Saturday, 18 July 2015
25 September 2020
گزارش ادبی

«پوشکین روس به مثابه سعدی ایرانی»

2012 January 25

سایه کوثری/ رادیو کوچه

همایش «سعدی و پوشکین» در روزهای ۲۹ و ۳۰ فروردین سال ۱۳۹۱ در آستانه‌ روز بزرگ‌داشت «سعدی» در مرکز فرهنگی شهر کتاب و در نیمه­ی‌ اول خرداد و هم­زمان با زادروز «پوشکین» و روز زبان روسی در مسکو با حضور سعدی‌شناسان و پوشکین‌شناسان ایران در روسیه برگزار می‌شود.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

«علی‌اصغر محمدخانی»، معاون فرهنگی و بین‌الملل شهر کتاب، درباره­ی‌ برنامه‌های این همایش گفته است: «سعدی یکی از قله‌های شعر فارسی است. زبان سعدی پایه و بنیان زبان فارسی است و پوشکین از مهم‌ترین شاعران روسیه است که زبان او، پایه و اساس زبان ادبی روس را تشکیل می‌دهد و این دو شاعر از نمایندگان بسیار برجسته­ی‌ فرهنگ بشری هستند.»

وی محورهای همایش را دریچه‌های آشنایی پوشکین با شرق و ادبیات فارسی، مضامین مشترک اشعار و آثار پوشکین و سعدی، جای­گاه پوشکین در ادبیات روسی، تحلیل و بررسی آثار ترجمه شده‌ پوشکین به زبان فارسی، تحلیل و بررسی آثار ترجمه شده­ی‌ سعدی به زبان روسی، گسترش و نفوذ سعدی در میان شاعران و نویسندگان و مردم روسیه اعلام کرد.

در صد سال گذشته، نویسندگان و پژوهش­گران و مترجم­هایی چون «سعید نفیسی»، «علی‌اصغر حکمت»، «کریم کشاورز»، «پرویز ناتل‌خانلری»، «کاظم انصاری»، «فاطمه سیاح»، «ابراهیم یونسی»، «حسینعلی هروی» و «عبداله کوثری» درباره­ی‌ پوشکین نوشته‌ یا آثار او را به فارسی ترجمه کرده‌اند.

«الکساندر سرگیویچ پوشکین» شاعر و نویسنده­ی روسی سبک «رومانتیسیسم» است. او در ششم ژوئن ۱۷۹۹ در شهر مسکو چشم به جهان گشود و در دهم فوریه ۱۸۳۷ در سن­پترزبورگ درگذشت. او بنیان‌گذار ادبیات روسی مدرن به حساب می‌آید و برخی او را بزرگ‌ترین شاعر زبان روسی می‌دانند.

پوشکین شاعری بود که بر معاصران خود تاثیر بسیار داشت. با آن­که به مکتب خاصی وابسته نبود اما آثارش الهام‌بخش اغلب مکاتب ادبی بعد از او بود. هیچ شاعری بیش از پوشکین خود را در آثارش چنین محو نکرده است. ایجاز و فصاحت او هم­راه با روح شاعرانه به آثارش مقامی والا می‌بخشد.

پوشکین بی‌آن‌که تحولی در زبان ادب ایجاد کند، آن را از بسیاری از قید­ها آزاد می‌کند. به انواع ادب صورت تازه می‌دهد و هنری سرشار از لطف و اعتدال و هماهنگی عرضه می‌کند. پوشکین نه تنها بزرگ­ترین شاعر و نویسنده­ی روسی است، بلکه نبوغ مجسم ملت‌اش نیز به شمار می‌آید.

به اعتقاد الکساندر پوشکین شاعر، داستان­پرداز و نمایش‌نامه‌نویس روس که از بنیان­گذاران ادبیات نوین روسیه به شمار می­رود، ادبیات وسیله‌ای‌ست برای انعکاس واقعیت‌های زندگی که باید به مضامین اجتماعی و فکری جامعه درآمیزد.

سبک تقلید و تاسی در آثار پوشکین چشم­گیر است. او از موضوع و سبک آثار نویسندگان مختلف مانند «شکسپیر» و «کارامزین» پیروی می­کرد و با استفاده از خلاقیت شاعرانه خود تغییراتی در این شیوه ایجاد کرد.

پوشکین در ژانویه ۱۸۳۷ پس از یک دویل با معشوقه­ی همسرش، از شدت جراحات جان سپرد. مرگ پوشکین به صورت عزای ملی درآمد و پنجاه­هزار نفر از مقابل تابوتش رژه رفتند. «گوگول» که در این هنگام خارج از کشور روسیه به سر می‌برد، پس از شنیدن خبر مرگ پوشکین نوشت: «آن مرد بزرگ دیگر در میان ما نیست، همه زندگیم زهرآلود شد، حتا قادر نیستم که یک صدم اندوهم را بیان کنم، همه شادی زندگی، شادی پر ارج زندگیم با او از میان رفت.»

از مهم­ترین آثار الکساندر پوشکین می‌توان به «زندانی قفقاز»، «داستان ماهی­گیر و ماهیک»، «بی‌بی پیک»، «شوالیه خسیس» و «فواره باغچه‌سرای» اشاره کرد.

شعر زیر نمونه‌ای از آثار اوست که به گفته منتقدان، تحت تاثیر شرق سروده شده است:

قسم به هر آن­چه که زوج است و فرد

به شمشیر در روز سخت نبرد

قسم بر ستاره شفق، صبح­گاه

قسم بر مناجات در نور ماه

که هرگز تو را یکه نگذاشتیم

تو را منجی خلق بگماشتیم

ز بد چشم مستوری‌ات داده‌ایم

ز آرامشت جامه پوشانده‌ایم

در آن شب که لب‌های تو تشنه شد

بیابان‌ترین خاک‌ها چشمه شد

بیانی عطا کردمت بس بلیغ

که نابخردان را ببرد چو تیغ

به پاخیز و مردانه پیکار کن

بیا راه حق را تو هموار کن

محبت نما بر یتیمان من

فراخوان جهان را به قرآن من

که چون بید می­لرزد ایمان­شان

به راه حقیقت، فراخوان­شان

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , , ,