Saturday, 18 July 2015
18 June 2021
دایره‌ی شکسته

«بافته‌های رنج کودکان»

2011 May 19

مه‌شب‌ تاجیک/ رادیو کوچه

امروزه در بسیاری از کشورهای جهان شاهد حضور «کودکان کار» در خیابان‌ها، کارگاه‌ها، کارخانه‌ها و مکان‌های متعدد دیگری هستیم. جاهایی که آن‌ها برای تامین معاش خود و خانواده‌شان مشغول به کارند. وجود و افزایش این کودکان را باید نتیجه‌ی شکاف طبقاتی از یک‌سو و فقر و بی‌کاری روزافزون از سوی دیگر دانست، هم‌چنین نبود حمایت‌های قانونی و اجتماعی و نادیده انگاشتن حقوق اولیه‌ی انسانی باعث بروز چنین معضلاتی می‌شود.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

پدیده‌ی کار کودکان و معضلات آن که بسیار زیاد هم هست از مشکلاتی است که  گریبان‌گیر بیش‌تر کشورهای بزرگ در جهان معاصر است. از این پدیده گاهی به نام «تراژدی خیابانی» هم نام برده  می‌شود. توسعه‌ی نامتوازن و عدم هماهنگی ساختار فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی و عقب ماندگی در برخی از ساختارها باعث بروز چنین مشکلاتی شده است. به‌طور مثال زمانی در یک ساختار اشتباه انباشت ثروت ملی در یک مکان و به‌طور عمومی در پایتخت است، این مسئله سیل عظیم مهاجران را برای به دست آوردن موقعیی مناسب‌تر عازم پایتخت می‌کند و این‌گونه است که ناهنجاری‌هایی از این قبیل به وقوع می‌پیوندد و در واقع بستری است برای بروز و شیوع آسیب‌های متعدد اجتماعی.

تا حدود قرن نوزدهم کودکان به عنوان گروهی خاص که نیازمند توجه و رسیدگی هستند مطرح نبودند، هرچند که وجود آن‌ها ضروری بود اما از لحاظ اجتماعی ارزش خاصی نداشتند و یا کودک بوده‌اند که ارزش خاصی نداشتند و یا بزرگ‌سال که با آنان مانند بزرگ‌سالان رفتار می‌شده است. با شروع این قرن و تغییر بسیاری از نگرش‌ها توجه به کودکان هم تغییر می‌کند و این‌گونه حقوق این کودکان هم بررسی می‌شود. اما مسئله‌ی کار کودکان با تمام این توجهات روبه افزایش است. به گفته‌ی «یونیسف» در حال حاضر حدود صد میلیون کودک در شهرها و خیابان‌های جهان زندگی می‌کنند که بیش‌تر آن‌ها به کشورهای در حال توسعه تعلق دارند.

این کودکان در شرایط نامطلوب از نظر تغذیه، بهداشت و انجام کارهای خطرناک و عامل بالقوه مناسبی برای انتقال و شیوع بیماری‌های آمیزشی از جمله ایدز هستند. «کودکان کار» ساعاتی از شبانه روز یا گاهی تمام آن را به صورت موقت و دایمی خارج از نهادهایی مانند خانواده، خانه و یا مدرسه به قصد و انگیزه‌ی کار به سر می‌برند. این کودکان شاید بیش‌تر در نهادهایی غیر از خانواده نگه‌داری می‌شوند و به محض این‌که رها می‌شوند به کارهایی از قبیل دزدی، خرید و فروش مواد مخدر و یا حتا گاهی قتل دست می‌زنند.

از سوی دیگر کودکان کارگر به‌طور عمومی از تحصیل محروم بوده یا در مراحل ابتدایی آن متوقف می‌شوند. دست‌گاه ایدئولوژیک آموزش با این جداسازی‌های عمومی، بخشی از جامعه را به سوی کار یدی سوق می‌دهد. همین امر هم واجد بازتولید تقسیم کار یدی و کار ذهنی بوده و هم نشان‌دهنده‌ی مکانیزم سوژه‌سازی در کل جامعه است. کار کودکان مهارت کلامی و هوش ارتباطی آن‌ها را دچار تاخیر نسبت به دیگر کودکان هم سن آن‌ها کرده و از این طریق مجموعه‌ی آسیب‌های جسمانی و روانی ناشی از کار را کامل می‌نماید.

اساس وضعیت زندگی این گروه از کودکان را می‌توان دسته‌بندی کرد. کودکان بی‌خانمان که خانه و خانواده ندارند و در خیابان زندگی می‌کنند. کودکانی که دارای خانه و خانواده هستند و به دلایلی مختلف از خانواده خود جدا شده‌اند و تنها به صورت گروه‌های کوچک و گاه زیر پوشش باندهای مربوط زندگی می‌کنند. کودکانی که قبل‌تر بی‌خانمان بوده‌اند اما در حال حاضر در سرپناه‌ها و مراکز حمایتی نگه‌داری می‌شوند. کودکانی که دارای خانواده هستند و با خانواده خود زندگی می‌کنند اما به دلایل مختلف و به‌طور عمده فقر، زندگی خود را در خیابان می‌گذرانند.

طبق آمار، از هر شش بچه در دنیا، یک بچه کودک کار است که از آن‌ها بهره‌کشی می‌شود. سو استفاده‌ی جنسی مهم‌ترین آمار تجارت این کودکان است. دختران آسیایی بیش‌ترین قربانیان تجارت انسان هستند.  از دیگر موارد سو‌استفاده، خرید و فروش اعضای این کودکان است. طبق آمار در ایران دو و نیم میلیون کودک کار زندگی می‌کنند که شناسنامه دارند. تعداد واقعی آن‌ها بسیار بیش‌تر است. زیرا بیش‌تر این کودکان شناسنامه ندارند. آمار اعتیاد و بزه‌کاری در میان این کودکان زیاد است. کارشناسان انواع بدرفتاری با کودکان را به سو رفتار جسمی، غفلت جنسی و یا سو رفتار عاطفی و جسمی تقسیم می‌کنند. بر اساس سازمان مطالعات بهداشت بیش‌تر کودکان کار مورد سواستفاده‌ی جنسی و اقتصادی قرار می‌گیرند و بسیاری از آن‌ها به بیماری‌های غیر‌قابل درمان مبتلا می‌شوند.

فقر و از هم‌گسیختگی خانواده دو علت مهم به‌وجود آمدن کودکان کار می‌شود. این کودکان که به‌طور عمده  منبع درآمد خانواده هستند ممکن است به دلایل گوناگون به دست نیروهای پلیس بازداشت شوند در این صورت خانواده‌های‌شان برای رهایی آن‌ها اقدام می‌کنند. با وجود این پس از آزادی دوباره خانواده‌ها‌ی‌شان آن‌ها را برای ادامه امرار معاش از طریق تکدی به خیابان‌ها می‌فرستند مشکلات خانوادگی و نابسامانی زندگی بیش‌تر آنان را از ادامه‌ی تحصیل باز می‌دارد بدین سبب مشکلات روانی، افسردگی، ‌بی‌خانمانی، کودکان را در معرض انواع کج‌روی‌ها و رفتارهای ضد اجتماعی قرار می‌دهد. نیاز به حمایت‌های اجتماعی و عدم پاسخ به آن، فرد را مستعد بسیاری ازمشکلات روانی-اجتماعی و سو‌مصرف مواد می‌کند.

ممنوعیت کار کودکان، آموزش و بهداشت رایگان، کمک هزینه‌ی کودک به صندوق خانواده، ایجاد مهد کودک برای کمک به والدین شاغل، ایجاد مراکز فرهنگی، ورزشی و تفریحی برای پر کردن اوقات فراغت کودکان، از اولیه‌ترین حقوق کودکان محسوب می‌شود. این اصل مهم جمعیت شناسی است که هر‌چه هزینه‌های اجتماعی برای آموزش و پرورش کودکان از طرف دولت و اجتماع افزایش یابد، تلاش برای کنترل جمعیت افزایش خواهد یافت. اما دولت با شعار فرزند بیش‌تر، در عمل تمامی مسوولیت‌های اجتماعی و فرهنگی خود در قبال کودکان را به کناری گذاشته و آن‌ها را به حداقل رسانده تا به کودکان کار هر روز روبه افزایش بگذارند.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , ,