Saturday, 18 July 2015
20 June 2021
پس‌نشینی تند

«رقص‌مرگ برای خالق «زوربای» یونانی»

2011 July 26

اکبر ترشیزاد/ رادیوکوچه

در تاریخ دنیای هنر و ادبیات کم نیستند افرادی که فقط با یک اثر خود شناخته و جاودانه شده‌اند. البته باید گفت که این آثار آن‌قدر برجسته بوده‌اند که دیگر آفریده‌های این هنرمندان هیچ‌گاه به پای‌شان نرسیده‌اند. دو نمونه‌ی خوب آن یکی «اورسن ‌ولز» کارگردان بلندآوازه‌ی آمریکایی است که با شاه‌کارش «همشهری‌ کین» جای‌گاهی دست‌نیافتنی در تاریخ سینما کسب کرده و نمونه‌ی وطنی آن «حسن‌ گل‌نراقی» است که ترانه‌ی «مرا ببوس» او در ذهن و یاد ایرانی‌ها ماندگار شده. روز گذشته (25 ژوئیه) هنرمندی چشم از جهان فروبست که دنیا او را نیز تنها با یک اثرش می‌شناخت، شاه‌کاری به نام «زوربای ‌یونانی.»

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

«میخاییل‌ کاکویانیس» با نام واقعی «میخالیس‌ کاکوجیانیس» در ۱۱ ژوئن ۱۹۲۲ در خانواده‌ای یونانی در «لیماسول» در جزیره قبرس به دنیا آمد. در «آتن» در رشته حقوق تحصیل کرد و سپس برای ادامه تحصیل به «لندن» رفت. در آن‌جا بود که عشق به هنر پای او را به صحنه‌های تاتر باز کرد. پس از ادامه‌ی تحصیل مدتی به کار وکالت پرداخت اما کم‌کم تمام نیروی خود را بر روی نمایش و سینما متمرکز کرد. «کاکویانیس» در طول جنگ‌جهانی دوم و در زمان اقامت در «لندن» مدتی را با بخش یونانی رادیو «بی‌بی‌سی‌« هم‌کاری کرد. چندی در «لندن» با نام مستعار «مایکل ‌یانیس» کار تاتر کرد اما چون علاقه و عشق اصلی‌اش سینما بود و این فرصت در «انگلستان» به او داده نشد به «یونان» بازگشت تا کار سینما را در آن‌جا ادامه دهد.

«کاکویانیس» کارگردانی را با فیلم «استلا» (1955)  آغاز کرد. این اثر «کاکویانیس» را نامزد نخل طلای جشن‌واره‌ی‌ »کن» آن سال کرد. این فیلم هم‌چنین جایزه «گلدن‌گلوب» را به عنوان به‌ترین فیلم خارجی سال دریافت کرد. کارنامه «کاکویانیس» در سال‌های بعد شامل فیلم‌های تحسین‌شده‌ای چون «دختر سیاه‌پوش»، برنده «گلدن‌گلوب» به‌ترین فیلم خارجی در کنار چهار فیلم دیگر و نامزد نخل طلای جشن‌واره‌ی «کن»، «ثروت ‌بادآورده‌ در آتن» نامزد جایزه بزرگ جشن‌واره‌ی‌ »کن» و «الکترا»(1962)  با بازی «ایرنه‌ پاپاس» است که این آخری نامزد جایزه‌ی «اسکار» به‌ترین فیلم خارجی شد و هم‌چنین دو جایزه را از جشن‌واره‌ی ‌»کن» برای «کاکویانیس» به ارمغان آورد. ضمن این‌که «کاکویانیس» به خاطر این فیلم، جوایز به‌ترین فیلم و کارگردانی را از جشن‌واره «تسالونیکی» یونان به دست آورد. او در سال 1960 نیز به خاطر کارگردانی فیلم «آخرین‌ بهار ما» نامزد خرس طلای جشن‌واره‌ی «برلین» شد.

«کاکویانیس» به ادبیات کهن «یونان» علاقه‌ی فراوانی داشت و چندین بار آثار کلاسیکی هم‌چون «الکترا» و «ایفی‌ژنی» و از همه مهم‌تر فیلم «زنان‌تروا» را بر پرده‌ی سینما برد که در آخری «کاترین ‌هپبورن» و «ونسارد گریو» بازی داشتند. اما فیلمی که او را به شهرت جهانی رساند «زوربای‌ یونانی» بود. «زوربای‌ یونانی» از روی رمانی به همین نام و از نوشته‌های برجسته «نیکوس‌ کازانتزاکیس» بزرگ‌ترین نویسنده‌ی معاصر یونان ساخته شد. پیش از این «فرانکوز فیرلی»، سینماگر ایتالیایی، فیلمی به عنوان «برادر خورشید، خواهر ماه» را از روی یکی دیگر از آثار «کازانتزاکیس» کارگردانی کرده بود و بعدها «مارتین ‌اسکورسیزی»، سینماگر آمریکایی، در سال ۱۹۸۸ رمان دیگر «کازانتزاکیس» به نام «آخرین وسوسه‌ی مسیح» را به فیلم برگرداند.

«زوربا» حکایت جوان روشن‌فکر و تحصیل‌کرده‌ی انگلیسی است که به قصد سرکشی به زمینی که از پدرش برایش به ارث رسیده به «کرت» می‌آید و در آن‌جا با دهقانی خوش‌گذران و شوخ‌طبع آشنا می‌شود. «زوربا» او را تشویق می‌کند تا معدن زغال‌سنگ به راه انداخته و پول‌دار شوند ولی تمام نقشه‌های‌شان به شکست منجر می‌شود و جوان همه‌چیزش را می‌بازد اما در نهایت سرخوشی دهقان به او هم سرایت می‌کند و آن‌ها پایان ماجرا را با رقصی دو نفره و شاد جشن می‌گیرند. موسیقی این فیلم ساخته‌ی آهنگ‌ساز بزرگ یونانی «میکیس ‌تئودوراکیس» بود که از جاودانه‌های تاریخ موسیقی فیلم به شمار می‌آید. این فیلم  با بازی «آنتونی‌ کویین»، «آلن‌ بیتس» و «ایرنه‌ پاپاس» ساخته شد. گرچه که «آنتونی‌ کویین» برای بازی در نقش «زوربا» رقابت برای به‌دست آوردن جایزه‌ی‌ اسکار به‌ترین بازی‌گر مرد نقش اصلی را به «رکس‌ هریسون» برای «بانوی زیبای من» واگذار کرد اما بازی «آنتونی ‌کویین» در این فیلم در نقش «زوربا»، یکی از دل‌نشین‌ترین بازی‌های تاریخ سینما شناخته می‌شود. «میخاییل‌ کاکویانیس» دوشنبه ۲۵ ژوییه 2011 در بیمارستانی در آتن و در سن 89 سالگی درگذشت.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , , , , , ,