Saturday, 18 July 2015
14 June 2021
پس‌نشینی تند

«هنر بسته در جامعه‌ی باز»

2011 July 20

اکبر ترشیزاد / رادیو کوچه

یک روی استراتژی مواجهه‌ی حکومت با انتخابات پیش‌رو و اصلاح‌طلبان برخوردهایی است که با هنرمندان حامی جنبش‌سبز می‌شود و روی دیگر آن صحبت‌های اخیر «علی‌ مطهری» است. دستگیری «پگاه ‌آهنگرانی» و «مرضیه‌ وفامهر» و ممنوع‌الکار و تصویر شدن «فاطمه‌ معتمدآریا» واکنش تهاجمی حکومت است برای قطع ارتباطات لایه‌های فرهنگی و سیاسی در جنبش‌سبز. به گمان نگارنده حکومت از این رابطه و بده بستان‌ها سخت در هراس است و ریشه‌ی آن نه در اطاعت و خط‌گیری اهل فرهنگ از سران اصلاحات که برعکس ترس از تاثیرگذاری آن‌ها در تغییر گفتمان جنبش‌سبز بوده است. یادمان نرود که نخستین بار همین نیروها بودند که سرود مشهور «سراومد زمستون» را تبدیل به سرود انتخاباتی و سپس اعتراضی مردم کردند، در صورتی‌که رهبران جنبش حداقل در ابتدا واکنش مثبتی در قبال این انتخاب نداشتند چرا که این ترانه، از اساس ترانه‌ای غیرمذهبی بود و بیش‌تر جنبه‌ی حماسی داشت.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

هر‌چه نفوذ نیروهای فرهنگی در بدنه و راس جنبش‌سبز بیش‌تر شده، گرایش جنبش به سمت مطالبات حقوق‌بشری، غیرمذهبی و لاییک فزونی یافته است. بی‌توجهی‌های آشکار و یا شاید غیرعمد به رعایت حجاب و مرزبندی‌های رایج میان مرد و زن از سوی هنرمندانی که در مراسم رسمی و غیررسمی، انتخاباتی، سیاسی و فرهنگی و هنری اصلاح‌طلبان شرکت می‌کردند نشان می‌داد که این اصلاح‌طلبان هستند که باید هنرمندان را همان‌طور که هستند بپذیرند و نه بالعکس. هنرمندان و اهل فرهنگ در سال‌های اخیر با حمایت از خانواده‌های زندانیان سیاسی، تلاش برای توقف اجرای احکام قصاص و اعدام کودکان و مقابله‌ی فرهنگی با تصویب قوانین زن‌ستیزانه همه و همه به طور غیرمستقیم مذهب و ایدئولوژی حاکم بر جمهوری‌اسلامی را به چالش کشیده و با هم‌راه کردن بخشی از بدنه‌ی اصلاح‌طلبان با خود، این مقابله را به درون نظام هم گسترش ‌داده‌اند. این تلاش هنرمندان و اهل‌فرهنگ به وسیله‌ی تولید آثار فرهنگی و هنری که این تفکر را ترویج می‌کنند، تقویت هم شده و در سطح طبقه‌ی متوسط نفوذ کرده است.

این رویه‌ی موجود یعنی نفوذ گفتمان برون دینی-حکومتی اهل‌فرهنگ و هنرمندان به درون جناح‌های داخل حاکمیت چیزی نیست که به آسانی برای نظام قابل هضم باشد. راه‌حل انتخاب شده برای برخورد با این جریان از سوی حکومت در ظاهر امنیتی‌اطلاعاتی است، و آن چیزی نیست به جز بالابردن هزینه‌ی نزدیکی هنرمندان و اهل‌فرهنگ به اصلاح‌طلبان. ممنوع‌الخروج، ممنوع‌الکار و تصویر کردن از مراحل ابتدایی است و در صورت تداوم ماجرا به بازداشت و زندانی شدن فرد هم خواهد انجامید. حاکمیت از سوی دیگر در روزهای اخیر به‌طور غیرمستقیم و به‌وسیله‌ی نیروهای میانه‌روتر جناج اصول‌گرا پیغام‌هایی را برای اصلاح‌طلبان ارسال کرده است که در صورت فاصله گرفتن از اپوزیسیون بیرون نظام و محدود کردن مطالبات‌شان به اصلاحات جزیی درون حاکمیت، حاضر به پذیرش بخشی از آن‌هاست و اجازه‌ی بازگشت نسبی اصلاح‌طلبان معتدل را به بازی قدرت خواهد داد.

حقیقت موجود در جامعه این است که تلاش برای بازگرداندن جامعه به شرایط پیش از انتخابات ریاست‌ جمهوری 88 کاری است ناشدنی و هر جناح و نیرویی که بخواهد چشم بر روی ابتدایی‌ترین خواسته‌های مردم ببندند با عدم اقبال عمومی مواجه خواهد شد. این است که اصلاح‌طلبان نیز خود بر سر یک دو راهی قرار گرفته‌اند. جدایی آنان و فاصله‌گرفتن‌شان از اهل فرهنگ و هنر و تقلیل دادن مطالبات آزادی‌خواهانه‌ی مردم به چند تغییر جزیی و محدود کردن تمامی ماجرا به مجازات چند مامور زیردست و خرده‌پا نه تنها سبب روگردانی توده‌ها خواهد شد بلکه شرایط را برای ادامه فعالیت‌های آنان پس از انتخابات نیز دشوارتر خواهد کرد. میزان اهمیتی که اصلاح‌طلبان در روزهای پیش‌رو به رنج‌ها و مصایبی که بر هنرمندان می‌رود نشان خواهند داد، صداقت آن‌ها را آشکارتر خواهد کرد.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , , , , ,