌که کشته‌های خود را ندرویدم… ای کاش من تمام افکار خود را در مزرعه مستعد افکار ملت کاشته بودم. چه خوش بود تخم‌های بارور و مفید خود را در زمین شوره‌زار سلطنت فاسد نمی‌نمودم. آن‌چه در آن مزرعه (مردم) کاشتم به ثمر رسید و هر‌چه در این کویر (سلاطین و نخبگان‌ حکومتی) غرس نمودم فاسد گردید.»

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , , , ,