Saturday, 18 July 2015
23 September 2020
هفت‌سنگ- قسمت هشتم

«بازی با پدر سوخته‌ها»

2012 February 08

رضا حاجی‌حسینی/ رادیو کوچه

حتمن برای شما هم پیش آمده است که نسبت به جای‌گاه، ارزش، اعتبار و اهمیت بازی‌ها دچار تردید شوید. یعنی مثلن پیش خودتان فکر کرده‌اید این همه بازی که چه. اصلن چرا آدم‌ها از کوچک گرفته تا بزرگ، باید بازی کنند و وقت‌شان را به بیهودگی و بطالت‌ (البته از نظر شما) بگذرانند؟

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

در این میان، تاثیر زبان و کلام بر ایجاد چنین شکی بسیار مهم است، چون گاهی ممکن است استفاده از بعضی عبارت‌ها مثل همین عبارت ساده‌ی «بازی در نیار» و چیزهای دیگری شبیه به آن، چنین تردیدی را به‌وجود بیاورند. در چنین سخنانی، شان بازی نازل می‌شود و در حد عملی برای مسخرگی پایین می‌آید. این اتفاق البته امری لزومن خود‌آگاه نیست. پس باید حواس‌مان را خوب جمع کنیم و به ناخودآگاه‌مان هم بسپاریم که در مورد اهمیت بازی‌ دچار تردید نشود.

– چرا؟

– چون بازی‌ها در شکل‌دهی به شخصیت افراد نقش بسیار مهم و تاثیرگذاری دارند.

بگذارید برای روشن‌تر شدن موضوع،‌ بار دیگر داستان را از تعریف بازی شروع کنیم. این‌بار اما از یک مقاله‌ی علمی، نوشته‌ی «سهیلا حاجی‌اسحاق»: «هر نوع فعالیتی که توسط کودکان به منظور تفریح‏ و تفنن انجام‏ می‏شود، بازی نام می‏گیرد. بازی، ابزار تفکر کودک، وسیله‏ای‏ برای سازندگی و آموزش، منشا تکامل رشد جسمی و ذهنی و وسیله‌ی ارضای حس کنجکاوی کودک است. او به وسیله‌ی بازی‏ نیازهای خود را برآورده می‌کند و عواطف خود را به کنترل در‌می‏آورد. نقش‌های متعدد اجتماعی را تمرین می‏کند، قوانین و مقررات را یاد می‏گیرد و می‏تواند با دیگران ارتباط برقرار کند.»

می‌بیند یک بازی چه‌قدر کار می‌تواند بکند؟ قابل توجه پدر و مادرهایی که به فرزندان‌شان اجازه‌ی بازی نمی‌دهند یا با اکراه این کار را می‌کنند، چون فکر می‌کنند وقت‌شان تلف می‌شود و اصلن چه معنی دارد که بچه بازی بکند؟

اما بشنوید از ارزش‌های بازی برای کودکان. البته شما حتا می‌توانید جای همه‌ی کودکان بگذارید بزرگ‌سالان و ببینید که آیا مطلب در مورد آنان هم صدق می‌کند یا نه: «بازی یکی از جنبه‏های مهم زندگی کودک است. در این نوع‏ فعالیت مشترک، بین زندگی انسان و حیوان، وجوه مشابهی مشاهده‏ می‏شود. همان‏طور که در محیط زندگی خود می‏بینیم، بسیاری از حیوانات کم ‏سن‏ و سال هم بازی می‏کنند و چنان‌که اشاره شد، جنبه‏های مختلف عقلانی، جسمانی و اجتماعی کودک در بازی‏ رشد می‏کند و به همین دلیل، بازی برای کودک، فعالیتی جدی است‏ که نمی‏توان او را از آن باز داشت. تمام کودکان با وجود اختلافات‏ فردی، سعی دارند در سال‌های اولیه، نیروهای خود را به کار اندازند و فعالیت‌های گوناگونی انجام دهند که به ظاهر به بازی معروفند اما در اصل، سرچشمه‌ی نشاط و شادی آن‌ها هستند.»

ملاحظه فرمودید؟ این بازی‌ای که ما می‌گوییم، به ظاهر بازی است اما در اصل چیز دیگری است. چیزی در مایه‌های آب حیات است این بازی و حتمن شنیده‌اید که «آب حیات است پدر‌ سوخته» اگر هم نشنیده‌اید، گرچه به ما و بازی ما ربطی ندارد اما برای‌تان می‌گوییم که:

حبه نبات است پدر سوخته/ آب حیات است پدر سوخته

بس که سیه چرده و شیرین لب است/ چون شکلات است پدر سوخته

آب شود چون به دهانش بری/ توت هرات است پدر سوخته

تا بتوانیش بگیر و ببوس/ ثوم و صلات است پدر سوخته

می نرسد جز به فرو مایگان/ خمس و زکات است پدر سوخته

با همه ناراستی و بد دلی/ خوش حرکات است پدر سوخته

قافیه هر چند غلط می‌شود/ باب لواط است پدر سوخته

حالا شما پیدا کنید شاعر این شعر را تا یک بازی با او بکنیم. ما که هر چه گشتیم پیدا نشد.

و باز می‌بینید یک بازی چه‌ها که با آدم نمی‌کند؟ الان خود همین «پدر سوخته» و مصرف آن، برای عده‌ای یک بازی است. تلخ این‌که از این دست بازی‌ها بسیارند و متاسفانه علاقه‌مندان زیادی هم دارند. بازی‌هایی که بی‌گمان باید آن‌ها را بازی آدم‌بزرگ‌ها دانست. گرچه در بیش‌تر خانواده‌ها تلاش می‌شود که بچه‌ها را از کودکی نسبت به خطرات این بازی‌ها آگاه ‌کنند و مرتب تشویق‌شان می‌کنند که سراغ چنین بازی‌هایی نروند، اما معلوم است که در راه انداختن بازی‌های خطرناک، دست‌های دیگری هم در کار است که از جذابیت‌های بازی سواستفاه می‌کند تا زندگی را برای آن دسته آدم‌بزرگ‌هایی که هنوز بزرگ نشده‌اند، تبدیل به بازی‌چه‌ کند. گفتیم که گفته باشیم «بچه‌ها مواظب باشید» (این بچه‌ها مواظب باشید را یادتان هست؟)

شعر هم خودش گاهی اسباب بازی و اسباب‌بازی می‌شود. شعرهایی مثل «اتل‌متل توتوله …»، «عمو زنجیر‌باف…» و … . همه‌ی این متل‌ها در ناخودآگاه کودک نفوذ می‌کنند و تاثیری عمیق بر شخصیت او می‌گذارند. تاثیری که در آینده و سال‌های بزرگ‌سالی خود را نشان می‌دهد. مثلن شخصیت آدمی که در کودکی «کلاغ پر» بازی کرده، با کسی که نکرده زمین تا آسمان فرق می‌کند. حالا شما می‌گویید نه، بروید ثابت کنید که حق با شماست.

«اوت آخر» ‌(اصطلاحی است در فوتبال خیابانی که پایان بازی را مشخص می‌کند)

این که: «هر چه کنی به خود کنی/ گر همه نیک و بد کنی»

هیچ ربطی هم به بازی نداشت.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , ,