Saturday, 18 July 2015
22 June 2021
نقش چالرز گرینوی در صنعت نفت،

«میراث سرسختی اسکاتلندی»

2011 July 27

آن‌چه در این بخش می‌آید انتخابی از رادیو کوچه در بین رسانه‌ها است.

مهدی افشارنیک

منبع: اعتماد

فقط کشف نفت نبود که شرکت نفت ایران و انگلیس را بر بام صنعت نفت جهان نشاند. پس از کشف، مشکلات توسعه شرکت و سرمایه‌گذاری برای حفر چاه‌های تازه و بازاریابی نفت استحصالی مسئله‌ا‌یی بغرنج شد.

چه آن‌که در بازاریابی شل در اروپا و جهان با 65 کشتی نفت کش سرآمد بود. از این‌جا به بعد نقش چالرز گرینوی اسکاتلندی که از موسسان اولیه شرکت بود و بعد از والاس مدیرعامل شد برجسته شد. در طول 10 سال اول تشکیل شرکت نفت انگلیس و ایران گرینوی موثرترین چهره در این شرکت بود و به اعتقاد بسیاری از هم‌کاران وی، شجاعت، سرسختی و درایت او نقش موثری در اعتلای شرکت و رساندن آن به موقعیت معتبر خود داشت (نقل قول از سرجان کارگیل Sir John Cargill، ص 640 نشریات شرکت نفت بی.‌پی)‌.

در سال 1306 ش (-1927م) او تقریبن تنها مرد عمل در گروه مدیران شرکت بود. در طول جنگ جهانی اول، او و دو معاونش نیکلسون و دانکن همه بار شرکت را بر دوش داشتند و سوخت بریتانیا را تامین کردند. هم‌چنین گرینوی به سازماندهی و تاسیس اداره آن مبادرت کرد.

در 10 سال اول تاسیس شرکت و کشف نفت عمده تحولات دخیل در بزرگ شدن شرکت، در لندن گذشت. این درست زمانی بود که وزارت دریاداری بریتانیا به ریاست چرچیل در پی آن بود که سرعت ناوگان دریایی انگلیس را در رقابت با آلمانی‌ها از 20 گره دریایی به 25 برساند و برای این کار تبدیل سوخت کشتی‌ها از زغال سنگ به نفت حیاتی می‌نمود.

سال‌های میانی دهه دوم قرن بیستم صرف این کار شد. در این احوالات دو شرکت در جلب نظر وزارت دریاداری و شخص چرچیل و دریادار فیشر بشدت کوشا بودند. رویال داچ شل به ریاست دتردینگ و ساموئل و ایران- انگوفیل به ریاست چالرز گرین وی. ساموئل یک یهودی بود و دتردینگ نیز یک هلندی. این نکته‌ها برای گرین وی با هوش در هنگامه جنگ و تقابل با آلمانی‌ها یک برگ برنده بود تا روسای شرکت داچ شل را به خارجی بودن و نداشتن عرق ملی انگلیسی متهم کند و نظر وزارت دریاداری و مجلس عوام را برای خرید سهام شرکتش جلب کند. بارها و بارها گرین‌وی و طراف‌دارانش رویال داچ شل را به عدم وفاداری به منافع انگلیس و فروش محصولات استراتژیک به آلمان متهم می‌کردند. این در حالی بود که پسر و دو داماد ساموئل در جنگ با آلمانی‌ها در جنگ اول کشته شده بودند و خودش در دزدیدن شبانه قطعات و ماشین‌آلات کارخانه تولید تی.‌ان.‌تی آلمانی در رتردام هلند به سوی انگلیس نقش طراح را داشت ولی باز به جهت یهودی بودنش همیشه متهم بود و بالاخره رقابت را به گرین وی باخت.

دیگر نکته مهمی که موجب موفقیت چالرز در آن روزگار شد خصومت شخصی چرچیل با ساموئل یهودی بود که به کنایه همیشه او را دوره‌گردی صدف جمع کن خطاب می‌کرد. چالرز با سرسختی اسکاتلندی خودش توانست کابینه محافظه‌کار و لیبرال منش انگلیس را راضی کند که دولت سهام‌دار 51 درصد شرکت نفت ایران و انگلیس شود. روحیه جنگندگی گرین وی که از نسل اول مدیران شرکت بود میراثی شد برای آیندگان؛ کسانی چون کدمن و فریزر که در حوادث 1933 و نهضت ملی شدن نفت، با سرسختی از نوع گرین وی سرنوشت یک ملت را بالا و پایین ودر مقابل خواست طبیعی یک ملت ایستادگی کردند.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , ,