شنبه, ۲۷ تیر ۱۳۹۴
27 August 2016
جمهوری اسلامی هم مشروعه نمی شود

«تزهای بهمن»

۱۳۹۰ بهمن ۲۰

رضا پرچی‌زاده / رادیو کوچه

در جمهوری اسلامی: بزرگ‌ترین دست‌آورد جمهوری‌اش این بود که سلطنت را سرنگون کرد، بزرگ‌ترین دست‌آورد اسلام‌اش این بود که ولایت را به جایش نشاند. چنان‌که مشروطه، مشروعه نشد، جمهوری هم اسلامی نمی‌شود.

دین، دمکراسی نمی‌شود، دمکراسی، دینی نمی‌شود.

دین، «بد» نیست، «خوب» هم نیست، «کارکرد» دارد.

در ایران «جمهوری» نداشته‌ایم: سلطنتی بوده که به خود لباس روز پوشانده و به بهانه صندوق‌رایی چند، خود را جمهوری جا زده.

وقتی چرچیل گفت: «دمکراسی بدترین نوع حکومت است، به جز تمام حکومت‌هایی که تا به حال وجود داشته اند»، دمکراسی جمهوری‌اسلامی را ندیده بود.

اندر جهان، تنها یک جمهوری بود که کاری کرد تا دل‌ها برای سلطنت تنگ شود، و آن جمهوری‌اسلامی بود. در ایران، سلطنت و ولایت با هم می‌مانند تا در جهان آخرت در کنار حوض کوثر باز هم با هم محشور شوند.

در مشروطه و سلطنت: سلطنت مشروطه را وقتی برقرار می‌کنند که پادشاهی هنوز بر سر کار است، نه سی‌سال‌و‌اندی بعد از این‌که به هوای استبدادش منقرض شده.

در ایران، سلطنت، مشروطه نمی‌شود.

بزرگ‌ترین زیان «غرب‌زدگی» برای ما این بود که «پرشیا- پرست» شدیم.

ایرانیان به درستی که از اعراب «متمدن‌تر» بودند، چرا که به جای سنگ و چوب، آدم می‌پرستیدند.

بدترین عذر سلطنت‌طلب در دفاع از پادشاهی این است که بگوید سلطنت خوب است چون 2500 سال پادشاهی داشته‌ایم.

بدترین عذر سلطنت‌طلب در نفی جمهوری این است که بگوید جمهوری‌اسلامی بد است.

در پادشاهی 2500 ساله، چنان‌که در اسلام 1500 ساله، امروز نداشته‌هایی را می‌جوییم که دیروز هم نداشتیم‌شان. اما از همه این‌ها که بگذریم، «نوستالژی» برای چیز نداشته هم از مشخصه‌های بارز «ایرانی» بودن است.

سمبل‌ها از واقعیت‌ها واقعی‌ترند: در طول تاریخ، مردمان بیش‌تر به هوای سمبل‌ها کشته‌اند و کشته شده‌اند تا برای نان و آب.

سمبل‌ها از واقعیت‌ها خالص‌تر‌اند: سمبل استبداد، مستبد‌تر از استبداد است و سمبل آزادی، آزاد‌تر از آزادی.

دو شاه هرگز نمی‌میرند: شاه ایران و شاه ذهن ایرانی.

برای دمکراسی، باید گردن شاه ذهن را زد.

در استبداد: حکومت‌ها می‌آیند و می‌روند، این استبداد است که می‌ماند.

استبدادیان تا پای بر زمین دارند، آزادی خواه‌اند و مردم دوست، به محض این‌که بر خر مراد سوار شدند، بر مردم می‌تازند و آزادی را هی می‌کنند.

«قهرمانان» در ظاهر طلایه‌داران دمکراسی‌اند و در باطن دشمنان آن، حتا اگر خود ندانند.

از زمان سزار تا به امروز دست‌آویز مستبدان برای استبدادشان این بوده که «مملکت در خطر است، بیایید زیر پرچم من متحد شوید.» تناقضی است که هیچ‌گاه حل نمی‌شود: نباید در برابر استبدادی که راه آزادی را بر تو بسته خشونت کنی، اما اگر خشونت نکنی از کدام راه به آزادی می‌رسی؟ از راه «آلترناتیوسازی» پشت درهای بسته؟

دمکراسی را به در خانه و بر سر سفره نمی‌آورند، باید آن را در خیابان‌ها و میادین شهر جستجو کرد.

در تمام دنیا این یک اصل ثابت شده است که وقتی خیابان از انسان خالی شود، از استبداد پر می شود.

امروز که می‌توانیم، اگر نگوییم، فردای نتوانست‌مان، نالیدن‌مان تف سر بالاست.

امروز که می‌توانیم، اگر خود قدمی برنداریم، فردای خزیدن‌مان نباید از کسی انتظار دل‌سوزی داشته باشیم. هر کاری زمانی دارد: اگر این را با آن اشتباه بگیری، به درستی سرکوبت می‌کنند.

در دمکراسی و جمهوری:

در راه دمکراسی، مصلحت بزرگ‌تر «حقیقت» است.

دمکراسی «شی» نیست، «پدیده» است.

دمکراسی «انتها» ندارد، «ادامه» دارد.

جمهوری، دمکراسی نیست، اما تا به امروز شایسته‌ترین ظرف برای دمکراسی بوده است.

به‌ترین جمهوری‌ها هنوز از دمکراسی فاصله بسیار دارند، پادشاهی که دیگر جای خود دارد.

قیاس پادشاهی از نوع «انگلیسی»اش با جمهوری از نوع «اسلامی»اش قیاس مع‌الفارق است: «پادشاهی» است که باید با «جمهوری» مقایسه شود.

پادشاهی چیست؟ حکومتی است که در آن یک نفر زور می‌گوید و الباقی باید تمکین کنند.

جمهوری چیست؟ حکومتی است که در آن همه حق زور گفتن دارند و هیچ کس هم تمکین نکند.

بدترین عذر جمهوری‌خواه در دفاع از جمهوری این است که بگوید جمهوری خوب است چون دمکراتیک است.

باز، بدترین عذر جمهوری‌خواه در دفاع از جمهوری این است که بگوید سلطنت بد است.

از پادشاهی به جمهوری قدمی رو به جلوست، از جمهوری به پادشاهی قدمی جالب است.

اگر پادشاهی را در یک دستم و جمهوری را در دست دیگرم بگذارند تا از دمکراسی چشم بپوشم، اول سبک و سنگین می‌کنم تا ببینم کدام‌شان روی سینه دمکراسی کم‌تر سنگینی می‌کند، بعد انتخاب می‌کنم.

رییس‌جمهوری دیکتاتور بر شاه دمکرات ارجح است، زیرا که شاه «حق» دارد که دمکرات نباشد، و تو «حق» اعتراض نداری، و او تا هست «حق» انتخاب مرامش با خودش است؛ اما رییس‌جمهوری «حق» ندارد دیکتاتور باشد، و تو «حق» داری که معترض او شوی، و «حق» داری که چهار سال دیگر به او رای ندهی، و بلکه هم امروز او را راهی کنی.

دمکراسی هم مدینه فاضله‌ای نیست، ولی قطعن بر مدینه جاهله شرف دارد.

دمکراسی معلوم نیست چه می‌گوید، اما «صدایش» از استبداد خوش‌تر است.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , ,