شنبه, ۲۷ تیر ۱۳۹۴
25 August 2016
قصه‌های ما، از رویا تا واقعیت

«سگ ول‌گرد»

۱۳۹۰ دی ۲۵

شهره شعشعانی/ رادیو کوچه

ghesseha@koochehmail.com

داستان دوستی و هم‌زیستی انسان و حیوان، و در کنارش درد و رنجی که حیوانات از دست انسان تحمل می‌کنند، از قدیم‌ترین افسانه‌های حکمت‌آمیز سانسکریت و قصه‌های کلیله و دمنه تا رمان و داستان‌های عصر جدید قدمتی به طول تاریخ دارد. بازتاب خشونت انسان علیه حیوان به قلم هنرمندانی که از این خصلت بشری شرم‌سار شده‌اند نیز تاریخ طولانی در ادبیات جهان دارد.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

«جک لندن» نویسنده آمریکایی دو اثر ممتاز در این زمینه از خود به یادگار گذاشته است. «آوای وحش» که قهرمان آن سگی به نام «باک» است و «سپید دندان» که بخش عمده‌ای از آن از دیدگاه یک سگ نوشته شده و نویسنده به این ترتیب و با عوض کردن زاویه دید داستان به خوبی نشان می‌دهد چقدر گاهی درک حیوانات و دوستی بی‌دریغ‌شان با انسان، برتر و بی‌شائبه‌تر از درک و محبت متقابلی‌ست که از انسان نصیب می‌برند، و این همان کاری‌ست که تولستوی در شاه‌کار کوچکش به نام «زمین‌نورد» می‌کند، جایی که هر آن‌چه از نجابت، سخت‌کوشی، مسوولیت‌پذیری و فایده‌بخشی یک اسب شنیده‌ایم، به گونه‌ای زنده و عینی در مقابل رفتار صاحب بی‌کاره و از خود راضی حیوان در مقابل چشم خواننده قرار می‌گیرد و او را در حیرت فرو می‌برد.

یکی از نشانه‌های ناهنجاری جامعه ارتقا‌ی سطح خشونت است که حیوان‌آزاری نیز از مصداق‌های آن است. در چنین جوامعی حتا برای تنبیه انسان‌ ابتدا او را با حیوان مقایسه می‌کنند، تا بعد هر آن‌چه برسرش آوردند مجاز شمرده شود.

در آلمان نازی برای پاک‌سازی یهودیان آن‌ها را به موش فاضلاب تشبه می‌کردند، در لیبی قذافی مخالفان خود را به همین نام می‌خواند تا به آن‌چه قانون نامش را جنایت علیه بشریت گذاشته مشروعیت بخشد.

بونوئل در فیلم «خاطرات یک مستخدمه» زمینه‌های بروز احساسات ضدیهودی و فاشیستی در فرانسه دهه سی میلادی را در شخصیت جوزف، سرکارگر و راننده خانواده‌ای اشرافی و بورژوا از طریق نمایش تمایلات سایدیستی این شخص نشان می‌دهد. در جایی از فیلم جوزف در برابر اعتراض «سلستین» (مستخدمه‌ای که از پاریس برای خدمت به خانواده آمده) به شیوه کشتن غاز می‌گوید: «هر چه بیش‌تر زجر بکشد گوشتش لذیذتر می‌شود، من این طور بیش‌تر دوست دارم.»

در صحنه‌ی دیگر از این فیلم شاهد شکار پروانه با تفنگ از سوی ارباب هستیم.

سگ ول‌گرد

داستان «سگ ول‌گرد» حکایت سگی از نژاد اسکاتلندی‌ست که در جریان تعقیب یک سگ ماده صاحب خود را گم می‌کند و در معرض آزار و اذیت آدم‌ها قرار می‌‌گیرد.

از زمان نوشتن این داستان بیش از نیم قرن می‌گذرد، با این حال حکایت هم‌چنان در سرزمین صادق هدایت شاید بتوان گفت با قوت بیش‌تری باقی‌ست، تا جایی که همین چندی پیش به نام  ارتقای سطح بهداشت شهری شاهد ارتقای سطح خشونت بر علیه سگ‌های ول‌گرد و کشتار جمعی فجیع آن‌ها در مناطقی از کشور بودیم.

سگ ول‌گرد دومین داستان «صادق هدایت» در مجموعه برنامه‌های قصه‌های ماست. هدایت نویسنده‌ای بود که نزدیکانش در‌باره حیوان دوستی او می‌گفتند با این موجودات به‌تر از آدم‌ها کنار می‌آید. سگ ول‌گرد سرگذشت محنت‌بار سگی رنجور در میدان ورامین است که با حساسیتی هنرمندانه‌ نوشته شده است.

داستان دیگر هدایت در مجموعه قصه‌های ما را از این‌جا ببینید.

موسیقی متن:

Niccolò Paganini: Introduction and Variations in F minor on

Dal tuo Stellato Soglio

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , , ,