Saturday, 18 July 2015
24 June 2021
روبه‌رو – گفت‌و‌گو با یک مربی شمشیربازی

«شمشیربازی مانند بازی شطرنج است با ۹۰ سانتی متر فولاد در دست»

2011 June 07

آویده مطمئن‌فر/  تورنتو / رادیو کوچه

اگر ما شمشیربازی را به عنوان هنر استفاده از یک سلاح در نظر بگیریم تاریخ آن به سپیده‌دم انسانیت بر‌می‌گردد. از دوران باستان، نشانه مبارزه با شمشیر در حجاری‌های  برجسته در مصر در معبد رامسس سوم و «مدینه هابو» (Medinet Habu) وجود دارد.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

شمشیربازی ورزش رزمی اروپایی است که تنها فضیلت رزمی آن به هنرهای رزمی آسیایی اشاره دارد. شمشیربازی یکی از کم‌تر ورزش‌هایی است که در آن فرانسه زبان رسمی است. هر کشور زبان خود را برای مسابقات ملی استفاده می‌کند، اما زمانی که رقابت بین‌المللی باشد، زبان فرانسوی برای داوری اجباری است.

شمشیربازی در زبان فرانسه از لغت قدیمی فرانسوی (escremie) می‌آید که خود از (skirmjan) به معنی دفاع و محافظت مشتق شده است. این انحراف ریشه لغت به ما اجازه می‌دهد تا تشخیص دهیم که شمشیربازی یک هنر دفاعی است و به منظور حمله به وجود نیامده است.

شمشیربازی ورزش جامعی از نظم و انضباط است که نیاز به سرعت، دقت و رفلکس دارد. احترام به دیگران و شجاعت قطعن از ارزش‌های اساسی شمشیربازی به حساب می‌آیند. شمشیربازی به توسعه و تقویت این ارزش‌ها در هماهنگ کردن بدن و ذهن کمک می‌کند.

از نظر فکری، «کنترل خود» نیز اساس این ورزش است. قابلیت پیش‌بینی کردن، انتخاب یک تاکتیک درست و دقت در حرکت بدون شک در این دیسیپلین مورد نیاز است و از نظر جسمی شمشیربازی به دست‌یابی به رفلکس، انعطاف پذیری و سرعت در حرکات نیاز دارد. هماهنگی بین بخش‌های بدن، یک نیروی استاتیک بزرگ در پاها و دست هم‌راه با استقامت زیاد، شمشیربازی را به یکی از خسته کننده‌ترین ورزش‌ها مبدل کرده است.

سلام در شمشیربازی مظهر احترام به خود، احترام به دیگران و تواضع است. در دوران باستان‌، برای دو رزمنده که با هم ملاقات می‌کردند، سلام اولین نشانه «صلح» به حساب می‌آمده که از دور بین آن‌ها رد و بدل می‌شده است. با بالا بردن دست راست خود، در واقع آن‌ها به یک دیگر عدم وجود سلاح را نشان می‌داند، گویی برای خاطر نشان کردن این‌که آن‌ها در خطر نیستند. با نشان دادن عدم وجود دشمنی، تجاوز و اعتماد متقابل، آن‌ها می‌خواستند برادری و احترام خود را نشان بدهند. شوالیه‌های قرون وسطا به این حرکت معنای دیگری داده و آن را به یک ژست تغییر دادند. این چنین، هنگام یک مبارزه تن به تن، دو حریف دست راست خود را به ارتفاع  کلاه به منظور بالا بردن آفتاب گردان آن و نشان دادن چهره‌شان تبدیل کردند.

سلام هم‌چنان تا قرن ۱۷ میلادی نشانه دوستی و ارایه حسن نیت بود و از آن زمان به نشانه وفاداری دو طرف‌دار یک پرچم مبدل شد. سلام، این مظهر احترام و تواضع مثل مراسم تقدس نشان‌دهنده توانایی و ارتباط شرکای مبارزه بوده  است. این علامت به‌طور هم‌زمان به تابوهای وابسته به فرد و مبارزه وصل بوده و هم‌چنین نشان دهنده این‌که مبارزه نمی‌توانسته در خارج از چهار چوب قوانین انجام شود.

در مبارزه، سلام نشانه بیرونی از تعهد ضمنی احترام به دیگری است. در ابتدا و انتهای مبارزه به حریف و داور ادای احترام می‌کنیم. در پایان، پس از سلام، دست دادن به‌طور آشکار ارایه حسن نیتی است که به حریف هر چند قوی‌تر یا ضعیف‌تر نشان می‌دهیم چرا که باید به خاطر سپرد که در طول آموزش یا مبارزه باید به شخصی که به ما چیزی می‌آموزد احترام گذاشت.

