Saturday, 18 July 2015
24 October 2021
دایره‌ی شکسته

«انحرافی به سمت مدرنیسم»

2011 May 23

مه‌شب‌ تاجیک/ رادیو کوچه

در سال 1905 هنر مدرن دوره‌ی پر فراز و نشیبی را پشت سر می‌گذارد به طوری‌که شاید بتوان آن‌را به عنوان تاریخ تولد واقعی هنر مدرن به حساب آورد. در فرانسه «فوویسم» با با «ماتیس» ظهور می‌یابد و سپس در سال 1907 «کوبیسم» با «پیکاسو» و «براک» تولد پیدا می‌کند. در آلمان در همین تاریخ اولین گروه اکسپرسیونیست‌ها موسوم به «پل» راه خود را در جهت ادامه‌ی راه پیش‌گامان قرن نوزدهم پی می‌گیرند‌.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

هنر قرن بیستم همیشه پیش از موعد مقرر خود به ابتکار و نوآوری دست می‌زند و به همین دلیل همیشه در ابتدا با مخالفت‌ها و طرد از سوی جامعه‌ و عقاید رایج آن زمان قرار می‌گیرد. فوویسم گرچه که مدت زمان محدودی را به خود اختصاص داد، یعنی فاصله‌ی سال‌های 1905 تا 1907 ولی نمی‌توان منکر این موضوع شد که تاثیری عظیم بر هنر مدرن قرن بیستم گذاشت. عنصر رنگ در آثار نقاشان پیش‌گام قرن بیستم بویی فردی و شخصی گرفت. این نقاشان خواست‌های درونی خود را به انعکاس واقعیت بیرونی ترجیح دادند.

آن‌ها با استفاده پرشور غیرواقعی و زمخت از رنگ تابلوهایی کشیدند و آثارشان را در سال ۱۹۰۵ در سالن پاییز پاریس به نمایش گذاشتند‌. یکی از منتقدان معروف فرانسوی «لویی وکسل» پس از مشاهده این آثار به ایشان لقب فو داد. این واژه فرانسوی به معنای دد یا جانور وحشی است. این لقب به واسطه برخورد زمخت و جسورانه با رنگ بر ایشان نهاده شد. بعدها با نام فوویسم یا ددگری برای این شیوه از نقاشی ثبت شد و رفته رفته از آن به‌عنوان یک سبک نقاشی یاد شد. از مهم‌ترین دست‌آورد فوویست‌ها استقلال رنگ و فرم در آثارشان بود.

فوویسم، یوغ ستم‌گری مکتب تجزیه‌کاری را شکست و آن‌ها پیوسته بر این باور بودند که «هنر باید پویا باشد، نه ایستا». ماتیس بیش‌تر از هر چیزی به‌دنبال نحوه‌ی بیان بود و اذعان می‌کرد که نمی‌توانم بین احساسی که برای زندگی دارم و نحوه‌ی بیان آن تمایزی قایل شوم. ماتیس و دوستان‌اش تصویر را به عنوان یک «فضای معنوی» می‌پنداشتند و سعی می‌کردند که ارتباط عمیق‌تری را با چنین معنویتی ایجاد کنند. آن‌ها از هرگونه سه‌بعدی نمایی دوری کرده و اذعان داشتند که شکل‌های طبیعی باید از یک نظم معنوی تصویر پیروی کنند. نور باید به واسطه رنگ بیان‌شده و گستره‌ی تصویر باید با قطعات رنگی صریح مفصل‌بندی شود، زیرا به مدد رنگ‌های صریح و خالص است که می‌توان به بیش ترین بیان دست یافت.

سبک گوشه‌دار اکسپرسیونیسم آلمان نتایج قابل توجهی در حکاکی و پیکره‌تراشی در همین زمان  دست آورد، هنرمندان بسیاری در زمینه‌ی حکاکی به روی چوب به خصوص در قالب‌هایی مطابق با سبک خود کار کرده‌اند. هنرمندانی هم‌چون «مارکس»، «کرشنر»، «پیکستن»، «کته کولویتس». البته پیکره‌تراشی زمان زیادی برد تا شناخته شود حتا زمانی بسیار بیش‌تر از آن‌چه که نقاشی در این زمینه صرف کرد تا شناخته شود. مجسمه‌سازان با قدرت تمام دست به ساختن مجسمه‌هایی می‌زدند که از روی مجسمه‌های آفریقایی و صورتک‌ها الهام گرفته شده بود، تاثیر هنرهای بدوی در این زمان بسیار زیاد است، این تاثیر در کارهای افرادی مانند «پیکاسو»، «برانکزی» و «اپیستن» هم دیده می‌شود.

در اصل باید میان شکل اولیه‌ی کوبیسم و دستان توان‌مند و ذهن‌های خلاق پیکاسو و براک و گسترش کوبیسم در زمینه‌ی نقاشی و پیکره‌سازی تمایز قایل شد. از سال 1910 به بعد به‌دنبال پیکاسو و براک مکتب واقعی کوبیسم در فرانسه شکل گرفت. هم‌چنین ماتیس که در میانه‌ی راه کوبیسم و اکسپرسیونیسم قرار داشت و با ورود به حوزه‌ی مدرنیته‌ی کوبیسم درخششی فوق‌العاده پیدا کرد. می‌توان در مورد اولین نقاشی‌های پیکاسو و براک در سبک کوبیسم از چیزی به‌نام کوبیسم سزانی صحبت کرد. «خانه‌هایی در استاک» و « کارخانه‌ای در هورتادو ابرو» نمونه‌هایی برای این مسئله هستند.

در دوره‌ی کوبیسم تحلیی هم‌کاری تنگاتنگ بین پیکاسو و براک به آمدن سبکی به‌طور تقریبی آبستره می‌انجامد و این چنان عمیق است که به سختی می‌توان این دو را از یک‌دیگر جدا کرد، ولی این دو نفر بسیار سریع این سبک را کنار می‌گذارند و راه را برای دست‌یابی به سبکی پالوده‌تر هموار می‌سازند. در این راه «خوان گری» و «فرنان لژه» هم به آن‌ها می‌پیوندند.

در این زمان به‌طور مشخص هدف آن‌ها متلاشی ساختن قاب‌ها و به دست آوردن کمپوریسیونی بسیار گسترده است. در این راه از بریده‌های روزنامه که عنصر تمایز آبستره و رالیست است، استفاده می‌کنند و این امکان بعدها در دنیای کولاژ بسیار اهمیت پیدا می‌کند و در دنیای هنر معمول می‌شود. پیدایش هنر آبستره، استیل و کانستروکتیویسم علی‌رغم مشکلات ناشی از جنگ جهانی از دست‌آوردهای هنر این قرن است، و از مهم‌ترین گرایشات هنری این دوران هستند.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , ,