Saturday, 18 July 2015
21 June 2021
بیانیه انجمن حمایت از پناه‌جویان ایرانی-ترکیه

«عمل‌کرد ضعیف وکلای کمیساریای عالی پناهندگان»

2011 June 27

روابط عمومی انجمن حمایت از پناه‌جویان ایرانی-ترکیه (نوشهیر) در نامه‌ای خطاب به چند سازمان بین‌المللی در ارتباط با امور پناه‌جویان از جمله کانون وکلای دادگستری بین‌الملل، سازمان ملل دفتر ترکیه مراتب اعتراض خود نسبت به عمل‌کرد وکلای کمیساریای عالی پناهندگان را ارایه کرده است.

متن این نامه در پی می‌آید:

نامه به ریاست کانون وکلای دادگستری بین‌الملل، کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل دفتر ترکیه (UNHCR)، کمیساریای عالی حقوق بشری، کمیسیون حقوق بشر اتحادیه اروپا،سازمان عفو بین‌الملل، دفتر هلسینکی واقع در استانبول

موضوع: عمل‌کرد ضعیف وکلای کمیساریای عالی پناهندگان و درخواست تشکیل کمیته مستقلی برای رسیدگی به این امور…

«وکیل» در اصطلاح حقوقی به کسی گفته می‌شود که صرف‌نظر از نوع اتهام یک متهم، در دادگاه از وی دفاع می‌کند. اتهام این فرد می‌تواند قتل، قاچاق، دزدی و یا در حکومت‌های غیرآزاد، دگراندیشی باشد. در هر صورت، وکیل با توجه به دانش علمی خود و نیز توانایی‌هایی که در دوره کارآموزی گذرانده، وظیفه دارد از متهم دفاع کند، حتا اگر مطمئن باشد که او مجرم است. اما آیا وکلای کمیساریای عالی پناهندگان به این امر واقف هستند و تمامی تلاش خود را برای دفاع از موکلین خود (پناه‌جویان) به کار گرفته‌اند؟

ما اعضای هفت‌نفره شورای نمایندگان انجمن حمایت از پناه‌جویان اعلام می‌داریم که از زمان تاسیس این انجمن در ارتباط پرونده‌های بسیاری از پناه‌جویان ایرانی قرار گرفتیم که تعداد بی‌شماری از این پرونده‌ها به علت ضعف وکلا در حرفه خود و هم‌چنین ناآگاهی آن‌ها نسبت به شرایط جامعه ایران و قوانین جاری این حکومت، بی‌آن‌که تحقیق درستی بر دفاعیه‌ای پناه‌جویان از طرف وکلای کمیساریای عالی‌ صورت گیرد، با کمال ناباوری ردی پرونده آن‌ها صادر و بلاتکلیف و سرگردان در ترکیه زندگی را به بطلان نشسته‌اند. نکته حائز اهمیت این پرونده‌ها چنین است که وکلای حقوق بشری هلسینکی تمام دفاعیات پناه‌جویان را قبول داشته و دلیل ردی پرونده‌هایشان را بی‌جا و حتا گاهی مسخره دانسته‌اند، به همین دلیل شورای نمایندگان انجمن حمایت از پناه‌جویان ایرانی در شهر نوشهیر، بیانیه چهارم خود را حول محور  ضعف وکلا‌ کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل و عدم آگاهی آن‌ها ‌بیان داشته، و خطاب به پنج سازمان فوق اعلام می‌دارد، بلکم سازمان‌های مرتبط به امور پناهندگان برای رفع این معضل چاره‌ای بیاندیشند.

در سال‌های گذشته، ایرانیان بی‌شماری به دلایل متعدد به ترکیه پناه آورده‌اند. برخی زندانی سیاسی سابق بوده و تعدادی زندانی سیاسی جاری، برخی از این افراد به خاطر فعالیت با احزاب و شخصیت‌های سیاسی و برخی دیگر به خاطر فعالیت مستقل حقوق بشری، شرکت در اعتراضات دانش‌جویی، اعتراضات کارگری، نویسندگی و خبرنگاری متواری شده‌اند. برخی به‌دلیل اعتقاد به ادیان زرتشتی، بهایی و مسیحی و اَهل حق و یا به دلیل تغییر مذهب گریخته‌اند و به دفتر کمیساریای عالی پناهندگان/ترکیه پناه آورده و موردی بی‌مهری وکلای این سازمان قرار گرفته‌اند…

برای آشنایی بیش‌تر سازمان‌های حقوق بشری و هم‌چنین آگاهی دیگر سازمان‌های مرتبط به امور پناهندگان به ذکر مواردی از این پرونده‌ها، اشاره می‌کنیم، تا ضعف وکلای کمیساریای عالی در دفاع از این گونه موارد را به اطلاع عموم برسانیم و حمایت آن‌ها را در این‌باره جویا شویم…

ساسان مهری (مذهبی- دین زرتشت) و ساناز غلامحسین ایزدی(مذهبی-مسیحی) از جمله افرادی هستند که به دلیل تغییر دین‌ از ایران متواری و  بیش از سه سال و اندی است که در ترکیه زندگی می‌کنند. پرونده ساناز غلامحسین ایزدی بسته و ساسان مهری هنوز بلاتکلیف منتظر پاسخی از طرف کمیساریای عالی است.

بی‌هیچ تردیدی به خاطر حکومت ایدئولوژی دینی که در ایران وجود دارد، اگر فرد یا افرادی بخواهند از دین اسلام خارج شوند و دین دیگری را برای خود انتخاب کنند، نه تنها به آنان چنین اجازه‌ای داده نمی‌شود بلکه حکم جزایی‌اش طبق قانون اساسی ایران مرگ است. چرا که در فقه اسلامی فردی که از اسلام خارج می‌شود «مرتد» معرفی می‌شود و طبق احکام مجازاتش اعدام است و متاسفانه هر مسلمانی که بخواهد از اسلام خارج شود و دین دیگری را برای خود برگزیند، برای نجات جانش و در معرض خطر قرارنگرفتن، ‌دو راه بیش‌تر ندارد، یا این‌که از کشورش خارج شود و به دیگر کشورهای غیر‌اسلامی مهاجرت کند و یا این‌که باید خروجش از دین اسلام را اعلام نکند و این مسئله را از دیگران پنهان نماید. به همین دلیل در ایران پیروان دیگر ادیان و مذاهب هم‌چون زرتشتی، مسیحی، بهایی و الحق در تنگنا قراردارند، زیر فشار هستند و حقوقشان پای‌مال می‌شود.

حال بنا به دلایل فوق ساسان مهری با توجه به اسناد و مدارک و مراسم سدره پوشی که در ایران انجام داده و هم‌چنین ساناز غلامحسین ایزدی که دین خود را از اسلام به مسیحیت تغییر داده، چرا بایستی ردی پرونده ساسان مهری صادر و پرونده ساناز غلامحسین ایزدی بسته شود؟

پونه بزرگ ابراهیمی (پرونده اجتماعی-مورد آزار والدین) هنگام معرفی به وکلای کمیساریای عالی پناهندگان زیر هیجده سال بوده و به خاطر تهدید و فشارهای خانوادگی و اخراجش از دانش‌گاه با تمامی مدارک پرونده‌اش رد می‌شود، وی به علت نبود آزادی اجتماعی و قوانین حکومتی و عرفی که در جامعه ایران وجود دارد (‌پدر حق حاکمیت بر دختر را دارد) ایران را ترک می‌کند. با توجه به این که کمیساریای عالی پناهندگان شرایط ویژه‌ای برای زنان و دختران تنها در نظر گرفته اما هیچ رسیدگی به وضعیت وی نشده و غافل از این که او کودک محسوب شده و شرایط مصاحبه وی به گونه دیگری بایستی رقم می‌خورد. همین بی‌توجهی وکلای کمیساریای عالی باعث شده پونه دچار اختلالات عصبی و روانی شده و اینک به بیماری شیرزفرنی مبتلا شود. وکلای حقوق بشری هلسینکی در ارتباط با پرونده ایشان بیان کردند، که به علت بیماری و هم‌چنین شرایط سنی، وکلا‌ حق مصاحبه با پونه را نداشته‌اند…

با چنین شرایط غیراصولی که محیط کمیساریای عالی برای پناهندگان به وجود آورده، ناآگاهی وکلا‌ چنین پرونده‌هایی که ردی آن‌ها صادر می‌شود، به عینه مشهود است. چرا که وکلا کمیساریای عالی بایستی آگاه باشند به قوانین زن‌ستیزی که در ایران حکم فرماست، قوانینی چون سن قانونی ازدواج که برای دختران به 13سالگی تقلیل داده شده و حق تحصیل در مدارس روزانه را از زنان شوهردار سلب کرده است، چادر بر زنان تحمیل شده و زنان حق ندارند بدون حجاب در معابر عمومی ظاهر شوند، دختر در مورد ازدواج اول خود، صرف‌نظر از هر سن و سالی که داشته باشد، باید از پدر یا جد پدری اجازه بگیرد…همین قوانین ضد زن باعث شده که بسیاری از دختران و زنان ایرانی به کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل پناه بیاورند و متاسفانه با بی‌مهری وکلا مواجه می‌شوند.

س.‌ع (‌پرونده اجتماعی و مورد تجاوز) 31ساله در مصاحبه اول رد  و پرونده‌اش حدود 3 ماه در اختیار وکلای حقوق بشری هلسینکی قرار گرفت. وی می‌گوید: «وکلای کمیساریای عالی پی‌ نقطه‌ضعف پناه‌جو هستند. وکیلم به شکلی نقطه ضعف مرا به دست آورده بود. او وضعیت روحی مرا نادیده می‌گرفت و سعی داشت به گونه‌ای مرا منقلب کند. به طور نمونه وکیلم 3 بار به عناوین مختلف ازمن پرسید حاج آقا احمدی چندبار با شما  رابطه جنسی داشته‌؟ من گفتم که به من تجاوز شده، اما او می‌خواست نحوه تجاوز را برایش شرح دهم و من نمی‌توانستم بیان کنم، وکیل من اصلن با من مصاحبه‌ای انجام نداد. کل مصاحبه من 45 دقیقه طول کشید، و او بیش‌تر وقت‌اش را با تایپ کردن، می‌گذراند، سوال خاصی نمی‌پرسید که من بتوانم درست به آن جواب دهم. حتا به من نگفت که ماجرا را از اول تا آخر شرح بده تا من بدانم که باید چه کار کنم و چطوری به وکیلم پاسخ دهم. مقصر اصلی ردی پرونده من وکیلم است که در کار وکالت خود هیچ توانایی نداشت و با سرنوشت من و بچه‌ام بازی کرد. دلیل ردی پرونده من کافی نبودن مدارک است…»

در پرونده‌هایی که مورد تجاوز قرار گرفته‌اند، به راستی وکلای کمیساریای عالی بی‌عدالتی تمام را در حق زنان و دختران مورد تجاوز به کار گرفته و آنان را در بحران روحی و روانی غیرقابل قبولی نگه می‌دارند، و عمل‌کرد ناصحیح وکیل(مرد) این پرونده که بدون مترجم و تنها با خانمی (که مورد تجاوز قرار گرفته) مصاحبه‌ای را صورت داده است جای بسی تاسف دارد و این نشان می‌دهد که کمیساریای عالی پناهندگان هیچ حق و حقوقی برای پناه‌جویان در نظر نگرفته و پناه‌جویان را با حق و حقوقی که بایست داشته باشند؛ آگاه نساخته است.  ناآگاهی وکیل از قوانین و مصوبات قرون وسطایی  و اپس‌گرایانه که در شمار وحشیانه‌ترین قوانین ضد بشری می‌باشد، خود معضل اصلی است. ناآگاهی از قوانینی هم‌چون حق تصمیم‌گیری و آزادی عمل که کاملن از زنان ایران که در معرض ستم چند لایه قرار دارند، سلب می‌شود. زنان باید از فرامین و دستورات شوهر، پدر‌، پدر بزرگ، برادر و… اطاعت کرده و بدون اجازه آن‌ها اقدام به کاری نکنند. استخدام زنان در بسیاری از ادارات دولتی ممنوع اعلام شده و در مسایل زناشویی و خانوادگی بندهای گرانی بر پای زنان زده شده است. اصل ۲۰ قانون اساسی ارتجاعی جمهوری اسلامی، عوام‌فریبانه اعلام می‌دارد که «‌همه افراد ملت اعم از زن یا مرد یک‌سان در حمایت قانون قرار دارند.»

سید سیروان عنایتی چشمه منتش (خبرنگار و فعال سیاسی) پناه‌جوی ایرانی است که‌ خود را به کمیساریای عالی پناهندگان معرفی کرده و اذعان دارد: این‌جانب به چند دلیل برخی از مسایل  بسیار مهم را در حین مصاحبه با وکیلم بیان نکردم. به عنوان مثال یکی از مهم‌ترین ناگفته‌هایم؛ درباره‌ی بازگشت به ایران مسئله‌ی خبرها وگزارشاتی است که برای رسانه‌های حزب دموکرات کردستان می‌فرستادم و تاییدیه‌ی حزب دموکرات، که در آن قید شده، من خبرنگار رسانه‌های حزب دموکرات بوده‌ام که در این باره با وکیلم (خانم آسلی‌) در میان نگذاشتم. چرا که اولن می‌ترسیدم اگر پلیس ترکیه بفهمد که یک خبرنگار کرد هستم و  برای مطبوعات حزب‌های کردستان گزارش و خبر ارسال می‌کنم در اولین فرصت توسط دولت ترکیه دیپورت‌ شوم‌. دوم این که اگر پرونده من به عنوان پناهنده پذیرفته شود پس از 5 یا 6 سال کشور سوم تقاضای مرا به عنوان پناهنده رد می‌کنند (مانند کانادا و استرالیا و آمریکا) و گزارش‌ها و مصاحبه‌ای که من در سایت حزب دموکرات (روزهه لات تایمز ) و سایت کوردانه در باره‌ی یکی از پناهندگان (فرزاد عزیزی بانه‌) منتشر کرده‌ام این مسئله را به خوبی ثابت می‌کند که فعالین سیاسی در حزب دموکرات متاسفانه پس از پذیرفته شدن به عنوان پناهنده از طرف کمیساریای عالی پناهندگان، بیش از چهار الی پنج سال با شرایط سخت زندگی به انتظار کشور ثالث می‌نشینند.

بسیار پناه‌جویانی هستند که به علت عدم حمایت کمیساریای عالی از آن‌ها به چنین استرس‌هایی گرفتار شده و با توجه به این که از فعالان سیاسی هم‌چون حزب دموکرات بودند این موضوع را کتمان کرده و به ناچار مجبور می‌شوند که بخشی از گفته‌های خویش را بازگو ننمایند، این نشان می‌دهد که وکلا کمیساریای عالی، پناه‌جو را با شرایط ویژه‌ای که دارد باخبر نساخته و تنها از وی اطلاعاتی گرفته و بی‌آن‌که مصاحبه دیگری برای آن‌ها در نظر بگیرند و نقطه‌های تاریک پرونده‌شان را موشکافی کنند در همان مصاحبه اول که پناه‌جو سخت مضطرب بوده و ناآگاه به جو حاکمه وکلا‌ است، ردی پرونده‌هایشان را صادر کنند.

آرش شریفی شمیلی (‌فعال اجتماعی، کارگری، سیاسی) من به دلیل ناآگاهی وکیل از قوانین قضایی و دادگستری جمهوری اسلامی به عنوان پناهنده پذیرفته نشدم. دوبار زندان و بازداشت بوده و آخرین باری که در زندان بودم آزادی مشروط گرفتم و حق خروج از ایران را نداشتم. به علت این که آزادی مشروط داشتم حق شرکت در هیچ جمعی اعتراضی را ندارم اما به علت شرکت در تظاهرات‌های دو سال اخیر؛ حکم جلب من از طرف نیروهای اطلاعاتی امنیتی شهرستان صادر شد. ردی پرونده من تنها ندانستن احکام جزایی و قضایی دادگستری ایران از طرف وکلا بود که برایشان نامفهوم بود که به چه دلیل حکم جلب من صادر شده است و تمامی گفته‌های مرا قبول داشته‌اند جز در این مورد که برایشان محرض نبوده و ناآگاه به این موضوع ردی پرونده من صادر شده است.

در پرونده‌هایی که مورد تجاوز قرار گرفته‌اند، به راستی وکلای کمیساریای عالی بی‌عدالتی تمام را در حق زنان و دختران مورد تجاوز به کار گرفته و آنان را در بحران روحی و روانی غیرقابل قبولی نگه می‌دارند، و عمل‌کرد ناصحیح وکیل(مرد) این پرونده که بدون مترجم و تنها با خانمی (که مورد تجاوز قرار گرفته) مصاحبه‌ای را صورت داده است جای بسی تاسف دارد

متاسفانه پرونده‌هایی هم‌چون پرونده آرش شریفی در کمیساریای عالی کم نیستند که با عدم شناخت وکلای کمیساریای عالی با قوانین و احکام جزایی و حقوقی در ایران مواجه شده و وکلا به هیچ تحقیقی ردی پرونده آن‌ها را صادر و حتا اجازه مصاحبه مجدد برای دفاع از پرونده‌شان را نمی‌دهند، (‌اگر وکیلی در جریان رسیدگی به یک پرونده نکات مبهمی برایش به‌وجود آید، برای متقاضی مصاحبه مجدد در نظر می‌گیرد و این شانس خوبی برای پناه‌جو محسوب می‌گردد که بتواند ‌پناهندگی خود را اثبات نماید) در حالی که طبق قوانین جمهوری اسلامی اگر کسی آزادی مشروط داشته باشد و در هر جمع اعتراضی شرکت کند یا از  کشور و حتا شهر مورد نظر خارج شود، بلافاصله حکم جلب وی صادر می‌گردد.

پناه‌جویان با دنیایی از امید و آرزو به‌ کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل مراجعه و درخواست پناهندگی می‌دهند و انتظار دارند که در سریع‌ترین زمان ممکن به پرونده آن‌ها رسیدگی و نهایتن حق پناهندگی آن‌ها به‌رسمیت شناخته شود اما متاسفانه با گذشت‌ ماه‌ها انتظار و بلاتکلیفی نامه‌ای از طرف کمیساریای عالی برای پناه‌جویان ارسال می‌شود که تقاضای پناهندگی آن‌ها را رد کرده‌اند. در اکثر این نامه‌ها نوشته شده، «‌بخش پناهندگی سازمان ملل در بررسی پرونده شما به این نتیجه رسیده است که بر اساس اساس‌نامه کمیساریای عالی سازمان ملل متحد و مفاد عهد‌نامه 1951 که برای تعیین و شرایط پناهندگی ضوابط پناهندگی تدوین شده است، شما واجد شرایط پناهندگی نمی‌باشید و نمی‌توانید به عنوان یک پناهنده مورد حمایت قرار بگیرید. و با بیان چند دلیل تناقض در گفتار، عدم مدارک کافی، چه در گذشته و چه در آینده مورد ظلم قرار نگرفته‌اید، برای این‌که بتوانید به عنوان یک پناهنده از حمایت بین‌المللی بهره‌مند شوید، شما باید نشان دهید که به دلیل غیر‌موجهی در رابطه با یکی از موارد پنجگانه نژاد، دین، ملیت، تعلق به یک گروه اجتماعی ویژه و یا داشتن عقاید سیاسی می‌ترسید که مورد ظلم و آزار قرار بگیرد و ترس شما باید موجه تشخیص داده شود» ردی پرونده‌ها را صادر می‌کنند.

انجمن حمایت از پناه‌جویان ایرانی-ترکیه(نوشهیر)‌ ضمن ابراز تاسف از عمل‌کرد وکلای کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل/آنکارا؛ بر این نکته تاکید دارد که در حال حاضر بیش‌تر پناه‌جویان در شرایط روحی و جسمی نامناسبی قرار دارند و از بی‌عدالتی که در حق‌شان شده؛ درمانده و گرفتار زندگی خود را دست خوش حوادثی نموده‌اند که اگر چنین روندی به طول انجامد، عواقب و فجایع ناگواری را در پیش خواهد داشت… هر چند حتا امروز هم برای حل چنین معضلی بسیار دیر است. چرا که جان بیش‌تر پناه‌جویان به خطر افتاده و تصمیم‌های آنی که بر اثر فشارهای روحی و روانی بر پناه‌جویان وارد می‌شود، نشان آن دارد که پناه‌جویان تاب و تحمل شرایط بغرنج دوران بلاتکلیفی را نداشته و بیش‌تر به مرگ می‌اندیشند تا به زندگی. اقدام به خودکشی، سامان مهدی‌پور، سیامند ساوج بلاغ، مهدی شیری،سمانه مرادی، مرتضی قمری در شهر کوچک نوشهیر خود حاکی از آن است که خطرات جدی برای پناه‌جویان به کمین نشسته و اگر سازمان‌های حقوق بشری در این زمینه اقدام جدی صورت ندهند، فجایعی شاید غم انگیزتر و دردآورتر از مبارزان سوری رخ دهد…

با سپاس فراوان

شورای نمایندگان انجمن حمایت از پناهجویان ایرانی_ترکیه(نوشهیر)

16/6/2010

رونوشت به سازمان کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل/آنکارا

و چهار سازمان حقوق بشری مرتبط به امور پناهندگان…

روابط عمومی انجمن حمایت از پناه‌جویان ایرانی-ترکیه(نوشهیر)

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , ,