Saturday, 18 July 2015
21 June 2021
دایره‌ی شکسته

«با پاشنه‌های پرشورت برقص»

2011 May 24

مه‌شب‌ تاجیک/ رادیو کوچه

«فلامنکو» یکی از موسیقی‌های شناخته شده‌ی اروپایی است و ریشه‌ی آن از خاست‌گاه‌های متفاوتی سرچشمه گرفته است، یعنی در واقع ما می‌توانیم در این موسیقی سهمی از موسیقی‌های هندی، عربی، یونانی و اسپانیایی ببینیم. و بدین شکل فلامنکو شاید از به هم پیوستن فرهنگ‌های گوناگون به‌وجود آمده باشد. البته جزییات کامل درباره‌ی فلامنکو در تاریخ گم‌شده است ولی گفته می‌شود که موسیقی فلامنکو توسط «مورها» به‌وجود آمد و توسط کولیان رنگ و لعاب داده شد.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

اعراب اسپانیا به خصوص در جنوب، آن‌جا را با تمدنی هم‌راه با آرامش اداره می‌کردند. به همین دلیل علوم، اقتصاد، فرهنگ آن‌جا شکوفا بود تا زمانی که کاتولیک‌ها خواستند اعراب را بیرون کنند و سال‌ها طول کشید تا اعراب از آن‌جا رفتند. کولیان جنوب اسپانیا در آن زمان از مکانی به نام «سید» در شمال شبه قاره‌ی هند به جنوب اسپانیا آمدند. آن‌ها مدتی را هم در مصر سپری کردند تا زمانی که از آن‌جا هم رانده شدند، سپس به سمت چکسلواکی رفتند و چون می‌دانستند که نمی‌توانند همه با هم یک‌جا سکونت گزینند، به سه دسته تقسیم شدند و به کشورهای روسیه، مجارستان، لهستان، کشورهای بالکان و فرانسه و اسپانیا رفتند.

کولی‌ها خود را «روما کالک» می‌نامیدند به معنای مردم دشت و صحرا یا آواره‌ی صحراها، آن‌ها به زبان «کالو» صحبت می‌کردند و بیش‌تر صنعت‌گر و گله‌دار بودند و هم‌چنین عقاید ویژه‌ای درباره‌ی موسیقی داشتند. آن‌ها در واقع یک نوع موسیقی بداهه داشتند و موسیقی هر سرزمینی را هم که به آن وارد می‌شدند در خدمت موسیقی خودشان می‌گرفتند. موسیقی در واقع بخش بسیار مهمی و برجسته‌ای از جشن‌ها و مراسم سنتی‌ها آن‌ها را تشکیل می‌داد، و تمامی آن‌چه آن‌ها از موسیقی می‌ساختند نوا و ریتمی بود که بتوانند با دست و پای‌شان به اجرای آن بپردازند. اما در این میان مشکلی هم وجود داشت، آن‌ها در زمان بسیار نامناسبی به اسپانیا رسیده بودند، درست زمانی که مذهب کاتولیک بر اعراب پیروز شده بود و آن‌ها را از آن‌جا رانده بود و از مردم سرزمین می‌خواست که همه کاتولیک باشند، به زبان اسپانیایی صحبت کنند و رفتار متمدنی داشته باشند.

این اعتقادات به خصوص دامن‌گیر کولی‌ها می‌شد چرا که مهمانی‌های پرسروصدای‌شان در کل به دعوا می‌انجامید و حتا این وسط گاهی کشته هم می‌دادند و این مسئله شهرت بدی برای آن‌ها دست و پا کرده بود. به طوری که حق نداشتند مشاغل سنتی داشته باشند یا به زبان کالویی حرف بزنند. آن‌ها مخفیانه زندگی می‌کردند و زمانی که با ثروت‌مندان در یک‌جا قرار می‌گرفتند موسیقی اعجاب‌آور خود را برای آن‌ها اجرا می‌کردند و بیش‌تر هم از ظلم‌هایی که به طبقه‌ی فرودست می‌رفت، سخن می‌گفتند. موسیقی کولی‌ها همواره با بداهه‌سرایی و مهارت در اجرا یعنی با فیزیک و بدن هم‌راه است، آن‌ها کم‌کم در «آندالوسیا» که سرزمینی بکر بود و مردم هم افکار آزادی‌خواهانه‌تری پیدا کرده بودند توانستند، موسیقی خود را با موسیقی سنتی اسپانیا تلفیق کنند‌. به این ترتیب مردم هم آنان را به‌تر پذیرفتند.

کلمه‌ی فلامنکو از دو کلمه‌ی «منگو» و  «فلاگ» به معنای روستایی و برزگر گرفته شده است که بنا به گفته‌ایی از قرن هیجدهم به عنوان «کولی آندلسی» مورد استفاده قرار گرفت. با گذشت زمان و این مسئله که مردم بیش‌تر فعالیت‌های آنان را پذیرفتند و به فرهنگ آنان به خصوص به موسیقی‌شان روی آوردند. موسیقی فلامنکو با بهره‌گیری از آواز و صدای به هم خوردن دست‌ها آغاز شد و بسیار بعد گیتار به آن پیوست و تنها در قرن حاضر صدای پاشنه‌ی کفش رقصندگان هم به ان اضافه شد. در واقع آلات اصلی فلامنکو امروزه این سه عنصر می‌باشند، آواز، گیتار و رقص. ولی در گذشته قبل از آمدن گیتار از سازهایی هم‌شکل عود که سازهایی عربی بود استفاده می‌شد.

امروزه فلامنکو شکل‌های گوناگون دارد و فلامنکوی مدرن از سازهای الکترونیک هم‌چون گیتار الکتریک استفاده می‌کند. هم‌چنین از سازی به نام «کاخون» که سازی پرویی است و اولین بار «پاکو دلوسیا» و گروهش از آن استفاده شد. موسیقی جدید فلامنکو از نظر سبک تازگی‌هایی دارد اما ریشه و اصل آن را در فلامنکوی سنتی باید جست‌وجو کرد. در فلامنکو ریتم نقشی اساسی دارد اما به شیوه‌ی خاص خود، یعنی ساختار ریتمیک آن به گونه‌ای است که دو نوازنده‌ی گیتار می‌توانند به یک‌دیگر پیشنهاد ریتم بدهند. در یک قطعه موسیقی فلامنکو‌، قسمت‌هایی می‌تواند فی‌البداهه به اجرا درآید یعنی در بسیاری از مواقع آوازخوان می‌تواند بر حسب ذوق خود قطعه آوازی اجرا کند که فضایی مناسب رابرای سایر عوامل اجرا کننده‌ی موسیقی فلامنکو با سکوت‌هایی که در خلال آواز بوجود می‌آید فراهم کند. در دهه‌های اخیر موسیقی‌دان‌های پیش‌رویی در زمینه‌ی فلامنکو فعالیت کرده و در آن تغییراتی پدید آورده‌اند، هنوز هم میان سبک‌ها در نواحی مختلف تفاوت‌هایی هست و موسیقی فلامنکوی جوان دنیاپسندتر و پرشر و شورتر از موسیقی سنتی فلامنکوست.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , , , ,