Saturday, 18 July 2015
24 June 2021
دوم خرداد- بیست‌و‌سوم می

«تقویم تاریخ دوم خرداد»

2011 May 23

رادیو کوچه

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید


1360 خورشیدی – سال‌روز درگذشت «نصراله فلسفی» مورخ، نویسنده و مترجم معاصر ایرانی است. فلسفی از سال ۱۳۰۷ در «دارالفنون»، «دانش‌سرای عالی» و مدارس متوسطه تهران به تدریس تاریخ و جغرافیا و علوم ادبی پرداخت و با تاسیس دانش‌گاه «تهران» به‌عنوان استاد به تدریس تاریخ پیش از اسلام در دانش‌کده ادبیات مشغول شد. وی علاوه بر نویسندگی و ترجمه کتاب‌های بسیار، مقالات تحقیقی درباره تاریخ و ادبیات ایران در نشریات به چاپ رساند. مقالات تحقیقی او درباره تاریخ و ادبیات ایران در نشریه‌هایی چون «تعلیم و تربیت»، «مهر»، «اتحاد»، مجله «دانش‌کده ادبیات و علوم انسانی تبریز»، نشریه «کتاب‌خانه ملی تبریز» و ….. به چاپ رسیده است. فعالیت‌های روزنامه‌نگاری او در طی چهار دهه شامل مدیریت چندین مجله در دوره‌های مختلف بود که از آن جمله، می‌شود به مجله «پست‌و‌تلگراف»، «تعلیم و تربیت»، مدیریت و سردبیری مجله هفتگی «امید» و «ایرانیکا» به زبان ایتالیایی اشاره کرد. نصراله فلسفی از سال ۱۳۳۵ تا ۱۳۴۰ در سمت رایزن فرهنگی ایران در ایتالیا و اسپانیا مشغول خدمت بود تا سرانجام در سال ۱۳۴۳ به درخواست خودش بازنشسته شد.‌

1618 میلادی – آغاز جنگ‏های سی‌ساله مذهبی در «اروپا» است. ظهور مذهب پروتستان در اوایل قرن شانزدهم میلادی، شکافی بین پیروان مسیحیت به وجود آورد و «کاتولیک‏»ها و «پروتستان»‏ها در طول سده‏های پس از آن، بارها با هم به نزاع و نبرد پرداختند. در روز چنین روزی، پروتستان‏های چک که از محدود‌شدن آزادی‏های‌شان توسط «فردیناند دوم»، امپراتوری رم نگران بودند، دو فرستاده وی را به قتل رساندند و به این ترتیب جنگ‏های سی‌ساله مذهبی در اروپا آغاز شد. این جنگ‏ها که عمدتن در «آلمان» روی داد، فراز و نشیب‏های زیادی داشت. در طول جنگ، کشورهای «فرانسه»، «سوئد» و «دانمارک» در حمایت از پروتستان‏ها و دولت اسپانیا و امپراتوری رم به طرف‌داری از کاتولیک‏ها وارد جنگ شدند. جنگ‏های سی‌ساله مذهبی اروپا در نهایت، با انعقاد پیمان «وستفالی» در سال 1648 خاتمه یافت، اما اسپانیا و فرانسه تا امضای پیمان «پیرنه» در سال 1659 با هم درگیر بودند. جنگ‏های سی‌ساله، علاوه بر ویرانی و تجزیه آلمان و نیز تضعیف امپراتوری رم، قدرت‌یافتن فرانسه را در پی داشت. در این جنگ‏ها اگر‌چه نزاع دیرینه دو مذهب کاتولیک و پروتستان نقش مهمی داشت، اما عواملی چون اختلاف‏های ارضی و سیاسی دولت‏های این قاره نیز در شروع و ادامه جنگ، بسیار موثر بود. از نتایج مهم این جنگ‏ها، پایان نسبی درگیری‏های مذهبی پروتستان‏ها و کاتولیک‏ها و آغاز رشد جریان‏های ناسیونالیستی و ملی‏گرایى و نژادپرستی در اروپا بود. در کنار این تاثیرات، تفکر جدایى دین از سیاست نیز سر برآورد. به عبارتی، یکی از وقایع مهم اجتماعی که زمینه جدایی نهاد دینی را از سیاست فراهم ساخت، همین جنگ‏ها و پیمان وستفالی بود. در این پیمان قرار بر این شد که قدرت اقتصادی کلیسا تضعیف شود و به تعبیری، مراکز اقتصادی که در سلطه کلیسا بودند از نفوذ کلیسا خارج شوند.

1908 میلادی – زادروز «جان باردین» (John Bardeen) فیزیک‌دان آمریکایی و برنده دو جایزه نوبل فیزیک است. وی تحصیلات خود را در دانش‌گاه «ویسکانسین» در سال ۱۹۲۸ میلادی به پایان رساند و در سال ۱۹۳۶ میلادی از همین دانش‌گاه درجه دکتری گرفت، چند سال بعد در دانش‌گاه «مینسوتا» تدریس کرد و در سال ۱۹۴۵ میلادی به آزمایش‌گاه‌های تلفن «بل» انتقال یافت‌. در همین‌جا بود که با هم‌کاری «ویلیام شاکلی» و «والتر برتن» به کشف «ترانزیستور» توفیق یافت و به اشتراک این‌دو به دریافت جایزه نوبل سال ۱۹۵۶ میلادی در فیزیک نایل آمد. باردین از سال ۱۹۵۱ به بعد استادی فیزیک نایل آمد و در سال ۱۹۷۲ با «لپون کوپر» و «جان فیشر» دومین جایزه نوبل را به‌دست آورد‌. او تنها فیزیک‌دانی است که دوبار موفق به دریافت جایزه نوبل شده است. وی سرانجام در سال ۱۹۹۱ درگذشت.

1915 میلادی – روز ورود «ایتالیا» به عرصه جنگ جهانی اول است. مهم‏ترین تحول سیاسی در اروپا در نیمه اول سال 1915، ورود ایتالیا به جنگ جهانی اول بود. ایتالیا در چنین روزی، به امید بهره‏برداری سیاسی و توسعه قلمرو حکومت خود به اتریش اعلان جنگ داد. پس از چندی، دولت ایتالیا به امپراتوری عثمانی نیز اعلان جنگ داد و آتش جنگ را فروزان‏تر کرد. با این حال، علی‏رغم پیروزی متفقین، که ایتالیا در کنار آنان می‏جنگید، این کشور نصیبی از جنگ نبرد و با وارد کردن 5.5 میلیون نفر از مردم خود، به صحنه نبرد، نزدیک به هفت‏صد هزار ایتالیایی را به کشتن داد. به بیانی دیگر، ایتالیا با این‌که در شمار فاتحان جنگ جهانی اول بود، ولی با این‌حال باید آن را کم و بیش کشوری مغلوب به شمار آورد. زیرا با وجود شرکت فعالانه در جنگ، امتیاز قابل توجهی دریافت نکرد.

903 خورشیدی – سال‌روز درگذشت شاه «اسماعیل یکم» ملقب به «ابوالمظفر بهادرخان حسینی»، است. وی موسس سلسله صفوی و به‌عنوان اولین سلسه تمامن ایرانی، حاکم بر سراسر ایران پس از اسلام است. شاه اسماعیل در اولین اقدام مهم خود، در شهر «تبریز» مذهب «تشیع» را به‌عنوان مذهب رسمی دولت و مملکت صفوی اعلام کرد. و تبریز به‌عنوان اولین پایتخت تشیع در جهان اسلام مطرح شد و به پای‌گاه مهم برای ترویج فرهنگ اهل بیت تبدیل شد. وی با رسمی‌کردن مذهب شیعه و با زنده‌کردن هویت ایرانی مرزهای ایران را به حدود مرزهای ساسانیان رسانید و در واقع ایران را به‌عنوان یک واحد سیاسی مستقل پس از اسلام پس از حدود ۸۰۰ سال، تاسیس و تثبیت کرد. هم‌چنین از وی اشعاری هم به ترکی آذربایجانی و به فارسی با تخلص «ختایی» برجای مانده‌است.

 

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , ,