Saturday, 18 July 2015
16 October 2021
به‌رغم وقوع زمین‌لرزه‌ 5.5 ریشتری و پس‌لرزه‌های آن؛

«آفتاب صبح نیشابور می‌تابد هنوز …»

2012 January 26

حسن خواجویی / رادیو کوچه

«خرو» – پنج‌شنبه، 29 دی‌ماه، ساعت 16:05 بعد از ظهر؛ صدایی مهیب و لرزش و غرش خیره‌کننده زمین، مردم را سراسیمه و نگران به خیابان آورد. لحظاتی بعد در تماس رادیویی خبرنگار واحد مرکزی خبر از خرو با صدای خراسان، خبر وقوع این زمین‌لرزه شدید در خرو از شبکه استانی صدای خراسان اعلام شد. این در حالی بود که زمین‌لرزه 5.5 ریشتری در مقیاس امواح درونی زمین نه تنها شهر خرو بلکه نیشابور و برخی دیگر از مناطق شهرستان‌های نیشابور و فیروزه را به‌شدت لرزاند و شدت آن به حدی بود که در مشهد، فریمان، چناران، سبزوار، قوچان، جوین، گلبهار و چندین شهر دیگر نیز احساس شد. چند دقیقه‌ای از اعلام رادیویی خبر نگذشته بود که رسانه‌های داخلی و خارجی نیز خبر زلزله را اعلام کردند. در نخستین لحظاتی که نیشابور لرزید و زمین زیر پای مردم لغزید و سقف و دیوارها دهان گشاده به تماشای ساکنان خانه‌ها نشستند، مردم هراسان در خیابان بودند و گرد و غبار شدیدی که ناشی از تکان‌های شدید گهواره تمدن بشری بود همراه با صدای شکستن و سقوط شیشه از ساختمان‌ها بر هراس مردم می‌فزود. اولین نکته‌ای که به ذهن هر فردی می‌رسید خبرگرفتن از حال نزدیکان، بستگان و دوستان بود اما پس از چند ثانیه کلیه تماس‌های همراه و نیز ثابت در بخش وسیعی از نیشابور و شهرستان‌های مجاور قطع شد … !

فرمانداری نیشابور – ساعت 16:20؛ ستاد مدیریت بحران، مهم‌ترین کانون سازمان‌دهی نیروها برای امدادرسانی و دریافت و تحلیل داده‌ها و فرماندهی عملیات امداد و نجات است. عبدالناصر عرب‌پور که دبیر ستاد بحران است نخستین کسی بود که در اتاق بحران حضور یافت و در کنار وی جوانان برنای هلال احمر با مدیریت مدیر کهنه‌کار شهرستان محمد دامنجانی که به‌سرعت در نخستین دقایق خود را آماده اعزام به نقاط زلزله‌زده کردند، بسیجیان غیرتمند که با تدبیر فرمانده خویش احمد عنایت آماده امدادرسانی شدند و ماموران دریادل نیروی انتظامی که به فرماندهی و تدبیر سرهنگ محمدحسن امیری بلافاصله آماده حضور در سطح نقاط حساس شهرستان شده تا مانع وقوع سرقت‌ها و ناامنی‌های احتمالی شوند حاضر آمدند.

ابراهیم جدکاره، معاون سیاسی – اجتماعی فرمانداری که با گرم‌کن ورزشی از پیاده‌روی عصرگاهی، خود را به‌سرعت به فرمانداری رسانده بود تا کنترل اوضاع را در غیبت فرماندار که برای شرکت در سمیناری صبح همان روز به مشهد رفته‌بود به‌دست بگیرد در کنار رابین خواجه‌ای مدیر بنیاد مسکن و محمدکاظم صادقی، شهردار نیز دیگر کسانی بودند که نیروهای تحت امر خود را برای مدیریت بحران آماده می‌کردند. سیدجلال هاشمی فرماندار از طریق شبکه ارتباطات بی‌سیم موفق به تماس با ستاد بحران و پیگیری وضعیت شهرستان پس از 22 دقیقه از وقوع زلزله اصلی شد.  عرب‌پور نیز که در تماس تلفنی با اعضای ستاد بحران به‌علت قطع تمام خطوط ارتباطی شهرستان ناموفق بود با بهره‌گیری از شبکه ارتباطات بی‌سیم کلیه اعضای ستاد بحران را دعوت کرد و پس از یک‌ساعت نخستین جلسه ستاد بحران در اتاق کار ستاد با حضور غالب اعضای آن پشت درهای بسته تشکیل شد. این درحالی بود که زمین‌لرزه مردم را نگران کرده و کماکان در خیابان‌ها وضعیت در حالت غیرعادی قرار داشت. امدادگران هلال احمر به تمامی نقاط کانونی زلزله همچون خرو، بوژان، باغشن‌گچ، فوشنجان و 12 نقطه دیگر اعزام شدند تا مبادرت به نجات زلزله‌زدگان کنند و در کنار ایشان تیم‌های بنیاد مسکن هم با هدف تحقیق و بررسی خسارت‌های بحران عازم مناطق مختلف شدند. سعی کردم خود را به بیمارستان‌های اصلی شهر برسانم؛ اوضاع در بیمارستان 22 بهمن که مدیران علوم پزشکی شهرستان همواره از فرسوده بودن آن سخن می‌گفتند نسبتا عادی بود هرچند که در دقایق نخست ده‌ها نفر به اورژانس مراجعه کرده و اکثرا سرپایی مداوا شدند اما عده‌ای نیز به دستور پزشکان شیفت بستری می‌شدند تا تحت عمل‌های جراحی دست و پا آن هم به صورت اورژانسی قرار گیرند. وضعیت در بیمارستان حکیم نیز تنها با ترافیک مراجعان روبرو بوده و دغدغه خاصی به‌نظر نمی‌رسید اما در بیمارستان قمر بنی هاشم (ع) که به‌صورت خیریه و هیات امنایی اداره می‌شود و نیز درمانگاه فرهنگیان اوضاع نگران‌کننده بود چرا که بخش‌هایی از ساختمان‌ها دچار آسیب شده بود. جدکاره، معاون فرماندار به‌همراه عرب‌پور خود را به آنجا رسانده و بنا بر تصمیم مشترک ستاد بحران و به‌پیشنهاد سازمان آتش‌نشانی، دستور تخلیه بیمارستان و انتقال مجروحان به بیمارستان‌های حکیم و 22 بهمن داده شد. مقامات رسمی اما کماکان از اعلام رسمی آمار زخمیان خودداری می‌کردند و با اعتقاد به لزوم حفظ خونسردی در جامعه خواستار پرهیز از ایجاد تشویش در بین مردم می‌شدند. تیم‌های شهرداری نیشابور در سطح شهر به جمع‌آوری خسارت‌های زلزله مشغول شده و درصدد پاکسازی معابر عمومی از شیشه و نخاله‌های ناشی از فروریختن دیوارها بودند. ساعاتی بعد امدادرسانان هلال احمر و تیم‌های بنیاد مسکن از مرکز استان عازم نیشابور شده و به‌مناطق کانونی زلزله مراجعه کردند تا فعالیت‌ تیم‌های نیشابور را پوشش داده و تکمیل کنند.

*دلهره و نگرانی؛ که شبی نخفته باشی به درازنای سالی!

ساعت 21:12؛ مردم در خیابان‌ها رفت‌و‌آمدی عادی‌تر پیدا کرده و به کار خویش مشغول می‌شدند که پس‌لرزه‌ای نسبتا شدید با قدرت 8/3 ریشتر دوباره هراس را به‌جان مردم افکند. دقایقی بعد خیابان‌ها مملو از اتومبیل‌هایی شد که در حال تردد در سطح شهر و بعضا خروج از آن بودند. این زمین‌لرزه با پس‌لرزه بعدی با شدت 9/3 ریشتر در ساعت 22:47 بر وحشت ساکنان شهر افزود و آنان را به خیابان کشاند. در این میان 4 پس‌لرزه نسبتا بالای دیگر نیز با قدرتی کمتر از سه ریشتر رخ داد. البته تا ساعات پایانی همان شب ده‌ها پس‌لرزه در نیشابور به‌وقوع پیوست که عمده آنها قابل احساس نبود. عده‌ای تا پاسی گذشته از نیم‌شب در خیابان‌ها ماندند و گروهی با برپاکردن آتش در بوستان‌ها و اطراف شهر یا کوی و برزن خویش و به آتش‌کشیدن صدها لاستیک اتومبیل، آسمانی غبارآلود را برای شهر و رفت‌وروبی وسیع را برای شهرداری به‌ارمغان آوردند تا  شب را به بامدادی آرام پیوند زنند. عده‌ای نیز در ورزشگاه انقلاب، توانیر و برخی مساجد و مراکز عمومی شهر اقامت موقت گزیدند تا شب دلهره را به صبح آرامش برسانند.

صبح روز بعد چندین نفر در چادرهایی که خود برپا کرده بودند و در آن با استفاده از وسایل گرمازا درصدد ایجاد گرما و روشنی بودند دچار مسمومیت ناشی از گاز شده و به اورژانس منتقل شدند البته خوشبختانه هیچ کس در این میان آسیب جدی ندید اما خانواده‌ای که برای در امان ماندن از زلزله از این سو به آن سو می‌شد کودکش را در ترددهای اضافی سطح شهر به مخاطره افکند. جان آن طفل به‌خطر افتاد تا بذر دلهره را در بین مردم بخشکاند. تا مردم یاد بگیرند و باور کنند که ترس برادر مرگ است و تنها در شرایطی که بر ترس خود با مدد جستن از قدرت ایمان و توکل به قدرت لایزال هستی چیره شویم می توانیم با حوادث طبیعی مقابله کنیم وگرنه باید خود را برای مرگ مهیا نماییم.

حسین درخشان، سخنگوی سازمان امداد و نجات جمعیت هلال احمر با اشاره به حضور 400 امدادگر در مناطق زلزله زده استان خراسان رضوی به خبرگزاری مهر گفت: در پی این زلزله که شهرهای نیشابور، مشهد، جوین و قوچان را در بر‌می‌گیرد، تعداد 3410 نفر در 13 مکان از جمله سالنهای ورزشی، مساجد و مدارس اسکان داده شده اند و بیش از 3700 بسته غذایی نیز در میان آنان توزیع گردید. وی گفت: از زمان وقوع زلزله  15 تیم عملیاتی و 13 دستگاه آمبولانس و خودروی امدادی نیز برای کمک‌رسانی به این مناطق اعزام شده اند.

سرانجام در روز شنبه یک بهمن اعلام شد که بر اساس آخرین آمار و اطلاعات زلزله 5.5 ریشتری نیشابور، 32  نفر از مصدومان از بیمارستان ترخیص شدند. رئیس دانشکده علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی نیشابور  گفت: آخرین آمار مجروحان زلزله‌ در نیشابور به 249 نفر رسید که 32 نفر از مصدومان از بیمارستان ترخیص شدند. دکتر سیدکاظم فرهمند گفت: از تعداد کل مصدومان و مراجعه کنندگان به بیمارستان 22 بهمن و حکیم نیشابور تعداد 38 نفر بستری شده اند.

رئیس دانشکده علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی نیشابور با بیان اینکه طبق آخرین اخبار رسیده این زمین‌لرزه تاکنون تلفات جانی نداشته است، اظهار داشت: از کل مراجعه کنندگان به بیمارستان ها، تعداد 44 نفر نیز بر اثر مسمومیت با گاز منوکسید کربن به بیمارستان‌ها منتقل شدند. وی توضیح داد: این افراد به خاطر ترس از زلزله، شب سرد را در چادرها به سر برده بودند که به خاطر استفاده ناصحیح از وسایل گرمازا دچار مسمومیت شدند.

*شایعه، رسانه هراس‌انگیز!

آنچه در کنار مه‌لرزه شدید بیش از همه بر نگرانی‌ها می‌فزود نشر شایعات در بین مردم و همراهی شهروندان بادامن زدن به آن بود که باز هم بر ترس مردم افزایش می‌داد؛ شایعاتی که از وقوع زلزله در ساعات پایانی شب و آغاز بامداد پس از زلزله و نیز وقوع زلزله در ساعات دیگر در روز آدینه خبر می‌داد و منبع اطلاعاتی خود را به پیش‌بینی‌های برادران روس نسبت می‌داد حال آنکه بشر تاکنون به‌رغم تمامی پیشرفت‌ها نتوانسته وقوع آن را پیش‌بینی کند و نیز شایعاتی که از انتشار گازهای آتشفشانی در ارتفاعات باغرود و بوژان خبر می‌داد، در حالی که نیشابور آتشفشان فعال ندارد!

مدیر عامل سازمان آتش نشانی و خدمات ایمنی نیشابور در پیوند با همین شایعات به خبرنگار ما گفت: با اطلاع مردمی تیمی از کارشناسان برای بررسی این موضوع به این ارتفاعات که در 12 کیلومتری شمال نیشابور واقع است اعزام شدند.

محمود برئی افزود: در بررسی محل مشخص شد باتوجه به نزدیکی این محل به کانون زلزله (باغرود نیشابور ) شکاف‌های متعددی درحوالی غار ابراهیم ادهم در این ارتفاعات ایجاد شده است که طول آنها بین 10 تا 60 متر و عمق آنها بین یک تا 10 سانتی متر است اما هیچ گونه علائمی مبنی بر خروج گاز و یا بخار از این شکاف‌ها مشاهده نشد.

مردم شهر نیشابور که اندک اندک حالتی عادی به خود می‌گرفت تازه به صرافت تعمیر و مرمت خانه‌هاشان افتادند و همگی رهسپار فرمانداری‌ شدند که با اطلاعیه‌ای که مردم را به واحد عمران شهرداری ارجاع می‌داد روبرو گشتند.

*بافت فرسوده؛ دغدغه استاندار: چه زمانی غبار فرسودگی از خرو روبیده خواهد شد؟!

فرماندار نیشابور با اشاره به اینکه زلزله روز پنج شنبه این شهرستان در فاصله 10 تا 15 کیلومتری و در حد فاصل اردوگاه شهید هاشمی‌نژاد و روستای صومعه بوده است، تاکید کرد: روستاهای باغشن گچ، بوژان، بار و شهر خرو در نزدیکی کانون زلزله بوده‌اند. سید جلال هاشمی شامگاه روز پنج‌شنبه 29 دی ماه در جلسه شورای برنامه‌ریزی استان خراسان رضوی که در محل استانداری  برگزار شد، اظهار کرد: اختلال در شبکه مخابراتی مهمترین مشکل در ساعات اولیه زلزله در شهرستان نیشابور بوده است. فرماندار در ادامه تاکید کرد: زلزله روز گذشته این شهرستان هیچ گونه تلفات جانی نداشته است.

صبح روز آدینه، نماینده عالی دولت در خراسان رضوی شخصا برای سرکشی و بازدید از مناطق زلزله‌زده عازم شهر خرو شد. او که شب پیش در گفت‌وگوی خود با معاون خویش و فرماندار نیشابور در جریان جزییات حادثه قرار گرفته بود برای اطلاع و مشاهده عینی مشکلات شهرستان خود و همکارانش عازم نیشابور شدند. دکتر محمود صلاحی صبح روز آدینه، وارد شهر خرو در 17 کیلومتری شهر نیشابور شد و از محلات خرو علیا و خرو سفلی این شهر بازدید کرد. وی سپس به نماز جمعه شهر خرو رفت که به امامت حجت‌الاسلام دستجردی اقامه شد. مقصد بعدی استاندار نیز درمانگاه فرهنگیان نیشابور بود که دستور داد به هیچ وجه بیماران آنجا پذیرش نشوند و درمانگاه به جای دیگری منتقل شود. آنگاه استاندار به بیمارستان دولتی 22 بهمن نیشابور رفت و از بیماران بستری شده در آنجا عیادت کرد.

نماینده عالی دولت در خراسان رضوی در این بازدید یادآور شد: نکته مهم این زلزله و سایر حوادث مشابه، درسی برای همگان است که بافت فرسوده اماکن مسکونی و غیره به شدت در هنگام حوادث آسیب‌پذیر و حادثه‌ساز است. صلاحی با اشاره به بازدید خود از محله خرو علیا شهر خرو با جمعیت بیش از 15 هزار نفر گفت: خانه‌های این محله به صورت پلکانی و اغلب از خشت و گل و چوب بنا شده و بسیار فرسوده و کم دوام است و هر لحظه امکان تخریب آن وجود دارد. رئیس شورای مدیریت بحران خراسان رضوی ادامه داد: البته وضعیت این منطقه به گونه‌ای است که برای تخریب احتیاج به زلزله ندارد و با یک بارش تند باران نیز امکان تخریب وجود دارد. وی با تأکید بر لزوم جابجایی مردم منطقه خروعلیا به مناطق دیگر، گفت: زمین‌های خوبی بین محلات خرو سفلی و شهرک امام رضا(ع) شهر خرو وجود دارد که ما حاضریم با تغییر کاربری کشاورزی آنجا به مسکونی و اعطای تسهیلات 25 میلیون تومانی با کارمزد کم چهار درصد این جابجایی صورت گیرد. او خاطرنشان کرد: البته بعضی اظهار تمایل کرده‌اند که در همان جا بمانند که باید پس از انتقال اکثریت جمعیت، معابر خرو علیا و حتی سفلی بازگشایی و منازل متقاضیان ماندگاری، مقاوم‌سازی شود. وی تصریح کرد: مبلغ 300 میلیون تومان اعتبار برای بازگشایی معابر شهر خرو اختصاص یافت و اعتبارات دیگر هم بعد از تعیین نهایی خسارات واردشده مشخص می‌شود. صلاحی افزود: چهار مدرسه نیز خسارت دیده است که به مدیرکل نوسازی مدارس استان دستور داده شد شروع به مقاوم سازی و بازسازی این مدارس کند، ضمن اینکه دانش‌آموزان مدارس مذکور تا زمان بازسازی به نقاط امن منتقل شوند.

فرماندار نیشابور هم با بیان اینکه ساختار شهر خرو همانند ماسوله در استان گیلان است، به کوچه‌های تنگ این شهر اشاره و تصریح کرد: جمعیت شهر خرو بالغ بر 15 هزار نفر است و در صورتی که زاویه زلزله کمی شرقی‌تر می‌شد، به طور قطع و یقین این زلزله بین 2000 تا 3000 کشته ‌داشت.

رئیس بنیاد مسکن انقلاب اسلامی کشور نیز به همراه معاون عمرانی استانداری خراسان رضوی از شهر خرو بازدید و میزان خسارات وارد را برآورد کردند. علیرضا تابش ضمن صدور دستور تشکیل ستاد بازسازی در محل بافت فرسوده شهر خرو، آغاز کار ساخت و ساز منازل جدید مسکونی را به بعد از فصل زمستان موکول کرد.

*تسهیلات دولت برای ترمیم بازسازی 12000 واحد مسکونی خسارت‌دیده

همچنین استاندار خراسان رضوی از اختصاص 12 میلیارد تومان کمک بلاعوض و 94 میلیارد تومان تسهیلات برای آسیب دیدگان زلزله نیشابور خبر داد. به گزارش پایگاه اطلاع رسانی وزارت کشور، محمود صلاحی با اشاره به برگزاری جلسه‌ای باحضور معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوری و با تأکید بر ضرورت مقاوم سازی منازل در مناطق روستایی و شهری گفت: از محل این اعتبار به هر واحد آسیب دیده تا مبلغ 1.5 میلیون تومان اختصاص خواهد یافت.

بر مبنای این خبر، دولت به ازای هر واحد مسکونی آسیب دیده مبلغ یک و نیم میلیون تومان اختصاص داده که شامل 8000 واحد مسکونی می‌شود. همچنین برای بالغ بر سه هزار و هفتصد واحد نیز تسهیلات 25 میلیون تومانی ساخت مسکن ضد زلزله اختصاص خواهد یافت که در نوع خود کم‌نظیر است و از عزم جدی استاندار و نیز تلاش بی‌وقفه فرماندار شهرستان برای جذب اعتبارات در راستای مقاوم‌سازی و به‌سازی مسکن روستایی و شهری در ابرشهر تاریخ نیشابور حکایت دارد که جای بسی خرسندی و قدرشناسی را دارد.

*زلزله فیروزه را لرزاند اما کسی آسیب ندید

معاون فرماندار فیروزه هم درباره زلزله اخیر گفت: با وجود نزدیکی شهرستان فیروزه به کانون زمین‌لرزه، هیچ‌یک از ساکنان شهرها و روستاهای شهرستان دچار آسیب نشده است.  هادی یغما اظهار داشت: بلافاصله پس از زلزله شورای هماهنگی مدیریت بحران تشکیل و وضعیت تمام 86 روستا از طریق تماس با دهیاران بررسی شد. وی در ارتباط با میزان خسارت مادی به واحدهای روستایی گفت: به تعداد 130 واحد روستایی، حدود 20 درصد خسارت وارد و میزان این خسارت از سوی کارشناسان دویست و پنجاه میلیون تومان برآورد شده است. معاون فرماندار فیروزه اضافه کرد: حدود یک سوم ساختمان‌های شهرستان فیروزه دچار ترک‌های جزئی و کلی و نیز شکستگی شیشه شده‌اند. فاصله شهرستان فیروزه تا کانون زلزله حدود 30 کیلومتر است.

*14 بنای ثبت‌شده ملی در زلزله آسیب دید!

رئیس میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری نیشابور هم گفت: براثر زمین لرزه اصلی به بخشی از آجرهای سرتاج ایوان ورودی رباط شاه عباسی و ایوان جنوبی و بالای محراب مسجد جامع این شهر خسارت وارد شد. اسماعیل اعتمادی افزود: ریزش آیینه‌کاری داخل بنای فضل ابن شاذان و ایجاد ترک در آجرهای ستون یادبود خیام از دیگر خسارت‌های زمین لرزه در این شهرستان است.  گفتنی‌است که یک منبع آگاه نیز از وقوع خسارت‌هایی در 14 بنای ثبت شده ملی و از جمله آسیب جدی ایوان‌های شمالی و جنوبی مدرسه علمیه گلشن خبر داد.

*نوسازی بافت فرسوده و تقویت شبکه لرزه‌نگاری؛ راهبرد کاهش خسارات و تلفات

به گزارش پایگاه پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله، موقعیت مرکز سطحی زمین لرز ه 29 دی در شمال خاوری نیشابور تعیین شده که در شبکه ملی لرزه نگاری باند پهن پژوهشگاه ، موقعیت گسل نیشابور به طول تقریبی 74 کیلومتر واقع در 7 کیلومتری شمال خاوری کانون زمین‌لرزه مشخص شده است.

گفتنی‌‌است که بنا به گزارش همین پایگاه  و نیز پایگاه داده‌های علوم زمین دانشگاه تهران، نیشابور تاکنون از سال 540 هجری قمری که برای نخستین بار زلزله‌ای با ویرانگری محدود را تجربه کرد در طول سال‌های 605 ه.ق، 649، 669، 791 و 808 یعنی به فاصله دو قرن پنج زلزله سهمگین را که شهر را به ویرانه‌ای مبدل کرده پس پشت نهاده و هر بار ققنوس‌وار دوباره در دل تاریخ سربرآورده‌است. همچنین در زمین‌لرزه مهیب 1084 ه.ق مشهد مقدس که دوسوم مشهد و نیمی از نیشابور را به ویرانی و ماتم نشاند برای بار دیگر طعم فناپذیری را چشیده است.

این زلزله‌ها عمدتا با چندین پیش‌لرزه قوی همراه بوده‌اند ازجمله در صفر 791 هجری قمری زمین‌لرزه فاجعه بار به دنبال پیش‌لرزه‌های نیرومندی که به مدت چهار روز روی می‌دادند، به نیشابور آسیب رساند. زمین لرزه اصلی بسیار شدید بود و مایه ویرانی تقریباً آنی گردید. شهر را به تمامی ویران کرد و همه ساکنان شهر، بجز شمار اندکی را کشت. همچنین در یک صد سال اخیر تعداد 23 زمین‌لرزه مخرب بزرگتر از 5 ریشتر در منطقه شمال استان خراسان رضوی رخ داده است و 23 زمین‌لرزه تاریخی که 5 مورد از آنها در منطقه نیشابور می باشد نشان دهنده لرزه‌خیزی بالا در منطقه شمال استان خراسان رضوی می‌باشد.

این همه در حالی‌است که پیش از زمین‌لرزه 29 دی‌ماه نیشابور در همان روز سبزوار با مقیاسی ضعیف‌تر لرزیده بود و همچنین بر مبنای اطلاعات پایگاه داده برخط موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران که مبنای اطلاعات رسمی لرزه‌نگاری در کشور است، 104 لرزه با شدت‌های متغیر بین 9/0 تا 2/4 ریشتر در فاصله زمانی 23 روز پیش از آن یعنی از 5 دی‌ماه ثبت شده است که هشت مورد آن در تاریخ‌های پنجم (چهار مورد)، ششم، یازدهم، بیست‌وپنجم و بیست‌و‌نهم دی‌ماه در مقیاس بیشتر از 3 ریشتر بوده‌است. وقوع این پیش‌لرزه‌های نسبتا بالا قاعدتا باید به اطلاع ستاد بحران استان خراسان رضوی و نیز فرمانداری نیشابور رسانده‌می‌شد زیرا مردم تنها دو مورد آنها را احساس کردند تا تصمیم‌سازان بتوانند آمادگی بیشتری را برای وقوع زلزله کسب کنند چرا که اگر زمین‌لرزه در مقیاسی وسیع‌تر و شدتی بیشتر با زمانی طولانی‌تر اتفاق می‌افتاد می‌توانست تبعاتی جبران‌ناپذیر برای این شهرستان و مردمش داشته باشد و شاید نیاز بود که نیشابور از نو ساخته شود. البته راهبرد پیشگیری از چنین فاجعه‌ای در دستان مدیران و مردم شهر است؛ هم نوسازی و بازسازی بافت فرسوده شهری و روستایی و مقاوم‌سازی واحدهای مسکونی، خدماتی و هم تقویت شبکه لرزه‌نگاری استان و حضور کارشناسانی از حوزه علوم زمین در ستادهای بحران شهرستان‌های خراسان رضوی.

فرماندار نیشابور هم در پایان گفت‌وگویش در پیوند با همین تحلیل با اشاره به اینکه باید تحقیقات لرزه‌نگاری در کشور پیشرفته باشد، پیشگیری در زلزله را مهم دانست و خاطرنشان کرد: بحث خدمات‌رسانی هوایی هم در ساعات اولیه زلزله بسیار مهم است.

سیدجلال هاشمی با تاکید بر اینکه باید بحث شهر خرو را جدی گرفت، اظهار کرد: برگزاری مانورهای زلزله خوب است، ولی 65 تا 70 درصد این مانورها تاثیرگذار نیست، چرا که مدیران به کل مطلب اشراف ندارند.

با گذشت شش روز از زمین‌لرزه پنج‌شنبه، پاسخ به پرسش‌هایی کماکان بی‌پاسخ مانده است: برآورد دقیق و یا دست کم تخمینی میزان خسارت‌ها در واحدهای مسکونی شهری و روستایی چقدر می‌باشد؟ برآورد خسارتها در واحدهای اداری – خدماتی – صنعتی – رفاهی – درمانی – دامپروری و … چگونه است؟ ارزیابی هزینه‌های انسانی ناشی از زلزله شامل مداوای بیماران و از کارافتادگی‌های این چند روزه چگونه است؟ شرایط توسعه و ارتقاء شبکه مخابرات همراه و ثابت در شهرستان با توجه با ناکارآمدی شبکه فعلی در شرایط بحران چیست؟ طرح های کلان شهرداری و شورای شهر برای نوسازی و بهسازی بافت فرسوده شهری در نیشابور و خرو، نیز جلوگیری از رشد حاشیه نشینی با منازل غیر استاندارد و جلوگیری از رشد شمالی – جنوبی نیشابور بر روی مناطق زلزله‌خیز برخلاف طرح های پدافند غیرعامل که مخالف توسعه افقی شهر در جبهه شمالی است، مقاوم‌سازی بافت روستایی و طرح‌های توسعه و جایگزینی منازل روستایی در مناطق خطرخیز به کجا خواهد انجامید؟ سرنوشت ساختمان نیمه کاره درمانگاه فرهنگیان که پس از دو سال به حال خود رها شده و نیز بیمارستان چهارم شهر که وعده آغاز عملیات اجرایی آن را در سال جاری داده بودند چه می شود؟ نمره استاندار و فرماندار به دستگاه‌های مختلف در شرایط بحران و ارزیابی عملکرد دستگاه‌ها به خصوص با توجه با درایت و سرعت عمل استاندار و فرماندار و جانشینش چیست، در کنار دستگاه‌هایی همچون هلال احمر، دانشکده علوم پزشکی، بسیج و نیروی انتظامی، معدل سایر دستگاه‌ها چگونه است؟ چه تدابیری با توجه به افزایش توان امدادی شهرستان و نیز شیوه‌های اطلاع‌رسانی عمومی در مقابل شایعاتی که در شرایط بحران، فضای روانی شهر را به هم می‌ریزند اتخاذ کرده‌ایم؟

پاسخ به این سوال‌ها را به آینده وا‌می‌گذاریم و خود شادان و مسرور از اینکه دوباره آفتاب صبح نیشابور را می‌بینیم بر لبان خویش ترنم این چکامه شورانگیز را تکرار می‌کنیم:

ای آرزوی دیر هر چنگیز/ ای غایت آمال هر تیمور/ ای حرز سبزی از حدیث سرخ/ بر بازوانت چون شطی از نور/ تا چند از زیر سم اسبان / برخاستی رقصنده و منصور / ای ایستاده در تو بینالود / سینه به سینه با شب دیجور / می‌بوسمت زیبای شورانگیز / می‌خوانمت، عاشقتر از تنبور / نامت بلند است و غرورآمیز / ای مادر تاریخ، نیشابور (عصمت اسلامی)

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , , ,