Saturday, 18 July 2015
22 June 2021
به بهانه سال‌روز کشته شدن «کیخسرو شاهرخ»

«روزنگاشت‌/‌اربابی مسلمان‌تر از همه»

2011 July 03

محبوبه شعاع / رادیو کوچه

mahboobeh@koochehmail.com

یازدهم تیر برابر با سال‌روز به قتل رسیدن «کیخسرو شاهرخ» ملقب به «ارباب کیخسرو» است. وی که زاده سال 1254 خورشیدی بود، از سال ۱۲۸۸ تا ۱۳۱۹ نماینده مجلس (کرسی جامعه زرتشتیان) و رییس انجمن زرتشتیان تهران بود. شاهرخ سرانجام در سال 1319 و در سن 65 ساگی کشته شد. ساخت «آتش‌کده آدریان» از نخستین کارهای او در تهران است که با تلاش و پشت‌کار بی‌نظیری به انجام رسیده بود.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

«کیخسرو شاهرخ» ملقب به «ارباب کیخسرو» در تاریخ هفتم تیر ماه سال 1254 خورشیدی در کرمان به دنیا آمد. پدرش «شاهرخ»، فرزند «اسکندر» و مادرش «فیروزه» دختر «خسرو سندل» بود. پدر کیخسرو تجارت می‌کرد و در نجوم هم دست داشت و قبل از به دنیا آمدن  او درگذشته بود.

کیخسرو و برادرش «رستم»، در کودکی در مکتب خانه‌ای که پسرعموی پدرشان به نام «ملا مرزبان» در کرمان تاسیس کرده بود، دروس ابتدایی را آموختند و پس از آن به تهران پیش عموی خود رفتند و به مدت چهار سال در مدرسه آمریکایی‌ها در تهران درس خوانند. کیخسرو در کنار درس خواندن در بیمارستان آمریکایی‌ها نیز به کار می‌پرداخت.

گفته شده: کیخسرو در زادگاه خودش کرمان، آبادانی‌های بسیار پدید آورد که از آن جمله بنیان‌گذاری مدرسه‌های متعددی بوده است. این مدارس با کمک مالی خیراندیشان زرتشتی و به همت و تلاش وی ساخته شده است.

ارباب  کیخسرو یازده سال در کرمان خدمت کرد و بعد به تهران رفت. که ساخت آتش‌کده زرتشتیان به نام «آدریان» از نخستین کارهای او در تهران است که با تلاش و پشت‌کار بی‌نظیری به انجام رسید. در سال 1310 پس از گفتگوهای ارباب کیخسرو و «بهرام جی»، از پارسیان هند که به تهران آمده بود، این پارسی خیراندیش مبلغی برای ساختمان دبیرستان «فیروز بهرام» به انجمن زرتشتیان اهدا کرد، سنگ بنای مدرسه فیروز بهرام در زمان وزارت «نیرالملک هدایت» گذاشته شد و در سال 1311 خورشیدی افتتاح شد.

کیخسرو هم‌چنین قبل از احراز نمایندگی مجلس شورای ملی، رییس اداره تلفن و سپس مدتی مدیر بنگاه راه آهن دولتی ایران بود. در طول دوره‌های مختلف نمایندگی مجلس، هم‌واره در شغل ریاست اداره مباشرت و ملزومات مجلس بود. در جریان جنگ جهانی دوم، «بهرام شاهرخ»، پسر کیخسرو که فردی تحصیل کرده بود، در اداره تبلیغات آلمان در برلن فعالیت می‌کرد و در بخش اخبار و گزارش‌های فارسی «رادیو برلن»، حملات تندی به «رضاشاه» و «ذکا‌الملک فروغی» تهیه می‌کرد که این موضوع برای رضاشاه خوش آیند نبود.

سرانجام رضاشاه که دست‌رسی به بهرام شاهرخ نداشت، متوجه کیخسرو شد و علی رغم توصیه «محتشم‌السلطنه اسفندیاری» (رییس مجلس شورای ملی) در یازدهم تیرماه ۱۳۱۹ ارباب کیخسرو  را در یک مجلس عروسی بود دست‌گیر کردند و همان شب به وسیله آمپول هوا  کشتند و جنازه وی را در مسیر منزلش رها کردند.

و اما ارباب کیخسرو که اولین نماینده زرتشتیان در مجلس شورای ملی بود، در طول دوران نمایندگی مجلس خدمات شایان تحسینی انجام داد. ایجاد کتاب‌خانه مجلس شورای ملی، چاپ‌خانه مجلس، موزه مجلس شورای ملی و ساخت نیایش‌گاه که همگی از یادگارهای وی به شمار می‌رود.

وی‌ به مسایل فرهنگی جامعه توجه زیادی داشت. فارسی سره‌نویسی را در مجلس رواج داد و از کسانی بود که نامه‌نگاری در مجلس را به سوی فارسی نویسی برد. وی هم‌چنین دو کتاب به نام‌های « آیینه آیین مزدیسنی» و «فروغ مزدیسنی» را نوشت که این کتاب‌ها از اولین کتاب‌هایی است که به فارسی و به طور علمی اندیشه‌های زرتشت را تفسیر و بیان می‌کند.

گفته می‌شود یکی از زیباترین نقل قول‌ها درباره خوش نامی و شرافت ارباب کیخسرو جمله‌ایی است از «سیدحسن مدرس» که در مجلس شورای ملی گفته بود: «در میان شما نمایندگان مجلس شورای ملی از همه مسلمان‌تر ارباب کیخسرو است!» که اشاره دارد به حسن اخلاق و دوری او از زد و بندهای سیاسی آن زمان که بسیاری از رجال سیاسی را آلوده کرده بود.

منبع‌ها:

ویکیپدیا

سایت آتش‌کده ایران

 

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , ,