Saturday, 18 July 2015
25 June 2021
پارس‌نامه- کاخی در دشتستان برازجان

«کاخ کوروش بزرگ در استان بوشهر»

2011 July 04

امیر و کاملیا‌ / رادیو کوچه

کاخ «کوروش بزرگ» (دشتستان)‌، واقع در شهر «برازجان» از توابع بخش مرکزی شهرستان «دشتستان» یکی از آثارهای تاریخی و از نقاط دیدنی استان بوشهر در جنوب ایران است. این کاخ در سال ۱۳۵۰ به وسیله‌ی هیت باستان‌شناسی ایران حفاری شده‌است. با توجه به شیوه‌های معماری و استفاده از سنگ سیاه و سفید زمان احداث آن را به دوره‌ی کوروش بنیان‌گذار زنجیره هخامنشی منسوب کرده‌اند.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

این کاخ که در جنوب شرقی برازجان و در کنار رودخانه «خشک آردی» قرار دارد یکی از پای‌گاه‌های مهم ایران دردوره‌ی هخامنشی در ساحل خلیج فارس بوده‌ است. کاخ برازجان بر طبق تحقیقاتی که انجام شده در اواخر سلطنت کوروش ساخته و پرداخته شده‌است و از نظر حجاری و هنر معماری آن چنان که از پایه ستون‌ها و اشیای کشف شده بر می‌آید جدیدتر و ظریف‌تر از پاسارگاد است. بنابراین می‌توان گفت که این بنا هنگامی ساخته شده که هنر اصیل حجاری و معماری عصر کوروش به تکامل رسیده ‌است. متاسفانه به علت ناتمام ماندن بنا چنین به نظر می‌رسد که علل عقیم ماندن این کاخ مصادف با مرگ او به سال ۵۲۹ پیش از میلاد است. بنابراین می‌توان تاریخ بنای کاخ برازجان را در همین حدود یعنی ۵۲۹ قبل از میلاد دانست.

این کاخ یکی از آثار ارزش‌مند و بی‌نظیر‌، کاخ زمستانی کورش هخامنشی است و این اثر بزرگ فاصله‌ای حدود 500 متر تا جاده‌ی بوشهر، برازجان دارد. ته ستون‌های کاخ که از سنگ‌های سیاه و زرد رنگ ساخته شده به جا مانده است. در سال 1351 که کارگران در حال حفر کانال جهت رساندن آب به شهر بوشهر بودند، در این مکان به سنگی سیاه دست یافتند که با انعکاس خبر به فرمان‌داری و اعزام تیمی از باستان‌شناسان به منطقه پس از حفاری متوجه شدند که کاخ زمستانی کورش در این منطقه واقع شده است.

این بنا از سال 1351 تا سال 1382 در زیرزمینی مدفون بود که در سال 1382 به همت استاد بزرگ  «علی‌اکبر سرافراز» حفاری لازم صورت پذیرفت و ته ستون‌ها آشکار شدند و این بنا مورد توجه جهان‌گردان و علاقه‌مندان به فرهنگ ایران زمین قرار گرفت. از آن سال تا کنون در چند مرحله، حفاری صورت گرفته که هنوز هم به حفاری و کاوش نیاز است. به عقیده‌ی باستان‌شناسان، این بنا در کنار شهر تاریخی«تا او که» (taoke) ، واقع بوده و این شهر مسیر شمالی، جنوبی داشته و تا نزدیکی روستای بنداروز ادامه داشته است. ته ستون‌های این کاخ از نظر معماری بسیار زیبا و در نوع خود بی‌نظیر هستند.

حجاری که بر روی این سنگ‌ها صورت گرفته به شکل دایره است و طرز قرار گرفتن سنگ‌ها بر روی هم، دیده‌ی هر ره‌گذری را به طرف خود جلب می‌کند و هنر و معماری گذشته‌ی ایران زمین را به یاد می‌آورد که چه زیبا این معماران پر تلاش در کنار رشته کوه «گیسکان» این سنگ‌ها را حجاری کرده و پس از آن با طی مسیری طولانی این سنگ‌ها را به منطقه حمل نموده و در این مکان قرار داده‌اند.

بخشی از دروازه شاهی این کاخ که ناتمام مانده‌، برخلاف تالار اصلی، با لعابی از جنس سیلس، کف‌سازی شده است که این سبک کار را نیز پروفسور ایتالیایی، یک اثر هنری منحصر به فرد دانست. اما ظرافت هنرمندانه آثار در این کاخ نیز باستان‌شناسان را با این پرسش مهم مواجه کرده است که چه هنرمندانی و با چه ابزاری در این کاخ کار کرده‌اند که نظیر آن حتا در تخت جمشید نیز که مقر اصلی پادشاهی هخامنشی بوده، به دست نیامده است. محدوده کاخ وسعتی نزدیک به 50 در 50 متر دارد و بررسی‌های باستان‌شناسی نشان می‌دهد سنگ‌های بزرگی که در ساخت این بنا مورد استفاده بوده از معدنی در «تنگ جیر» آورده شده است.

باستان‌شناسان هدف از ساخت این بنا‌ی بسیار بزرگ در این منطقه را تسلط داشتن بر‌آب‌های خلیج فارس و نظارت بر ساحل خلیج‌فارس دانسته‌اند که می‌تواند سند محکم و قاطعی از تسلط ایرانیان بر خلیج‌فارس باشد. البته در گذشته راه‌های قدیمی استان یعنی راه توز، تا اوکه، لیان از کنار این شهر می‌گذشته و شهرهای باستانی استان یعنی سیراف در جنوب و مهرویان و سی‌نیز در شمال و نجیرم و لیان و توز را به هم وصل می‌کرده است.

منابع

حاتم، محمد، بن غریب، «تاریخ عرب‌الهوله»‌، چاپ سوم، قاهره (مصر)

صدیق، محمد، عبدالرزاق، «صهوه‌الفارس فی تاریخ عرب فارس»

رازی، عبداله، (از سلسله‌ی ماد تا انقراض سلسله‌ی قاجاریه)

ویکی‌پدیا

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , ,