Saturday, 18 July 2015
21 June 2021
پارس‌نامه - ایلگلی

«یکی از بوستان‌های بزرگ و تاریخی ایران»

2011 August 01

امیر و کاملیا / رادیوکوچه

«شاه گلی»، «ایلگلی»، یا «استخر شاه» یکی از مهم‌ترین گردش‌گاه‌های شهر تبریز است که در جنوب شرق آن و در ۷ کیلومتری مرکزشهر واقع شده ‌است. این مکان در زمان «آق‌ قویونلوها» ایجاد شده و در دوره‌ی «صفویان» گسترش یافته ‌است. با احداث هتل ۵ ستاره و بین‌المللی پارس ایلگلی، این گردش‌گاه جنبه جهانی پیدا کرده است. عمق دریاچه‌ی ایلگلی ۱۲ متر بوده و در محوطه‌ی آن قایق‌رانی انجام می‌شود. هم‌چنین شهربازی (لوناپارک) و نیز مسافرخانه‌های متعددی در داخل این گردش‌گاه وجود دارد.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

ایلگلی تا پیش از روی‌کارآمدن صفویان، بزرگ‌ترین منبع ذخیره‌ی آب جهت آبیاری باغ‌های مناطق شرقی تبریز تا دروازه‌ی تهران و تپلی‌باغ بوده ‌است. در دوران حکومت صفویان، تمام شن و ماسه و نخاله‌های موجود در محوطه‌ی داخلی دریاچه‌ی فعلی خالی شده و دیواره‌ای سنگی به دور آن کشیده شد.

در دوران قاجار در پیرامون استخر ایلگلی خیابان‌هایی جهت عبور و مرور احداث شد و در جوار این معابر، درختان قلمه، بید مجنون و گل‌های اطلسی متعددی در چندین ردیف جهت تزیین گردش‌گاه و پاکی آب و هوا کاشته شد. ایلگلی در دوران «پهلوی» به شهرداری تبریز واگذار شد تا به یک گردش‌گاه عمومی تبدیل شود. سید «باقر کاضمی» (مهذب‌الدوله) استان‌دار وقت آذربایجان شرقی، نخستین تعمیرات اساسی را در محوطه‌ی این گردش‌گاه به انجام رسانید.

دریاچه‌ی ایلگلی با ۵٫۵ هکتار وسعت، گنجایش ۲۰۰۰ متر مکعب آب را دارد. این دریاچه پیش‌تر به سبب بزرگی، «شاهگلی» (دریاچه‌ی بزرگ) نام داشته که پس از انقلاب اسلامی ایران به ایلگلی (دریاچه‌ی ملت) تغییرنام داده‌ است. یکی از شعبه‌های رودخانه‌ی «لیقوان» که از نزدیکی روستای «چاوان» می‌گذرد، به‌صورت جویباری کوچک از سمت جنوب‌شرقی دریاچه‌ی ایلگلی وارد آن شده و آب آن را تامین می‌نماید.

تپه نسبتن بلندی در بخش جنوبی دریاچه ایلگلی قرار گرفته که جنگل‌کاری شده و آبشارهای مصنوعی متعددی از این تپه به سمت داخل دریاچه سرازیر می‌شود. هم‌چنین از ضلع جنوبی دریاچه تا مرکز آن و محل کاخ ایلگلی، خیابانی کشیده شده که عمارت کلاه‌فرنگی را به‌صورت یک شبه‌جزیره درآورده ‌است.

عمارت کلاه‌فرنگی هشت‌ضلعی موجود در مرکز دریاچه‌ی ایلگلی که به کاخ ایلگلی شهرت دارد، امروزه به‌صورت یک تالار پذیرایی مورد استفاده قرار می‌گیرد. این بنا پیش‌تر یک ساختمان یک‌طبقه‌ی خشتی و فرسوده بود. شهرداری تبریز در سال ۱۳۴۶ خورشیدی ساختمان پیشین را تخریب و عمارت دو طبقه‌ی جدید و مقاومی در محل آن احداث کرد. کاخ ایلگلی در دوران حکومت سلطان «یعقوب آق‌ قویونلو» احداث شده و در دوران سلطنت «صفویان» گسترش یافته است.

«نادر میرزا» درباره ایلگلی می‌نویسد:‌

«این آبگیر در اوایل حکومت قاجار، ملک یک سلسله از مساوات تبریز و انباشته از خاک و ریگ بود. قهرمان میرزا پسر هشتم عباس میرزا نایب‌السلطنه که در آن هنگام حکمران آذربایجان بود، آن ملک را در مقابل سالی سی و پنج خروار غله بخرید. سپس در آبادی و عمران آن همت گماشت.»

«اعتمادالسلطنه» نیز در این‌باره می‌نویسد:

«عمارت دریاچه کلاه فرنگی دو طبقه‌ی بسیار آبادی است و بزرگی این دریاچه به درجه‌ای است که به قدر دو آسیا سنگ آب در آن وارد می‌شود، ولی مدت شش ماه از آب پر می‌شود.»

منابع

خاماچی، بهروز. شهر من تبریز. چاپ سوم، تبر

ویکی‌پدیا

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , ,