Saturday, 18 July 2015
21 June 2021
زخم

«ایرانی‌ها هر سال ۱۷۰۰ میلیارد تومان پول آتش می‌زنند»

2011 June 01

افشان برزگر/ رادیو کوچه

آخرین آمارهای منتشر‌شده نشان می‌هد که روزانه بیش از 15 میلیون نخ سیگار در دنیا تولید و توزیع و هر روز نیز بر مصرف‌کنندگان این ماده دخانی افزوده می‌شود، به‌طوری که مصرف سالانه سیگار از 10 میلیارد نخ در سال 1880 میلادی به بیش از شش هزار میلیارد نخ در حال حاضر رسیده است.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

سابقه مصرف دخانیات از هزاران‌سال قبل از تولد حضرت مسیح و ابتدا از کشورهای «آمریکایی» شروع شد و سپس به کشورهای اروپایی و آسیایی گسترش یافت. اولین سیگارها به شکل امروزی در آمریکا در سال 1913 میلادی و در ایران در شهر قزوین در سال 1316 تولید شدند.

در عین حالی که آمریکایی‌ها و اروپاییان اولین مصرف‌کنندگان و تولید‌کنندگان سیگار بوده‌اند، اما امروزه با اقدامات انجام‌شده، مصرف سیگار در این کشورها در حال کاهش و در کشورهای جهان سوم و کشورهای در حال توسعه رو به افزایش است.

بر اساس آمارهای رسمی، «چین»، «آمریکا»، «ژاپن»، «روسیه» و «اندونزی» بزرگ‌ترین مصرف‌کنندگان سیگار در دنیا به‌شمار می‌روند. هم‌چنین بیش‌ترین تعداد سیگار در آسیا، استرالیا و خاورمیانه مصرف می‌شود که پس از آن آمریکا، کشورهای اروپای شرقی و کشورهای اروپای غربی قرار دارند.

تعداد افراد سیگاری در جهان یک میلیارد و 300 میلیون نفر تخمین‌زده می‌شود که از این تعداد یک میلیارد نفر مرد و 300 میلیون نفر زن هستند. اما آمارهای اعلام‌شده درباره سیگاری‌ها در ایران متفاوت و بین 10 تا 15 میلیون نفر است که این افراد سالانه بیش از 60 میلیارد نخ سیگار دود می‌کنند.

این ارقام نشان می‌دهد که ایرانی‌ها سالانه یک هزار و 700 میلیارد تومان پول خرید سیگار می‌دهند که البته دو برابر این رقم توسط دولت صرف هزینه‌های درمان بیماری‌های ناشی از مصرف سیگار می‌شود، اما در نهایت سیگار جان 60 هزار ایرانی را در سال می‌گیرد.

براساس آخرین آمار وزارت بهداشت ایران، بیش از 11 درصد جمعیت 15 تا 64 ساله کشور شامل 21 درصد از مردان و کم‌تر از یک درصد زنان به‌طور روزانه مصرف‌کننده مواد دخانی در کشور هستند.

هرچند که به گفته وزیر بهداشت، میزان مصرف دخانیات در ایران از 14 درصد در سال 1383 به 11 درصد کاهش یافته است، اما کارشناسان نسبت به کاهش سن آغاز مصرف دخانیات در کشور هشدار می‌دهند، به‌طوری که دبیر جمعیت مبارزه با دخانیات کشور اعلام کرده که سن مصرف سیگار در ایران به زیر 10 سال رسیده است.

کاهش سن مصرف سیگار به زیر 10 سال در حالی در ایران رخ می‌دهد که کشور ما به هم‌راه «ایرلند»، ایالت‌هایی از «کانادا» و بخش‌هایی از «استرالیا» تنها نقاطی از دنیا هستند که قانون جامع کنترل ملی مبارزه با دخانیات را به تصویب رسانده‌اند.

تحقیقات نشان داده است که 48 درصد افراد سیگاری، اولین سیگار را در زیر سن 14 سالگی بر لب گذاشته‌اند، 30 درصد این افراد 14 تا 17 سالگی و 17 درصد افراد 18 تا 21 سالگی را زمان آغاز استعمال دخانیات اعلام کرده‌اند و تنها پنج درصد از سیگاری‌ها عنوان کرده‌اند که از 22 سالگی به بعد اولین سیگار زندگی خود را کشیده‌اند.

نتایج تحقیقاتی دیگر نشان می‌دهد که نزدیک نیمی از افراد، اولین سیگار خود را در جمع دوستان کشیده‌اند، 17 درصد نیز اولین تجربه خود را در خلوت خانه، 17 درصد در زمان سربازی و 12 درصد در محیط مدرسه داشته‌اند.

نکته قابل تامل در بحث مصرف دخانیات این است که با افزایش سطح سواد در بین قشر جوان و تحصیل‌کرده، میزان مصرف سیگار به‌ویژه در زنان افزایش می‌یابد.

طی مطالعه‌ای در دانش‌گاه‌ها مشخص شد، در سال آخر تحصیل دانش‌جویان، میزان مصرف سیگار در آن‌ها افزایش یافته است که متاسفانه میزان مصرف سیگار در گروه‌های پزشکی بیش از دیگر گروه‌هاست. هم‌چنین با مطالعه در رشته‌های پزشکی مشخص شد که ماماها بیش از دیگر گروه‌های پزشکی سیگار می‌کشند.

این آمارها در حالی اعلام می‌شود که اکثر افراد سیگاری نسبت به مضرات آن باخبرند و می‌دانند که سیگار عامل بروز و یا تشدید بیش از 50 نوع بیماری است و قطران موجود در سیگار زمینه‌ساز ابتلا به حداقل 10 نوع سرطان است.

هم‌چنین شانس ابتلا به سرطان ریه در افرادی که به‌صورت تحمیلی در معرض دود سیگار قرار دارند، 20 تا 30 درصد و شانس ابتلا به بیماری‌های قلبی عروقی 45 درصد بیش‌تر از افراد عادی است.

نتایج تحقیقات نیز نشان‌داده که به جای این که مردان به‌عنوان استعمال‌کنندگان مستقیم سیگار باید بیش‌تر در انتظار مرگ باشند، این زنان هستند که تعداد زیادی از آن‌ها سالانه جان خود را بر اثر مصرف سیگار توسط همسران، پسران و برادران خود در محیط خانه از دست می‌دهند.

مصرف سیگار پیامدهای دیگری هم‌چون عواقب اقتصادی برای کشور به‌دنبال دارد، به‌طوری که سالانه 1700 میلیارد تومان از جیب مردم به‌صورت مستقیم برای خرید پاکت‌های سیگار پرداخت می‌شود که این هزینه بدون درنظر گرفتن هزینه‌های درمان، از دست‌دادن ارز جهت واردات، هزینه تهیه کبریت و فندک، عدم استفاده مناسب از زمین‌های کشاورزی، مرگ‌های زودهنگام، کاهش باروری، پاک‌سازی محیط و ده‌ها مورد دیگر است

این عوامل باعث‌شده که تنباکو، بزرگ‌ترین قاتل بشر لقب بگیرد، به‌طوری که هر 10 ثانیه یک نفر در اثر بیماری‌های ناشی از سیگار جان خود را از دست می‌دهد و بدین صورت تلفات تنباکو از کل تلفات ناشی از ایدز، مواد مخدر، تصادفات جاده‌ای، قتل و خودکشی بیش‌تر است.

در قرن بیستم، 100 میلیون نفر بر اثر عوارض مصرف تنباکو جان باخته‌اند که این میزان تلفات در قرن حاضر 10 برابر خواهد شد که این رشد در کشورهای در حال توسعه بسیار بیش‌تر است. در ایران نیز سالانه ۶۰ هزار ایرانی به‌علت مصرف سیگار می‌میرند و مسوولان وزارت بهداشت کشور اعلام کرده‌اند که از هر دو نفر سیگاری یک نفر پس از ۲۰ سال جان خود را از دست می‌دهد.

مصرف سیگار پیامدهای دیگری هم‌چون عواقب اقتصادی برای کشور به‌دنبال دارد، به‌طوری که سالانه 1700 میلیارد تومان از جیب مردم به‌صورت مستقیم برای خرید پاکت‌های سیگار پرداخت می‌شود که این هزینه بدون درنظر گرفتن هزینه‌های درمان، از دست‌دادن ارز جهت واردات، هزینه تهیه کبریت و فندک، عدم استفاده مناسب از زمین‌های کشاورزی، مرگ‌های زودهنگام، کاهش باروری، پاک‌سازی محیط و ده‌ها مورد دیگر است.

بر اساس اعلام مسوولان، ایران پانزدهمین وارد‌کننده سیگار در دنیاست که واردات سیگار سالانه حدود یک میلیارد دلار ارز از کشور خارج می‌کند و حدود 75 درصد از نیاز داخل توسط واردات تامین می‌شود. هم‌چنین 15 درصد از سیگارهای موجود در بازار از طریق قاچاق وارد کشور می‌شوند.

البته بخشی از سیگارهای قاچاقی که وارد ایران می‌شود، جعلی است، به‌‌طوری که کارخانه‌های غیر‌قانونی در کردستان عراق و برخی کشورهای حاشیه خلیج فارس اقدام به جعل عنوان شرکت‌های معتبر کرده و این محصولات را راهی بازار ایران می‌کنند که این سیگارها زیان بارتر از سیگارهای دارای برند اصل هستند.

با این وجود وزیر بهداشت اعلام کرده که با اقداماتی که دولت در زمینه ایجاد دفتر ملی مبارزه با کالای قاچاق و دفتر ملی پیش‌گیری از استعمال دخانیات انجام داده، قاچاق سیگار به کشور 40 درصد کاهش یافته است.

وی هم‌چنین عنوان کرده که تصویب پروتکل مبارزه با تجارت قاچاق در تولید دخانیات می‌تواند به کاهش چالش‌های کشورهای دارای مشکل در زمینه مبارزه با استعمال دخانیات کمک کند.

حال باید دید ایران برای کاهش استعمال سیگار در جامعه چه کرده است. در این راستا دولت قانون جامع کنترل و مبارزه با دخانیات را تصویب کرده است، اما برخی از بندهای آن که تاثیر بسزایی در کاهش مصرف دارد، هنوز اجرا نشده و مغفول مانده است که از آن جمله می توان به ممنوعیت فروش دخانیات به افراد زیر 18 سال و ممنوعیت استعمال سیگار  در اماکن عمومی اشاره کرد.

البته دولت ایران قول داده که تا سه ماه آینده سیگارها را از دکه‌های روزنامه فروشی جمع آوری کند، البته قرار بود این اقدام چند سال گذشته نیز اجرا شود که با مخالفت صنف دکه داران در ایران مواجه و در نهایت نیز اجرا نشد.

معاون وزارت بهداشت هم با اعلام این که در حال حاضر ممنوعیت استعمال دخانیات در رستوران‌ها و ادارات اعمال می‌شود، گفته که اجرای بند ممنوعیت فروش سیگار به افراد زیر 18 سال در دست پی‌گیری است.

اما این اقدامات دولت از سوی کارشناسان راضی‌کننده نیست، چراکه به گفته آنان، اجرای دست و پاشکسته قوانین راه به جایی نمی‌برد و حتا وزارت بهداشت برخی مواقع راه‌کارهایی را برای کاهش مصرف سیگار ارایه می‌دهد که به هیچ‌وجه کارشناسی نیست.

اشاره این افراد به طرح جای‌گزین‌کردن قلیان‌های اکسیژنی به جای قلیان‌های معمول و یا جای‌گزینی سیگارهای الکترونیکی با سیگارهای فعلی است که از سوی وزارت بهداشت ارایه‌شده، در حالی که کارشناسان اعتقاد دارند که این طرح‌ها فرایند مصرف را به هم نمی‌زند و هم‌چنان شاهد افزایش مصرف سیگار در کشور خواهیم بود.

تقریبن همه می‌دانند که علل گرایش افراد به‌خصوص نوجوانان و جوانان به استعمال دخانیات چیست، دست‌رسی آسان، قیمت ارزان، فشار گروه‌های هم سن و سال، کنجکاوی و ماجراجویی، تمایل به یافتن راهی برای دور‌شدن از ناراحتی‌ها، تقلید و خودنمایی، بی‌کاری، نداشتن سرگرمی‌های مناسب واختلافات خانوادگی از جمله این عوامل هستند.

تاکنون نیز هزاران بار کارشناسان امر راه‌های پیش‌گیری و کاهش استعمال دخانیات در کشور را مطرح کرده‌اند، اما انگار گوش شنوایی در این میان وجود ندارد.

استعمال روزانه 15 میلیون نخ سیگار در کشوری هم‌چون ایران که در جوار افغانستان بوده و یکی از مسیرهای اصلی ترانزیت مواد مخدر در دنیا محسوب می‌شود، علاوه بر بیماری‌های متنوعی که برای افراد سیگاری و غیر‌سیگاری به‌وجود می‌آورد، زنگ خطری محسوب می‌شود که البته به‌نظر می‌رسد این موضوع از مرحله خطر عبور کرده و قدم در مرحله بحران گذارده است.

 

 

 

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , ,