شنبه, ۲۷ تیر ۱۳۹۴
09 September 2016
تکنو کوچه- «لینوس تروالدز»: «آینده همه‌چیز اپن‌سورس خواهد بود»

«اپن‌سورس، مفاهیم و تاریخ‌چه»

۱۳۹۰ تیر ۲۸

کیومرث سجادی/ رادیوکوچه

اصطلاح «اپن‌سورس» (Open Source) یا متن‌باز به معنی شیوه‌ای در تولید و توسعه است که دست‌رسی به منابع تولید را ترویج می‌کند. برخی «اپن‌سورس» را یک فلسفه و برخی یک روش عمل‌گرا می‌دانند. قبل از این‌که واژه «اپن‌سورس» پذیرفته شود تولیدکنندگان و توسعه‌دهندگان از عبارات مختلفی برای بیان این مفهوم استفاده می‌کردند. باز گذاشتن منابع کد باعث افزایش تنوع مدل‌های تولید، راه‌های ارتباطی و جوامع تعاملی شد. متعاقب آن اصطلاح جدید «نرم‌افزار‌های متن باز» (Open Source  Software)  برای تعریف محیطی که در آن موضوعات جدیدی در حوزه کپی رایت، پروانه‌، دامنه و مشتری مطرح شده‌اند، متولد شد.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

مدل اپن‌سورس به مفهوم دستورالعمل و روی‌کردهای هم‌زمان و حتا متفاوت در تولید در مقابل شیوه تولید متمرکز است که اغلب شرکت‌های تجاری نرم‌افزاری از آن پیروی می‌کردند. اصل اولیه در توسعه نرم‌افزارهای متن‌باز، شبه‌تولید به وسیله‌ی دادوستد و هم‌کاری و در اختیار عموم قرار دادن محصول نهایی، منابع، نقشه و مستندات آن، است. این موضوع به صورت روز‌افزونی در حوزه‌های دیگر مانند بیوتکنولوژی نیز مورد استقبال قرار گرفته‌ است.

مفهوم اپن‌سورس و به اشتراک‌گذاری آزاد اطلاعات فنی خیلی قبل از کامپیوتر وجود داشته است. برای مثال دستورالعمل‌های آش‌پزی از ابتدای به وجود آمدن جوامع انسانی به اشتراک گذاشته می‌شدند. مفهوم اپن‌سورس می‌تواند در ارتباط با تجارت، کامپیوتر، نرم افزار و یا تکنولوژی باشد.

در اوایل سال‌های توسعه‌ی اتومبیل‌ها یک گروه بزرگ از انحصارطلبان حق انحصاری دوچرخه‌های بنزین‌سوز را که در اصل مربوط به «جورج ب. سلدن»  (Goerge B. Selden) بود در اختیار داشتند. با در اختیار گرفتن این حق ثبت اختراع، آن‌ها می‌توانستند این صنعت را به‌طور انحصاری در دستان خود گرفته و کارخانه‌های خودرو سازی را مجبور به تبعیت از خواسته‌های‌شان و یا پذیرفتن ریسک طرح دعوی در دادگاه علیه خود کنند. در سال ۱۹۱۱ «هنری فورد»  (Henry Ford) سازنده خودرو از یک چالش در برابر حق انحصاری «سلدن» پیروز بیرون آمد. نتیجه این بود که حق انحصاری سلدن عملن بی‌ارزش شد و یک ائتلاف جدید (که در واقع همان انجمن سازندگان خودروهای موتوری بود) شکل گرفت. ائتلاف جدید منجر به یک قرارداد متقابل میان سازندگان اتومبیل در آمریکا شد: «با این‌که هر یک از سازندگان، تکنولوژی را توسعه می‌دهند و حق امتیاز خود را به ثبت می‌رسانند اما این امتیازها به صورت آزاد و بدون هیچ‌گونه تبادل مالی‌ بین سازندگان به اشتراک گذاشته می‌شوند.»

 تا زمانی که آمریکا وارد جنگ جهانی دوم شد ۹۲ امتیازنامه فورد توسط دیگر شرکت‌های تولید کننده خودرو مورد استفاده قرار گرفت در حالی که در ازای آن شرکت فورد نیز از ۵۱۵ امتیازنامه شرکت‌های دیگر بدون هیچ‌گونه پیگرد قانونی و یا پرداخت پولی استفاده کرد.

خیلی نزدیک به قواعد «اپن استاندارد» (Open Standard)، محقق‌ها با دست‌رسی به «شبکه آژانس  پروژه‌های تحقیقاتی پیش‌رفته»  (ARPANET)  از یک عملیات به نام ‌‌«درخواست برای اظهارنظر»‌ (Request For Comment) جهت توسعه پروتکل‌های شبکه ارتباطات مخابراتی استفاده کردند. این  پروسه مشارکتی سال ۱۹۶۰ منجر به متولد شدن اینترنت در سال ۱۹۶۹ شد.

از نمونه‌های جدیدتر اپن‌سورس و نرم‌افزارهای رایگان می‌توان به انتشار سورس‌کد نرم‌افزارها و سیستم‌عامل ‌«‌آی‌بی‌ام»  (IBM) در دهه‌های 1950 و 1960 و به اشتراک‌گذاری بین گروه کاربران که جهت آسان شدن تبادل نرم‌افزار شکل گرفت، نام برد. اپن‌سورس در اینترنت از وقتی که اینترنت تنها یک محل برای گذشتن پیغام بود آغاز به فعالیت کرد تا زمانی که به شیوه‌های پیش‌رفته‌تر ارایه و به اشتراک‌گذاری مطالب مانند وب‌سایت‌های امروزی توسعه یافت. این روزها وب‌سایت‌ها، سازمان‌ها و تجارت‌های زیادی اپن‌سورس را از طریق به اشتراک‌گذاری همه‌چیز از کدهای کامپیوتری گرفته تا مکانیزم‌های توسعه یک محصول، تکنیک‌ها یا پیش‌رفت‌های پزشکی، ترویج می‌کنند.

عنوان «‌اپن‌سورس‌» در جنبش نرم‌افزارهای آزاد در یک جلسه ‌در «پالو آلتو»ی ‌ (Palo Alto) کالیفورنیا که به بهانه اعلان انتشار سورس‌کد مرورگر «نت‌اسکیپ»  (Netscape) در ژانویه 1998 تشکیل شده بود، پذیرفته شد. در این جلسه افرادی مانند «کریستین‌پترسن» ‌ (Christian Peterson) کسی که اپن‌سورس را پیشنهاد داد، ‌«‌تاد اندرسون»، «لاری-آگوستین»‌، «جان هال»، «سم اوکمن»، «مایکل تایمن» و ‌«اریک اس. ریمون» حضور داشتند.

در ابتدای سال 2000، تعدای از شرکت‌ها بخشی از سورس‌کد خود را برای این‌که نشان دهند که اپن‌سورس هستند منتشر کردند، در حالی که بخش‌های کلیدی را هم‌چنان بسته نگه‌می‌داشتند. این امر منجر به توسعه قوانین «نرم‌افزارهای اپن‌سورس رایگان»  (free open-source software)  و «‌نرم‌افزارهای اپن‌سورس تجاری»  (commercial open-source software) که به‌ صورت گسترده این روزها مورد استفاده قرار می‌گیرند، شد تا بتوان اپن‌سورس واقعی را از اشکال نصفه و نیمه اپن‌سورس تشخیص داد.

مرورگر «فایرفاکس»، سیستم عامل «لینوکس»، زبان‌های برنامه‌نویسی ‌«پی‌اچ‌پی» (PHP) و «پایتون»(Python)  و وب‌سرور «آپاچی»  (Apache) نمونه‌هایی از برنامه‌های اپن‌سورس هستند که می‌توان از آن‌ها نام برد.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , ,