Saturday, 18 July 2015
26 November 2020
دایره‌ی شکسته

«بزن بریم بازی»

2011 July 02

مه‌شب‌ تاجیک/ رادیو کوچه

ارزش بازی در زندگی کودک را می‌توان از جنبه‌های هوشی، حسی، عاطفی و روانی مورد بررسی قرار داد. شاید آشکارترین و قابل قبول‌ترین اثر بازی را در رشد جسمی و تقویت مهارت‌های حرکتی کودک بتوان مشاهده کرد. اثر دویدن، پریدن و یا بافتن چیزی و وصل کردن اجسام به هم‌دیگر باعث رشد  هوشی و عاطفی کودک می‌شود. بازی به کودک کمک می‌کند تا دنیایی را که در آن زندگی می‌کند بشناسد، بفهمد و میان تخیل و واقغیت فرق بگذارد. به‌طور کلی کودکان برای به دست آوردن بسیاری از مهارت‌ها بازی می‌کنند. آن‌چه در ظاهر بازی محسوب می‌شود، حتا در مورد نوزادان کوششی جدی است از طرف کودک برای رسیدن به یک مهارت.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

بازی کردن یکی از مهم‌ترین فعالیت‌های دوران خردسالی را تشکیل می‌دهد. شما شاید از کنار کودکی که مشغول بازی کردن است رد شوید و اطمینان یابید که او اوقات خوش و لذت‌بخشی را می‌گذراند. با این وجود، اهمیت این مسئله فراتر از این‌هاست. دلیل این اهمیت در آن است که بازی عنصر سازنده مهارت‌های عقلانی کودک را تشکیل می‌دهد. والدین باید بدانند که کودک آن‌ها از طریق بازی به توسعه مهارت‌های اجتماعی، مهارت‌های حل مشکلات و هم‌چنین مهارت‌های فردی می‌پردازد. کودک در بازی یاد می‌گیرد که چنان‌چه خطایی از او سر زند هم‌بازی‌ها، بسیار سخت‌گیرتر و بی‌گذشت‌تر از بزرگ‌سالانند و از این رو می‌توان گفت کودک در بازی به‌تر از هر موقعیت دیگر رعایت مقررات، موازین و سلوک گروهی را فرا گرفته و صداقت و راستی از خود نشان می‌دهد.

بازی موجب ارتباط کودک با محیط بیرون می‌شود و دنیای اجتماعی او را گسترش می‌دهد و موجب شکوفایی استعدادهای نهفته و بروز خلاقیت می‌شود. هم‌کاری، هم‌یاری و مشارکت کودک توسعه می‌یابد. با رعایت اصول و مقرات آشنا می‌شود. همانند‌سازی با بزرگ‌سالان را می‌آموزد و با مفهـوم سلسله مراتب آشنا شده و آن را رعایت می‌کند. کودک در بازی رقابت را می‌آموزد و شکست را به‌طور واقعی تجربه می‌کند. قدرت ابراز وجود پیدا می‌کند و از ترس، کم‌رویی و خجالت بیهوده رها می‌شود. حمایت از افراد ضعیف را می آموزد. نیاز به برتری‌جویی را ارضا می‌کند. موجب ابراز احساسات، عواطف‌، ترس‌ها و تردیدها‌، مهر و محبت‌، خشم و کینه و نگرانی‌ها می‌شود. تمایل به جنگ‌جویی و ستیزه‌گری را کم می‌کند. بازی «برون نگری» کودک را افزایش می‌دهد. نقش بازی در رشد جسمی کودک هم تاثیر دارد و موجب رشد هماهنگ دست‌گاه‌ها و اعضای مختلف بدن و باعث تقویت حواس کودک هم‌ می‌شود. نیرو و انرژی بدن را به به‌ترین شکل مصرف می‌کند و کودک به توان‌مندی‌های فکری و بدنی خود آگاهی پیدا می‌کند.

کودک از طریق بازی متوجه می‌شود که احساسات خود را به صورت درست و صحیح بیان نماید و هم‌چنین بازی پرخاش‌گری کودک را کنترل می‌نماید. در حین بازی او می‌آموزد که انرژی خود را به‌طور مثبت و سازنده به کار گیرد. تمام کودکان از مراحل مختلف بازی‌های گوناگون از قبیل پرت کردن، لگد ردن به اسباب‌بازی‌ها و و یا مشت زدن به آن‌ها و یا خراب کردن و فریاد کشیدن می‌گذرند. این مرحله زمان چندان طولانی ندارد به‌طور عام کودکان پس از گذر از این مرحله به مرحله‌ی بازی‌های خلاق با هم‌سالان خود و اسباب‌بازی‌ها می‌رسند. کودکان دوست دارند آن وجد و شعف و و حیرتی را که هنگام آشنایی با یک پدیده، حادثه و یا یک واقعیت دارند تکرار کنند. کودک از طریق بازی کردن به خصوص با اسباب بازی‌ها می‌تواند به این تکرار برسد. او موفق به شناختن شکل‌ها، رنگ‌ها و اندازه و جنس اشیا می‌شود و به تدریج که رشد می‌کند به مهارت‌های خود بیافزاید. بسیاری از اطلاعاتی را که کودک در حین بازی به دست می‌آورد نمی‌تواند با مدرسه رفتن کسب کند.

والدین به عنوان تسهیل کننده‌ی مسیر بازی کودک هستند. کودکان خود با توجه به شرایط سنی نوع بازی را انتخاب می‌کنند. لازم است والدین دقت کنند موقعیت بازی یک موقعیت سالم‌، امن و مناسب باشد تا مشکلی کودک را تهدید نکند. به‌طور مثال با توجه به علاقه کودکان‌، بازی‌های اجتماعی در حدود پنج سالگی لازم است والدین با ایجاد چنین بازی‌هایی در انتخاب هم‌بازی کودک خود دقت نمایند و به صورت غیر‌‌مستقیم بر بازی آن‌ها نظارت داشته باشند. هم‌چنین در انتخاب اسباب بازی نهایت دقت و تناسب را مدنظر داشته و اسباب بازی‌های مناسب که برای رشد فکری و شناخت کودک مفید هستند را انتخاب نمایند. بازی سازگاری کودک را پیش‌بینی می‌کند. نوع بازی‌، تنوع فعالیت‌های بازی و مقدار زمانی که کودک در بازی صرف می‌کند، همگی وضع سازگاری شخصی و اجتماعی او را نشان می‌دهد. به‌طور مثال کودکی که به‌طور عمده به بازی‌های انفرادی و انزوایی می‌پردازد، در حالی که هم‌سالانش با هم‌دیگر بازی می‌کنند، به‌طور معمول سازگاری ضعیفی دارد. در بازی کودکان تنوع محسوسی وجود دارد. اگر چه همه‌‌ی کودکان همانند و قابل پیش‌بینی بازی را طی می‌کنند، اما همه آن‌ها به شیوه همانند و در همان سن بازی آن بازی را انجام نمی‌دهند.

تعداد فعالیت‌های بازی با افزایش سن بیش‌تر می‌شود. البته وجود امکانات و هم‌بازی‌ها در این اصل موثر است. با افزایش سن، بازی شکل اجتماعی پیدا می‌کند و تعداد هم‌بازی‌ها با افزایش سن کم‌تر می‌شود. بازی روز به روز خاصیت جنسی پیدا می‌کند و کودکان خردسالی که بازی‌ها و اسباب‌بازی‌های دخترانه و پسرانه برای‌شان فرقی نمی‌کرد، با افزایش سن، به بازی‌ها و اسباب‌بازی‌های گروه جنسی خود متمایل می‌شوند که عامل فرهنگ جامعه در این تمایل بسیار موثر است. با بزرگ شدن کودک کم‌تر فعالیت بدنی دارد و به‌طور تقریبی نزدیکی‌های بلوغ علاقه به بازی‌های فعال به حداقل می‌رسد و او بیش‌تر به بازی‌های سرگرمی و تفریحی علاقه‌مند می‌شود، از قبیل گردآوری مجموعه‌های مختلف.

به‌تر است کودکان را به بازی‌های خلاقانه تشویق کرد تا از نظر فکری به یک خلاقیت، حتا در بازی‌های تکراری برسد. ولی والدین باید بسیار مراقب باشند تا با دخالت در بازی‌های کودکان اعتماد به نفس او را از بین نبرند و یا انگیزه بازی‌ها را در او کور نکنند.

 

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , ,