شنبه, ۲۷ تیر ۱۳۹۴
25 August 2016
به بهانه زادروز «داریوش مهرجویی»

«روزنگاشت/از موج نوی گاو تا توقیف سنتوری»

۱۳۹۰ آذر ۱۶

محبوبه شعاع/ رادیو کوچه

[email protected]

هفدهم آذرماه برابر با زادروز «داریوش مهرجویی» کارگردان، نویسنده و مترجم ایرانی است. وی که زاده سال 1318 است با ساخت فیلم «گاو» در سال ۱۳۴۸ نگاه‌ها را متوجه سینمای ایران کرد و به موج نوی سینمای ایران شکل داد. مهرجویی جوایز متعدد بین‌المللی دریافت کرده‌ و داور جشن‌واره‌های سینمایی زیادی هم بوده‌ است. علاوه بر سینما او به نوشتن رمان و نیز ترجمه هم می‌پردازد.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

«داریوش مهرجویی» هفدهم آذر ۱۳۱۸ در تهران در محله شاپور، درخونگاه، در خانواده‌ای از طبقه متوسط به‌دنیا آمد. در نوجوانی به موسیقی علاقه‌مند شد و مدت کوتاهی به کلاس آموزش موسیقی، «آقای زندی» رفت او نزد پدرش که موسیقی ایرانی را خوب می‌شناخت به نواخت سنتور پرداخت و بعد به موسیقی کلاسیک غربی آشنا شد و به نواختن پیانو و نوشتن قطعاتی برای پیانو پرداخت.

 در هفده سالگی به سینما علاقه‌مند شد و برای درک به‌تر فیلم‌های روز به آموختن زبان انگلیسی پرداخت. تحصیلات مقدماتی را در تهران به پایان برد و در بیست سالگی برای ادامه تحصیل به کالیفرنیا،آمریکا رفت. مهرجویی در ابتدا به خواندن سینما رو آورد اما خیلی زود سینما را رها کرد و به فلسفه پرداخت و در سال ۱۳۴۴ از دانش‌گاه «یوسی‌ال‌ای» لس‌آنجلس لیسانس فلسفه گرفت و در همین سال سردبیری «نشریه پارس ریویو» در لس‌آنجلس را به‌عهده گرفت و سال بعد به تهران آمد و در سال ۱۳۴۶ نخستین فیلم خود به نام «الماس ۳۳» که فیلمی بسیار پرهزینه بود را ساخت.

 این فیلم در پنجم بهمن ۱۳۴۶ در تهران روی پرده آمد و فروش متوسطی داشت و با توجه به هزینه بالای ساخت آن شکستی تجاری محسوب می‌شد اما در ۱۳۴۸ با هم‌کاری «غلامحسین ساعدی» فیلم‌نامه «گاو» را از روی یکی از داستان‌های کوتاه «عزادارن بیل» نوشته ساعدی نوشت و کارگردانی کرد. این فیلم برای مهرجویی و سینمای ایران جوایز متعددی را در جشن‌واره‌های بین‌المللی به ارمغان آورد. گاو هم از نظر تجاری هم از نظر هنری فیلم موفقی از کار درآمد و فصل جدیدی در سینمای ایران گشود.

ساخته شدن فیلم «گاو» در آخرین سال‌های دهه چهل خورشیدی سینمای ایران را که تا پیش از آن حضور کم‌رنگی در جشن‌واره‌های جهانی داشت به عنوان سینمایی متفکر و قابل اعتنا به منتقدان جهانی معرفی کرد. گفته شده: «سینمای ایران اگر تولد خود را مدیون سپنتا و مردان پیش‌گامی باشد که پس از وی آمدند، شناسایی جهانی خود را بی‌تردید به داریوش مهرجویی مدیون است.»

داریوش مهرجویی طی چهل سال گذشته به جز وقفه چند ساله‌اش پس از انقلاب ۱۳۵۷ و وقایع بعد از آن که منجر به مهاجرت وی به فرانسه شد، هم‌واره یکی از فیلم‌سازان مطرح و پرکار ایرانی بوده ‌است. هرچند از آغاز فعالیت فیلم‌سازی  مهرجویی تا کنون تعدادی از فیلم‌های‌اش توقیف شده‌اند اما هم‌چنان به ساختن فیلم‌های متفاوت ادامه می‌دهد.

فیلم «الموت» که در سال ۱۳۵۵ ساخته شد و فیلم بلند مستند سینمایی بود و در مورد اسلام و تشیع و اسماعیلیان بود و برای تلویزیون ملی ایران ساخته شده بود هرگز به نمایش در نیامد و گفته شد فیلم مفقود شده‌ است. فیلم «سنتوری» هم که در ۱۳۸۵ ساخته شده ‌است به دستور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی دولت نهم اجازه اکران عمومی نگرفت تا این که در دولت دهم بدون اکران عمومی وارد شبکهٔ خانگی (ویدیویی) شد.

داریوش مهرجویی هم‌چنین علاوه بر سینما به نوشتن رمان و ترجمه هم می‌پردازد. او جوایز متعدد بین‌المللی دریافت کرده ‌است و داور جشن‌واره‌های سینمایی زیادی هم بوده ‌است.

اما در مورد زندگی خصوصی مهرجویی وی ابتدا با «فریال جواهریان» ازدواج کرد که یکی از طراحان صحنه و لباس نامی سینمای ایران به شمار می‌رفت اما این ازدواج با طلاق پایان گرفت. سپس وی با «وحیده محمدی‌فر» که از فیلم‌نامه‌نویسان سینما است ازدواج کرد و حاصل این ازدواج دختری به نام «مونا» است. مهرجویی از کسانی بود که سرکوب مردم معترض به نتایج انتخابات را محکوم کرد وی از حامیان موسوی می‌باشد.

داریوش مهرجویی تا کنون کارگردانی فیلم‌های زیر را برعهده داشته است:

الماس، گاو، آقای هالو، پستچی، دایره مینا، مدرسه‌ای که می‌رفتیم، اجاره‌نشین‌ها، شیرک، هامون، بانو، سارا، پری، لیلا، درخت گلابی، داستا‌ن‌های جزیره، میکس، بمانی، مهمانی مامان، سنتوری، فرش‌و‌فرشته، تهران در جستجوی زیبایی و آسمان محبوب.

بسیاری از مطرح‌ترین بازی‌گران ایران در فیلم‌های وی حضور داشته‌اند. بازی‌گرانی مانند: عزت‌اله انتظامی، علی نصیریان، جمشید مشایخی، پرویز فنی‌زاده، فخری خوروش، محمدعلی کشاورز، فروزان، سعید کنگرانی، اسماعیل محمدی، مرضیه برومند، ایرج راد، حمیده خیرآبادی، اکبر عبدی، فردوس کاویانی، خسرو شکیبایی، فریماه فرجامی، بیتا فرهی، توران مهرزاد، نیکی کریمی، علی مصفا، محمدرضا شریفی‌نیا، حسن پورشیرازی، بهرام رادان و گلشیفته فراهانی.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , , , ,