Saturday, 18 July 2015
22 October 2020
دایره‌ی شکسته- زنان خانه‌دار

«کار یا بار»

2012 January 31

مه‌شب تاجیک/ رادیو کوچه

پدیده‌ی اشتغال از ابتدای زندگی بشر مورد توجه وی و اشتیاق برای اشتغال همیشه از دغدغه‌های افراد بوده است. دغدغه‌ای که سال‌های متمادی با آن دست و پنجه نرم می‌کند تا به یک ایده‌آل در شکل مطلوب و یا در حالت عادی به یک ثبات در این زمینه برسد. زنان از همان ابتدا پابه‏پای مردان در رشد اقتصادی جامعه هم‌راه بوده‌اند، اما به مرور زمان، با پیچیده‏تر شدن جوامع و حاکمیت فرهنگ مردسالارانه و تخصصی شدن کارها، در حاشیه قرار گرفتند و یا به عنوان نیروی کار ارزان از آن‌ها استفاده شد. به طور عمومی اشتغال در یک جامعه، خروج از خانه و پرداختن به کارهایی معین و مشخص در یک زمان خاص و با حقوق و مزایای تعریف می‌شود. اما واقعیت این است که خانه‏داری هم یک شغل محسوب شده کما این‌که کارهای متعدد و گاه نقش‏های متعارضی را هم‌راه خود دارد. اما کار چگونه تعریف شده است، که زنان خانه‌دار جزو شاغلین محسوب نمی‌شوند؟

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

با توجه به بررسی مسئله از نظر کمی، پرداختن به جهات اقتصادی و اجتماعی و خدماتی، چند سوال مطرح می‏شود. اول این‌که آیا زنان خانه‏دار جزو قشرهایی محسوب می‌شوند که فعالیت می‌کنند؟ اگر پاسخ به این سوال منفی است، چرا؟ شاغل یا فعال محسوب شدن زنان خانه‏دار، چه تبعات و آثاری در پی خواهد داشت؟ چرا با توجه به نقش‌های گوناگونی که یک زن خانه‌دار انجام می‌دهد بازهم خانه‌داری یک شغل حساب نمی‌شود؟ آیا به این دلیل که ایفای نقش خانه‌داری زنان و یا مسوولیت تربیت فرزندان درآمد و بازدهی مالی به هم‌راه ندارد، یک شغل محسوب نمی‌شود؟ یا نه برای مردان هم وظایفی به جز کاری که به آن اشتغال دارند در نظر گرفته شده، مانند تعمیرات خرابی منزل و آن‌ها هم باید این وظایف را انجام دهند؟ و در جواب این سوال، سوال دیگری مطرح می‌شود که آیا این وظایف در نظر گرفته شده به جز یک شغل برای مردان، یک وظیفه‌ی هر روزه و روتین است؟ چرا زنان، به خصوص اگر از تحصیلات عالی برخوردار باشند، از این‌که خود را خانه‏دار معرفی کنند، شرمنده می‏شوند؟ چرا زنان خانه‏دار گمان می‏کنند اگر وقت خود را به طور مثال صرف آموزشی می‏کردند بازدهی و فرایند بیرونی مثبت‌تری داشت؟ آیا بین نقش‏های گوناگون یک زن ناهماهنگی به وجود می‏آید اگر که او تنها مجبور به انجام وظیفه‌ی خانه‌داری باشد و احساس سرخوردگی، خستگی و نفرت از خود به او دست خواهد داد؟ یا نه زنان هم این وظیفه را با طیب‌خاطر پذیرفته و به انجام آن مشغول هستند. سوالاتی از این دست، همیشه در رابطه با زنان خانه‌دار و مبحث اشتغال یا وظیفه مطرح است و اگر این وظایف به صورت اشتغال تعریف شود آیا زنان خانه‌دار از امنیت مالی و بیمه و تامین اجتماعی دیگر شغل‌ها برخوردار هستند؟

اشتغال زنان بر اساس تقسیم کار سنتی است. مشارکت مردان در این اشتغال با شاخص‌هایی مانند هم‌کاری در خرید روزمره، پختن غذا و ظرف‏شویی و نظافت خانه، و مراقبت از بچه‌ها تعریف می‌شود. اما مسئله‌ی این مشارکت همیشگی و همگانی نیست و بسیار از مردان با دید و نگاه سنتی خود از این مشارکت سرباز می‌زنند، بنابراین، این وظایف را بیش‌تر زنان به عهده می‌گیرند. آمارهای انجام گرفته در رابطه با اشتغال زنان در خانه و بیرون، نشان از این مسئله دارد که هم‌کاری و مشارکت برای زنانی که به طور صرف خانه‌دار نیستند و شغل دیگری نیز دارند، بیش‌تر وجود دارد تا زنانی که فقط به خانه‌داری مشغول هستند.

در جوامعی که خانه‌داری به طور صرف به زنان اختصاص دارد، تقسیم نقش‌ها براساس جنسیت انجام می‏گیرد و زن در خانواده نقش اساسی همسر بودن و مادر بودن را ایفا می‏کند. اما واقعیت این است که اگر این وظایف برای او به مثابه یک اشتغال تعریف شود، او می‏تواند در نقش‏های سنتی‌اش تحولاتی به سزایی ایجاد کند و در سایر ابعاد زندگی‌ نیز اثرات متفاوت و چشم‌گیری از خود بر جای بگذارد. زن خانه‌دار در حاشیه‌ی امنیتی که برای او به صورت مستقل به وجود می‌آید، می‌تواند، روابط و نقش خود را با هر کدام از افراد خانواده تعریف کند و هم‌چنین این توانایی را خواهد داشت که گرایش‌ها، تمایلات و خواسته‏های خود را تحت تاثیر شغل خود قرار دهد. زن خانه‌دار شاغل فراتر از الگوی فرهنگی حاکم تعریف می‌شود و زنان از حالت زندگی روزمره و روتین خویش خارج می‌شوند. تصوراتی مانند این‌که زنان خانه‏دار بی‌کارند از بین خواهد رفت. در این صورت بیش‌تر افراد و حتا خود زنان خانه‏دار، خانه‏داری را شغلی پرزحمت، یک‌نواخت و بیهوده تلقی نخواهند کرد که علاوه بر زحمت زیاد کم‌تر مورد توجه و قدردانی قرار می‏گیرد.

امروزه در بیش‌تر کشورها، زنان خانه‏دار فعال به شمار می‏آیند. اما نوع فعالیت، میزان انرژی و ارزش اقتصادی کار زنان ایرانی روشن نیست. از این‏رو، بر اساس تحقیقات علمی، باید ارزش اقتصادی کار زنان در خانه محاسبه شود. در این زمینه، باید مراکز حمایت و پشتیبانی از این زنان تشکیل شود با وارد کردن این ارزش اقتصادی و در صورتی که زنان خانه‌دار شاغل تعریف شوند، رتبه ایران در شاخص‏های توسعه انسانی تحول اساسی پیدا خواهد کرد. هم‌چنین اگر کار زنان خانه‏دار به عنوان شغل محسوب شود، تبعات و اثرات مثبت حقوقی و فرهنگی برای آن‌ها در بر خواهد داشت که در رشد انسانی جامعه تاثیرات ویژه‌ای به جای خواهد گذاشت.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , , ,