Saturday, 18 July 2015
24 June 2021
دایره‌ی شکسته- به بهانه‌ی اکران آخرین قسمت از مجموعه‌ی «هری پاتر»

«پایان یک روایت، تولد یک اسطوره»

2011 July 16

مه‌شب ‌تاجیک/ رادیو کوچه

«هری پاتر» هم با اکران آخرین بخش از فیلم‌هایش رفت تا به اسطوره‌ها بپیوندد. هری پاتر مجموعه داستان‌هایی که حداقل یک ویژگی را یدک می‌کشد و آن این است که این مجموعه بسیاری از کتاب نخوان‌ها را کتاب‌خوان کرد. او اسطوره است و اسطوره در واقع آرزویی است که بشر داشته است برای این‌که کاری را که نمی‌تواند خودش انجام بدهد، دیگری انجام بدهد. هری پاتر ترکیبی است، یک قصه‌ی ترکیبی که از عناصر مختلف وام گرفته است و آن‌ها را ترکیب کرده است از تمام نیروهای خیر و شر. هری پاتر را طرف‌داران آن باور کرده‌اند و به او ایمان دارند، او پسربچه‌ای معمولی است که اوقات شاد و ناشادی را برای بسیاری رقم می‌زند.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

هری پاتر ویژگی‌هایی دارد که این قصه را به قصه‌های اسطوره‌ای بدل می‌کند. خطری بزرگ پدید آمده و در کمین همه‌ی انسان‌هاست. این خطر را عده‌ای از افراد متوجه می‌شوند و بقیه در خواب خرگوشی‌اند. این افراد که متوجه خطرند افرادی خاصند و سلوک خاصی را در زندگی پیشه کردند. مواجهه‌ی خوبی‌ها و بدی‌ها صورت می‌گیرد. نیروهای فوق طبیعی دخیل هستند که مواجهه با بدی‌های‌شان طاقت‌فرساست و نیروی اهریمنی بسیار قوی است. عاقبت با همه‌ی خطرات و مشکلات خوبی بر بدی پیروز می‌شود.

استقبال بی‌نظیر و همگانی از هری پاتر را می‌توان حاصل سرخوردگی همگانی انسان‌ها از جهانی دانست که با تاکید صرف بر محسوسات و پدیده‌های عینی، خط بطلان بر تمامی احساساتی کشیده است که گاه و بی‌گاه بر جان انسان‌های سرگشته این قرن آهنی عارض می‌شود و الگوهای استدلالی و منطقی وی را زیر سوال می‌برد. دنیایی که با تمام خصلت‌های جادویی‌اش مقررات خاص خود را نیز دارا است. دنیای هری پاتر دنیایی است سرشار از شگفتی‌ها. قانون‌های طبیعت زیر پا گذاشته می‌شود، اشیا و انسان‌ها تغییر شکل می‌دهند،‌ زمان و مکان دست‌کاری می‌شود و در کل تمامی محدودیت‌های این جهانی از بین می‌روند تا خوانندگان مجذوب فضایی شوند، رمز آلود،‌ هیجان‌آمیز و متفاوت از آن‌چه در دنیای واقعی هر روز تکرار می‌شود.

و حالا این پرسش مطرح می‌شود که آیا مخاطبان هری‌پاتر آرزوهای دست نیافتنی خویش را در مجموعه دنبال می‌کنند یا به دنبال عقلانیتی نوینند که اسطوره بخشی از آن است؟ شاید این تجربه، روایت نیمه خودآگاهی است که جامعه در آینه‌اش تصویر خود را می‌بیند، شاید در این ساحت تجربه‌ی شادمانی و خیال‌بافی اجتماعی به اوج خود می‌رسد و ترجمان آرزوی عمیق انسان‌هاست برای دست‌یابی به خواسته‌های غیرقابل دست‌رس‌شان.

یکی از ویژگی‌های موثر و کاربردی در این راستا سرگرمی است اما به وضوح مشخص است که این صنعت کودکان را با جهانی سحرآمیز آشنا می‌کند دنیایی که در آن مرزهای واقعیت و خیال درهم شکسته شده و هیچ قاعده قابل استنادی برای درهم تنیدگی این دو جهان وجود ندارد. علاقه به رویا و شیفتگی در برابر دنیاهای خیالی در بین کودکان و نوجوانان افزایش یافته است و آن‌ها به دنبال سوال‌هایی هستند که شاید هرگز جواب‌های روشنی نداشته است، هری پاتر برای لحظاتی آن‌ها را از این دنیای پرسش‌های بی‌جواب، منطق و استدلال جدا می‌کند و دنیای خیالی با همه‌ی ویژگی‌هایش ساخته می‌شود، دنیایی که شاید تلخ‌تر و خشن‌تر و بی‌رحم‌تر از دنیای واقعی‌شان باشد. ولی مثل خانه‌ی شکلاتی «هانسل» و «گرتل» دل‌فریب است.

باید توجه داشت که علت استقبال بی‌نظیر و جهانی از این کتاب به دلیل همین ویژگی‌های منحصر‌به‌فردش است و اگر چنان‌چه شاهد هستیم هم‌چنان اصرار بر ضد مذهبی جلوه دادن و مغایر اخلاق دانستن این کتاب ادامه یابد نه تنها از محبوبیت هری پاتر کاسته نخواهد شد که موجبات شکل‌گیری تقابل و شکاف بین نوجوانان و بزرگ‌سالان را فراهم می‌کند. می‌توان «برنامه مستند» ساخت، تکه‌هایی از فیلم‌های هری پاتر را پشت سر هم سوار کرد و «رولینگ» را به باد انتقاد گرفت که «باورهای مذهبی و مسیحی را نادیده گرفته است، نقش خداوند را به فراموشی سپرده است، از دعا و نیایش استفاده نکرده است، به ترویج خرافه پرستی و جادوگری پرداخته است و به کودکان دزدی، تجاوز به حریم خصوصی و دروغ‌گویی آموخته است. اما هیچ وقت نمی‌توان حتا یک نفر از طرف‌داران هری پاتر را متقاعد نمود از خواندن کتاب‌های رولینگ دست بردارند و هیچ‌گاه نمی‌توان جلوی محبوبیت و گسترش روزافزون آن را گرفت. چرا که هری پاتر در پاسخ به نیاز درونی انسان‌ها به شیوه‌ای جذاب و ساده نوشته شده است و تا وقتی این نیاز وجود داشته باشد، هری پاتر نیز به حیات خویش ادامه می‌دهد. نمی‌توان با نادیده گرفتن واقعیت موجود در جامعه دست به تجویز اخلاقی و صدور حکم زد.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , ,