Saturday, 18 July 2015
25 June 2021
به بهانه سال‌روز کشته شدن «عباس دوران»

«روزنگاشت / پایان عملیات، بدون بازگشت»

2011 July 22

محبوبه شعاع / رادیو کوچه

mahboobeh@koochehmail.com

سی‌‌ام تیر ماه برابر با سال‌روز کشته شدن «سرلشگر خلبان عباس دوران» از خلبانان نیروی هوایی ایران بود که در ماه‌های آغازین جنگ ایران و عراق نقشی اساسی را ایفا کرد. دوران در دو سال اول جنگ بیش از ۱۲۰ عملیات و پرواز برون مرزی داشت. وی زاده سال 1329 بود و در سال 1361 در چنین روزی در ادامه ماموریت‌اش با زدن هواپیمای فانتوم (اف۴) صدمه‌دید خود به هتل محل برگزاری اجلاس غیرمتعهدها، با ناامن جلوه دادن شهر بغداد، مانع از برگزاری این اجلاس در کشور عراق شد و به زندگی خود نیز پایان داد.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

«عباس دوران» در سال ۱۳۲۹ در شهر شیراز زاده شد. او دوران کودکی، نوجوانی و جوانی را در شیراز گذراند و پس از اخذ مدرک دیپلم در سال ۱۳۴۹ به خدمت سربازی رفت. پس از پایان سربازی به‌دلیل علاقه به‌ یادگیری فن خلبانی در سال ۱۳۵۱ وارد دانش‌کده خلبانی نیروی هوایی شد و پس از طی دوره مقدماتی پرواز در ایران، برای ادامه تحصیل و فراگیری مراحل تکمیلی خلبانی به آمریکا اعزام شد.

دوران در آمریکا توانست در کم‌ترین زمان با اخذ نشان و گواهی‌نامه خلبانی به ایران بازگردد در پای‌گاه هوایی همدان مشغول به‌خدمت شد. با آغاز جنگ ایران و عراق، عباس دوران در پست افسر خلبان شکاری و معاونت عملیات فرماندهی پای‌گاه سوم شکاری مشغول خدمت بود و پس از مدتی، برای ادامه پروازهای جنگی به پایگاه ششم شکاری «بوشهر» منتقل شد.

عباس دوران  در سحرگاه سی‌ام تیر ۱۳۶۱ در پی عملیاتی بر فراز حریم هوایی بغداد به‌پرواز در می‌آید و «پالایش‌گاه الدوره» در ضلع جنوبی بغداد را نشانه می‌رود. او تمامی بمب‌های خود را بر روی پالایش‌گاه فرو می‌ریزد، اما هواپیما در آسمان بغداد مورد اصابت موشک‌های ضد هوایی قرار می‌گیرد و آتش می‌گیرد.

گفته شده در این هنگام دوران با صرف نظر کردن از بازگشت یا خروج اضطراری، از کمک خلبان «منصور کاظمیان» می‌خواهد که هواپیما را ترک کند و چون جوابی نمی‌شنود دکمه خروج استراری کابین عقب را می‌زند و کاظمیان به بیرون پرتاب می‌شود و به اسارت در می‌آید و عباس با زدن هواپیمای فانتوم (اف۴) صدمه‌دیده خود به هتل محل برگزاری اجلاس غیرمتعهدها، با ناامن جلوه دادن شهر بغداد، مانع از برگزاری این اجلاس در کشور عراق می‌شود و به این صورت سرلشگر عباس دوران در سی‌ام تیر ماه سال 1361 و در سن 31 سالگی کشته شد.

«نرگس خاتون‌دلی روی‌فر» همسر این خلبان در گفت‌و‌گویی گفته‌‌: «عباس دوران در طول دو سال اول جنگ بیش از 120 پرواز و عملیات برون مرزی داشته است ‌که کارشناسان مسایل پروازی اذعان داشته‌اند، این چنین آماری حتا در جنگ هفت ساله ویتنام هم وجود نداشته است.»

‌وی با اشاره به آخرین دیدار عباس دوران با خانواده خود گفته: «آخرین مرتبه‌ای که  قرار شد عباس به عملیات بمباران پالایش‌گاه  «الدوره» برود، پسرمان‌ «امیر‌رضا» هشت‌ماه و نیم بیش‌تر نداشت و صحبت‌های ما مثل همه موارد مشابهی  بود که عباس به عملیات می‌رفت.  اما بعدها متوجه شدیم فقط ‌به یکی از دوستانش گفته بوده  که احتمالن این آخرین پرواز من است.»

 وی افزوده‌: «در زمان جنگ عباس در پای‌گاه بوشهر بود، از او‌ دعوت کردند تا به تهران برود ولی او قبول نکرد و به همدان رفت زیرا از پشت میز نشستن خوشش نمی‌آمد و دوست داشت همیشه در تکاپو و پرواز باشد.»

نرگس خاتون‌دلی هم‌چنین با گله‌مندی اظهار داشت: «در حق عباس دوران بسیار کم‌لطفی شده است. طی این سال‌ها کسی چندان به موضوع شهادت او نپرداخته و شما کم‌تر جایی یا برنامه و حتا نشریه‌ای می‌بینید که در آن  سخنی از عباس به میان آمده باشد‌. حتا آخرین عملیات او که به گفته بسیاری از صاحب‌نظران  از لحاظ  سیاسی، بین‌المللی و نظامی در درجه بسیار بالای اهمیت  قرار داشت‌، هنوز هم ناشناخته مانده است‌.»

و اما بر اساس داستان آخرین روزهای زندگی و واپسین ماموریت عباس دوران، فیلم سینمایی‌ای با نام «عبور از خط سرخ» در سال ۱۳۷۵ به کارگردانی «جمال شورجه» ساخته شده است. خلاصه داستان به این صورت است که «پس از فتح خرمشهر، جامعه بین‌المللی تلاش می‌کند کنفرانس غیر‌متعهد‌ها را در بغداد برگزار کند. ایران به عنوان عضو کشورهای غیر‌متعهد به محل برگزاری کنفرانس اعتراض می‌کند و با انجام عملیات برون مرزی توسط نیروی هوایی و بمباران مراکز حساس، بغداد را به عنوان شهر ناامن معرفی می‌کند. در ادامه: رشادت‌های تیز پروازانی مانند عباس دوران، باعث می‌شود تا محل برگزاری کنفرانس از بغداد به هندوستان منتقل شود.»

منبع‌ها:

ویکی‌پدیا

ایران اکتور

سایت آوینی

زندگی‌نامه عباس دوران

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , , , , , 

۱ Comment


  1. Sarah
    1

    قسمتهایی از نامه‌ای که عباس دوران برای همسرش در روزهای جنگ نوشته:

    “مهناز مواظب خودت باش این حرفها را نزدم که ناراحت بشی بالاخره جنگ است و وضعیت مملکت غیر عادی . نمی شود توقع داشت چون یک سال است ازدواج کردیم و یا چون ما همدیگر را خیلی دوست داریم جنگ و مردم و کشور را رها کرد و آمد نشست توی خانه . از جیب این مردم برای درس خواندن امثال من خرج شده است پیش از جنگ زندگی راحتی داشتیم و به قدر خودمان خوشی کردیم و خوش بخت بودیم به قول بعضی از بچه‌های گردان خوب خوردیم و خوابیدیم الان زمان جبران است اگر ما جلوی این پست فطرتها نایستیم چه بر سر زن و بچه و خاکمان می آید…”