در این برنامه رو‌به‌رو، مربی شمشیربازی خودم، «برایلی لوپین» مهمان ماست.

 

شمشیربازی به شکلی که ما امروز می‌شناسیم اصولن از کجا شروع شده؟

تاریخ شمشیربازی واقعن به اولین شمشیرها در بابل و مصر بر‌می‌گردد. شمشیر همیشه اساسن درمحیط جنگ‌های بشری وجود داشته است اما در ابتدا آن‌ها سلاح ثانویه به شمار می‌رفتند. در آن زمان نیزه و تبر بسیار قوی‌تر و به‌تر ساخته می‌شدند. اما بعد از اختراع آهن و فولاد، شمشیر به سلاح غالب تبدیل شد و وقتی که باروت به محیط جنگ معرفی شد استفاده از شمشیر سپس شروع به کاهش کرد چرا که کافی بود که به یک نفر شلیک کنید به جای این‌که به او نزدیک شوید و آن‌ها هم بتوانند به شما جراحت وارد کنند.

شمشیربازی حدود سال‌های ۱۵۰۰ میلادی شروع شده و تقریبن هم زمان با اختراع باروت و ورود آن در عرصه جنگی اروپا و از آ‌ن‌جایی که مردم برای به جنگ رفتن به زره کم‌تری نیاز داشتند و دیگر نیازی به پوشیدن زره‌های ضخیم نبود چرا که اکنون به آن‌ها شلیک میشد و آن‌ها در هر حال تکنولوژی لازم در آن زمان را نداشتند که زرهی بسازند که به اندازه کافی برای متوقف کردن آن‌چه که به آن‌ها شلیک می‌شد ضخیم باشد، در نتیجه زره کم‌تری می‌پوشیدند و در نتیجه شمشیرها هم بسیار سبک‌تر شد و برای مبارزه یک دست کافی بود. بنابراین به محض این‌که این کار انجام شد آن‌چه که مردم به‌طور سنتی از سلاح‌های اولیه برای دفاع از خود لازم داشتند هم کم‌تر شد و استفاده از شمشیر به عنوان سلاح اولیه برای حمله و یا دفاع از خود به هنر شمشیربازی تبدیل شد.

ممکن است کمی راجع به شمشیربازی مدرن توضیح بدید؟

شمشیربازی مدرن با سه سلاح وجود دارد. شمشیربازی یکی از قدیمی‌ترین ورزش‌های المپیک است و در هر بازی‌های المپیک از آغازش در سال ۱۸۰۰ و در هر بازی‌های المپیک باستانی نیز وجود داشته است. سه سلاح مختلف در شمشیربازی مدرن، «فویل» (foil)، «اپه» (Epee) و «صبر» (sabre) هستند. با فویل که به مراتب محبوب‌ترین سلاح است، هدف محدود است، بنابراین شما فقط می‌توانید تنها به نیم تنه طرف مقابل ضربه بزنید و ایده‌ی اولویت وجود دارد. با «اپه»، هدف نامحدود است به این معنی که شما می‌توانید به هرجای بدن طرف مقابل ضربه بزنید و هیچ‌کدام از افراد اولویت ندارند. در شمشیر «صبر»، که سلاح نوسانی در شمشیربازی مدرن است، هدف محدود است یعنی از مچ دست به عقب و از کمر به بالا و اولویت وجود دارد. در شمشیربازی مدرن، در‌واقع یک گفت‌وگو وجود دارد و اساسن اولویت به‌تر در این گفت‌وگو توضیح داده شده. هنگامی که شما دست خود را باشمشیر به طرف طرف مقابل دراز می‌کنید، در این گفت‌وگو شما اساسن می‌گویید، مثلن من کفش شما را دوست ندارم و می‌خواهم شما را بکشم، و حریف مقابل باید حمله را متوقف کند و بگوید نه، من شما را می‌کشم.  این در واقع اساسن معنی اولویت است.

چه نوع مجازاتی در شمشیربازی وجود دارد؟

شمشیربازی سیستم سه کارت مجازات، زرد، قرمز و سیاه، تقریبن مثل فوتبال دارد. زرد برای جرایم جزیی است و شما برای آن واقعن مجازات نمی‌شوید. این فقط مثل یک پشت دستی آرام هست برای این‌که بگویند، پسر بد، این کار را دیگر دوباره انجام نده. قرمز برای تخلفات شدیدتر استفاده می‌شود، و معمولن به حریفتان یک امتیاز می‌دهند و این می‌تواند برای هر‌چیزی باشد، از تجهیزات درست نداشتن، بارها و بارها کارت زرد دریافت کردن تا داور را آزار دادن. کارت سیاه جرم بزرگی است. کارت سیاه نه تنها شما را از بازی و مسابقاتی که در آن مشغول هستید اخراج می‌کند، بلکه به شما گفته می‌شود که شما مجبور به ترک محل مسابقه هستید و این به مدت ۵ سال در سابقه شما می‌ماند. کارت سیاه می‌تواند شما را یک عمر دنبال کند، چرا که در دیگر مسابقات می‌توانند ورود را بر اساس سابقه به شما انکار کنند، آن‌ها می‌توانند در سوابق شما نگاه کنند و بگویند این شخص یک کارت سیاه سه سال پیش دریافت کرده بود، ما او را نمی‌خواهیم چرا که او فقط مشکل ساز است.

چرا ما باید به حریف و داور حتمن سلام کنیم؟

این خیلی سوال خوبی است. ما فقط برای این‌که مودب باشیم به حریف و داور سلام می‌کنیم چون شمشیربازی سر تا پا در مورد رفتار اشرافیت بوده. از آن‌جا که دوول چیزی است که شمشیربازی مدرن از آن مشتق شده است و در واقع از ظهور طبقه متوسط در سال‌های  ۱۵۰۰ تا ۱۶۰۰  تکامل یافته است، این گروه از افراد واقعن به شدت می‌خواستند که به عنوان اشراف محسوب شوند اما چون قادر به ادعای اصل و نسب اشرافیت نبودند، به‌طور اغراق‌آمیزی رفتارهای اشراف را تقلید می‌کردند که به این ترتیب به عنوان طبقه اشراف به حساب بروند. کانسپت دوول هم از هم این‌جا می‌آید. در شمشیربازی مدرن شما اول به حریف خود سلام می‌کنید به این دلیل که می‌خواهید به کسی که می‌خواهید با او مبارزه کنید احترام بگزارید و بعد به داور سلام می‌کنید چرا که داور در مسابقه شمشیربازی خدا است. در شمشیربازی مدرن و تنها در مسابقات سطح بالا، مبارزان دو بار مجاز به تقاضای تکرار ویدیویی و زیر سوال بردن حرف داور هستند بنابراین با مردی که سرنوشت شما را در دست دارد شما می‌خواهید که بیش از حد مودبانه برخورد کنید.

 

کانسپت دوول از کجا شروع شده؟

دوول واقعن از کانسپت قرون وستایی که «خدا تصمیم خواهد گرفت که حق با چه کسی است» بیرون می‌آید و اگر ما در هر کاری به رقابت بپردازیم، خدا تصمیم خواهد گرفت که چه کسی پیروز خواهد شد. این نیز به هر جنبه‌ای از زندگی اشاره داشته. اگر من با یک نانوای دیگر رقابت کنم و اگر برنده شدم، به این دلیل است که خدا به من علاقه داشته به جای این‌که من کارخاصی کرده باشم و اگر ما با اسلحه مبارزه کنیم، خدا تصمیم می‌گیرد که کی برنده شود. با این طرز فکر در سال‌های ۱۵۰۰ میلادی و هنگامی که طبقه جنتلمن رو به ظهور داشت، گروهی از افراد سعی داشتند خود را از طبقه اشراف نشان بدهند به این ترتیب خود را افرادی محترم بنمایند، و برای افتخار یک تعریف مشخص داشتند، حتا با این‌که افتخار یک کانسپت مه‌آلودی است و توصیف آن سخت است تصور این بود که افتخار چنان بخشی از شما است که اگر کسی که آن را مورد توهین قرار دهد یعنی افتخار شما را لکه‌دار کرده و شما باید سعی کنید برای پاک کردن آن لکه بکوشید و این جایی است که کانسپت دوول شروع می‌شود. دوول تقریبن در هر زمانی در تاریخ، غیرقانونی بوده است، ولی اگر به شکل مناسبی انجام می‌شده سپس قضات دادگاه حاضر بودند که به چشم دیگری به آن نگاه کنند. در سال‌های ۱۶۰۰ میلادی در فرانسه، دوول یکی از علل اصلی منجر به مرگ بوده. اگر به کسی توهین می‌شده و یا دست کم تصور توهین داده می‌شده، چیزی بوده که به دوول ختم می‌شده. و این توهین می‌تواند از محدوده «هی، تو جای من را در تاتر گرفتی» تا  «هی، من تو را با همسرم دیدم» باشد. بعضی توهین‌ها دردناک‌تر از دیگران در نظر گرفته می‌شده، به عنوان مثال، کسی را دروغ‌گو خطاب کردن و یا به کسی گفتن که او آبرو ندارد، توهین‌هایی بودند که در اجتماع با دوول پاسخ داده می‌شدند در غیر این صورت به این معنی بوده که شما با آن‌ها توافق داشتید. قاعده کلی این بوده که فردی که چالش را به وجود می‌آورده می‌توانسته است زمان و مکان دوول و شخصی که چالش را دریافت می‌کرده است می‌توانسته سلاح را انتخاب کند یعنی اگر کسی به من توهین می‌کرد، می‌توانستم بگم هم ای‌نجا، هم این حالا دوول می‌کنیم و شخصی که به من توهین کرده بود می‌توانست بگوید، خیلی خوب، ما با شمشیر یا اسلحه یا هر چیز دیگری مبارزه خواهیم کرد. هنگامی که شرایط انتخاب شده‌اند باید یک نفر به عنوان داور انتخاب بشود و شغل داور این است که اطمینان حاصل کند که دوول با افتخار انجام شود. و دوول تا رضایت طرفین ادامه داشته و یا به مرگ می‌انجامیده.

دوول‌ کنندگان معمولن با گروه کوچکی از هم‌راهان، گروهی از دوستان یا اطرافیان خود در این دوول‌ها شرکت می‌کردند. معمولن یک دکتر حضور داشته و بعضی اوقات کاملن به یک جشن تبدیل می‌شده. گروهی از مردم قبل از دوول دور هم صبحانه می‌خوردند، چیزی که خنده‌دار به نظر می‌رسد ولی واقعیت داره که برخی از این دوول‌ها تقریبن به یک روی‌داد اجتماعی تبدیل می‌شده، حتا اگر غیر‌قانونی بوده، و حتا اگر گرفتار می‌شدند دست کم به زندان انداخته می‌شدند، با این حال به چنین روی‌دادهای رسمی تبدیل می‌شدند و اگر توهین به اندازه کافی دردناک بود، قضات نگاه دیگری به مسله داشتند.

در مسابقات مدرن چطور شمشیربازان رده‌بندی می‌شوند؟

مسابقات مدرن، در دو بخش رخ می‌دهند، قسمت اول است که برای انتخاب طرفین است، و بخش دوم که دور حذف مستقیم. در قسمت اول، گروه‌های پنج تا ۱۰ شمشیرباز برای  پنج امتیاز و یا سه دقیقه، هر کدام که اول بیاید با هم مبارزه می‌کنند و قسمت اول تعیین رتبه بندی برای دور حذف است. یعنی قسمت اول اساسن به حساب نمی‌آید و فقط  برای رتبه‌بندی است، شما می‌توانید در قسمت اول، آخر شوید و هنوز مسابقه را ببرید. در راند حذف، بالاترین رتبه شمشیرباز با پایین‌ترین رتبه، دوم به دوم، سوم به سوم و به همین ترتیب با هم مبارزه خواهند کرد، برای ۱۵ امتیاز یا ۹ دقیقه در سه دقیقه بلوک‌، هر‌کدام که اول بیاید. در پایان این دور، شمشیربازی که می‌بازد از مسابقات حذف شده، و شمشیرباز برنده مسابقه را ادامه می‌دهد.

چه شرایط فیزیکی برای کسی که می‌خواهد شمشیربازی را شروع کند لازم است؟

«شمشیربازی مانند شطرنج‌بازی در حال دویدن یک ماراتن است.» شمشیربازی ورزش بسیار فیزیکی است اما بسیار فکری نیز هست. بدیهی است که شما به استقامت خوب نیاز دارید که قادر به خم کردن زانو و نگه داشتن این حرکت برای چند ساعت باشید، ولی شمشیربازی فقط منحصر به افرادی که از نظر فیزیکی متناسب هستند نیست.  هیچ‌کس از اول نمی‌داند که چطور شمشیربازی کند برای این‌که خارج از مرزهای چیزی است که مردم به‌طور معمول انجام می‌دهند و تقریبن همه از یک نقطه اولیه شروع می‌کنند.

هدف شمشیربازی از نظر شما چیست؟

هدف واقعی شمشیربازی مورد هدف قرار دادن حریف است بدون این‌که خودتون مورد هدف قرار داشته باشید. ولی قضیه ممکن است بسیار سخت‌تراز چیزی که شما ممکن است انتظار داشته باشید باشد چرا که حریف ممکن است نداند که چه کاری انجام می‌دهد. یک گفته قدیمی است که می‌گوید: «به‌ترین شمشیرباز در فرانسه از دومین به‌تر نمی‌ترسد بلکه از بدترین می‌ترسد»، چون بدترین نمی‌داند که چه کار می‌کند. دومین به‌تر می‌خواهد زندگی کند و فرصت این را دارد، پس همیشه چشم‌انداز کسی که هیچ ایده‌ای ندارد که چه کار می‌کند و فقط با یک شمشیر به شما حمله می‌کند وجود دارد و مبارزه با این‌گونه شمشیرباز بسیار سخت‌تر است تا شمشیربازی که به شما هوشمندانه حمله می‌کند.

 

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , ,