Saturday, 18 July 2015
03 December 2021
گزارش اجتماعی

«تب سفر حج در ایران»

2011 September 30

ترانه رسولی/ رادیو کوچه

صف متقاضیان برای ثبت نام سفر حج در ایران همیشه شلوغ است چراکه اکثر ایرانیانی که به زیارت خانه خدا می‌روند با توجه به جذابیت‌های این مکان مقدس مسلمانان به یک بار بسنده نکرده و اشتیاق زیادی دارند که دوباره و چندین بار به این سفر عازم شوند.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

فراگیری شوق رفتن به سفر حج در ایران برخی از اقشار جامعه از هر طبقه و با هر تحصیلات از ساکنان دور افتاد‌ه‌ترین مناطق روستایی کشور تا افراد مختلف ساکنین در کلان‌شهرها را در بر می‌گیرد.

بر اساس آمارهای ارایه شده سالانه بیش از سه میلیون زائر ایرانی جهت زیارت خانه خدا و عتبات به کشورهای عربستان، سوریه و عراق اعزام می‌شوند که عمده این سفرهای زیارتی به عربستان است.

طبق آمار منتشره از منابع مختلف، سالانه کم‌تر از دو میلیون ایرانی در قالب حج تمتع و عمره به مکه می‌روند که از این بابت ایران مقام اول را در میان تمام کشورهای اسلامی که 57 کشور در جهان را شامل می‌شوند، به خود اختصاص داده است. تعداد زائرانی که سالانه از ایران به حج تمتع می‌روند افزون بر 100 هزار نفر گزارش شده است.

در حالی‌که اکنون منبع اصلی درآمد عربستان از محل فروش نفت است، طبق آمار بانک جهانی در سال 2008 درآمد کشور عربستان از توریسم مذهبی نزدیک به 30 میلیارد دلار گزارش شده و این در حالی است که حدود پنج میلیارد دلار از این مبلغ مربوط به زائران ایرانی است که در همان سال به صورت تمتع و یا عمره به مکه رفته‌اند.

از سوی دیگر طبق گزارش مقامات دیپلماتیک ایران، ماموران کشور عربستان بدترین و توهین‌آمیزترین رفتار‌ها را با زائران ایرانی دارند.

اما امروزه انجام فریضه حج و تکرار آن از زوایای گوناگون مورد بحث است و بعضی مواقع با انتقاد برخی از صاحب‌نظران به لحاظ سیاسی، امنیتی و درآمدزایی عده‌ای روبه‌روست.

نام نویسی برای سفر حج هم اکنون در ایران درحال انجام است، این در حالی است که به علت متقاضیان بسیار، کسانی در اولویت هستند که تاکنون به این سفر نرفته‌اند

فضلیت حج برای مسلمانان 

مسلمانان بر این باورند که حج نخستین بار در دین ابراهیم انجام شد و آیین‌های حج و عمره نظیر «احرام، سعی بین صفا و مروه، وقفه در عرفات و رمی جمره» همگی پیش از اسلام رایج بوده است و تنها برخی تعدیلات در حج اسلامی نسبت به پیش از اسلام روی داده ‌است. مسلمانان معتقدند بر طبق آیات و روایات در قرآن انجام فریضه حج مورد تاکید اسلام است، در حدیثی از پیامبر اسلام آمده است: «ثواب حج بهشت است و ثواب عمره کفاره تمام گناهان.»

مسلمانان می‌گویند روایات بسیاری در مدح و شرافت تکرار سفر حج از پیامبر اسلام و امامان شیعه وجود دارد، در کتاب «وسائل» در حدیثی از  امام ششم شیعیان آمده است: «کسی که دو بار حج گزارد پیوسته تا وقت مرگ در خوبی خواهد بود، کسی که سه بار حج گزارد فقر به او نرسد، کسی که چهار بار حج گزارد از فشار قبر ایمن باشد، کسی که پنج بار حج بگذارد، خداوند او را عذاب نفرماید و کسی که ده بار حج گزارد، خداوند او را هرگز در آخرت حساب نکند.»

در کتاب «یادها و نشانه‌ها» آمده است: «حج از بزرگ‌ترین واجبات عبادی سیاسی اسلام است که اگر با آگاهی و بینش و شناخت دقیق مناسک و هم‌راه با اخلاص و قصد قربت انجام پذیرد، سرنوشت افراد و جوامع اسلامی را دگرگون می‌سازد.»

بر این اساس «حج و طواف کعبه، مجموعه منظمی از یک سلسله عبادت‌های خاص برای مسلمانان است که هر یک به تنهایی درخور توجه است.»

مسلمانان معتقدند که: «عظمت حج در سراسر مراسم باشکوه آن که با احرام و لبیک آغاز شده، وجود دارد. انسانی که برای حج آمده باید بداند که در حج چه خبر است تا آن را با خلوص انجام دهد، اگر اسرار حج را نداند، خلوص‌اش نیز محدود می‌شود، بنابراین انس به اسرار حج لازم است تا حاجی بداند که اعمال صوری‌اش باطن و مفهومی دارد.»

بانوان زیر 45 سال متقاضی تشرف به عمره به‌ خاطر ضوابط و مقررات عربستان سعودی، نمی‌توانند بدون محارم برای این سفر اقدام کنند

حضور سه میلیونی زائران ایرانی در  سه کشور عربی

رییس مرکز پزشکی حج و زیارت جمعیت هلال احمر ایران معتقد است: «حج یک سفر معنوی و مذهبی می‌باشد که احکام آن در آیات قرآن بیان شده است اما مهم‌ترین شرط انجام سفر حج، استطاعت است که استطاعت بدنی و جسمی زائر اهمیت بسیاری دارد.»

«سید علی ریاض» با بیان این‌که اعزام زائر از ایران به سه کشور سوریه، عراق و عربستان انجام می‌شود، گفت: «تامین سلامت و بهداشت زائرین در کشور عربستان در دو موسم عمره و تمتع صورت می‌گیرد.»

وی با اشاره به تعداد زائرین ایرانی که به مکه و عتبات اعزام می‌شوند، گفت: «سالانه نزدیک سه میلیون زائر از ایران به مقصد کشورهای مذکور از مرز خارج شده که از این رقم، 100 هزار حاجی در کاروان‌های حج تمتع اعزام می‌شوند.»

درآمد زایی عربستان و علاقه زیاد ایرانیان به خرید سوغات

کشور عربستان از بزرگ‌ترین قطب‌های گردش‌گری دینی دنیا محسوب می‌شود، جای‌گاه‌های مهم دینی مسلمانان هم‌چون کعبه، مسجد و آرام‌گاه پیامبر اسلام در این کشور جای دارد و به همین دلیل بسیاری از مسلمانان جهان به عربستان سفر می‌کنند.

چهار شهر مکه، مدینه، جده و طائف درآمد سرشاری از حج کسب می‌کنند.

حجاج پس از ادای فریضه حج برای خرید سوغاتی به بازارها به ویژه در شهرهای مکه و مدینه روی می‌آورند که در این میان ایرانیان علاقه زیادی به خرید سوغاتی به دلیل فرهنگ خاص خود داشته و با چمدان‌های پر و متعدد مکه و مدینه را ترک می‌کنند و اگر با محدودیت‌های حمل بار روبه‌رو نباشند، بیش از این نیز خرید می‌کنند. کالاهای نظیر تابلو، عتیقه‌جات و سجاده‌های نماز بیش‌ترین اقلام مورد استقبال حجاج بوده است.

به گفته مسوولان عربستانی، بخش‌های هتل‌داری،حمل و نقل و بانک‌داری (صرافی) بیش‌ترین درآمد را از بابت حجاج به خود اختصاص می‌دهند.

در همین حال «عبدالغنی انصاری» عضو کمیته گردش‌گردی اتاق بازرگانی مدینه گفت: «درآمد اقتصاد عربستان در بخش عمره، امسال (2011) به 33.8 میلیارد ریال می‌رسد که معادل9.2 میلیارد دلار است و این میزان بالاترین درآمد از زمان آغاز قانون جدید عمره در سال 2000 است.»

بررسی‌های انجام شده نشان می‌دهد که ایران با توجه به حضور زائران بسیار و گستردگی خرید در میان تمام کشورهای اسلامی مقام اول را به لحاظ درآمد‌زایی عربستان به خود اختصاص داده است.

از سوی دیگر برخی از تحلیل‌گران و کارشناسان آمار در این خصوص محاسبه کرد‌ه‌اند که با پول حجاج ایرانی که سالانه به عربستان عازم می‌شوند، می‌توان 170 هزار مسکن روستایی، حدود 715 هزار فرصت شغلی کشاورزی و 200 هزار فرصت شغلی صنعتی ایجاد کرد و یا 10 میلیون متر‌مربع ساختمان مدرسه و ورزشی احداث کرد.

حضور بانوان زیر 45 سال به حج ممنوع شد

امسال سازمان حج و زیارت ایران اعلام کرده است: «بانوان زیر 45 سال متقاضی تشرف به عمره به‌ خاطر ضوابط و مقررات عربستان سعودی، نمی‌توانند بدون محارم برای این سفر اقدام کنند.»

رییس فراکسیون حج و زیارت گفت: «این قانون عربستان صرفن به ایران محدود نمی‌شود و شامل تمام کشورهاست و در گذشته نیز وجود داشته، فقط در این سال‌ها بر اساس رایزنی‌های صورت‌ گرفته از یک روش استثنایی ویژه برای حل این معضل استفاده شده است.»

«حسن ملک‌محمدی» افزود: «در سال 1388 تعدادی از بانوان به‌خاطر صادر نشدن روادید توسط دولت عربستان از این سفر بازماندند، هر چند سازمان حج و زیارت در آن سال برای رفع این معضل بسیار تلاش کرد اما این جریان در نهایت به توقف سفرهای عمره‌ دانش‌جویان دختر منتهی شد.»

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , ,