Saturday, 18 July 2015
18 September 2020
کرانه‌های سن

«نهضت ادبی و هنری رنسانس»

2012 February 11

سایه کوثری/ رادیو کوچه

شروع نهضت رنسانس در نیمه دوم قرن پانزدهم و نیمه اول قرن شانزدهم بود. رنسانس به معنی تجدید حیات ادبی و فرهنگی‌ست و تاریخ‌شناسان آن را یکی از بزرگ‌ترین وقایع تاریخ بشر می‌خوانند.

نهضت رنسانس در آغاز قرن چهاردهم در ایتالیا پاگرفت و از آن‌جا به فرانسه، اسپانیا، آلمان، انگلستان و هلند رفت.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

عوامل ایجاد رنسانس را می‌توان در چهار مورد خلاصه کرد:

سفرهای دریایی و اکتشافات جدید جغرافیایی

سفرهای دریایی در واقع از اواخر قرن پانزدهم و اوایل قرن شانزدهم و با به‌کارگیری قطب‌نما آغاز شد.

قطب‌نما به دریانوردان اروپایی این امکان را داد که به سفرهای دور و دراز بروند و نقاط تازه دنیا را کشف کنند.

«کریستف کلمب»، دریانورد مشهور ایتالیایی سال‌ها به دنبال کشف راهی دریایی به سوی هندوستان بود. پس از این‌که در سال 1492 میلادی به خدمت دربار اسپانیا درآمد از ملکه ایزابل سه کشتی گرفت و در دوازده سال بعد از آن سه سفر بزرگ در پهنه اقیانوس اطلس داشت و سرزمین‌های بسیاری را کشف کرد که آخرین آن‌ها قاره آمریکا بود.

پس از کلمب، «واسکو دوگاما»، دریانورد پرتغالی برای یافتن راهی تازه به هند از اسپانیا سفر کرد و سراسر اقیانوس اطلس را پیمود، از دماغه «امیدنیک» گذشت و سرانجام به شبه قاره هند رسید.

پس از او هم دریانورد پرتغالی دیگری به نام «ماژلان» با پنج کشتی از این کشور به راه افتاد و برای نخستین بار توانست کره زمین را دور بزند.

اما دو قرن پیش از آن‌که فرانسویان به خاک ایتالیا قدم بگذارند نهضت رنسانس با همه مظاهر هنری و ادبی این کشور شکوفا شده و این کشور قبلن با فرهنگ غنی خود و پیش‌گامان بزرگی چون «دانته»، «پترارک» و «بوکاچیو» مراحل پیش‌رفته‌ای از این نهضت بزرگ را پشت‌سر گذاشته بود.

اختراع صنعت چاپ:

در اواخر قرن پانزدهم، «یوهان گوتنبرگ» آلمانی فن چاپ را اختراع کرد که سهم بزرگی در گسترش و پیش‌رفت دانش بشری داشت.

فن چاپ باعث شد همه بتوانند کتاب مطالعه کنند و با آثار مختلف فلسفی و ادبی و علمی و حاصل ذوق و اندیشه متفکران و نویسندگان و شاعران بزرگی مانند هومر، ارسطو، افلاطون، ویرژیل، تاس (شاعر مشهور ایتالیایی) و اسخیلوس (شاعر نا‌م‌دار و بنیان‌گذار تراژدی یونانی) آشنا شوند و آن‌ها را مطالعه کنند.

صنعت چاپ نه تنها باعث گسترش دانش می‌شد بلکه سبب شد که آثار نویسندگان یونان و روم باستان هم با انتشار و در دست‌رس همگان قرار گرفتن از تحریف در امان بماند.

فتح قسطنطنیه

قسطنطنیه یا بیزانس قدیم در اوایل نیمه دوم قرن پانزدهم از سوی سلطان محمد دوم، پادشاه عثمانی فتح شد.

بیزانس دژ محکمی بود که بازمان‌ده‌های تمدن یونان و روم قدیم را حفظ می‌کرد و در حقیقت مرکز حفظ آثار هنری و باستانی روم بود.

پس از تصرف بیزانس کشورهای یونان و صربستان هم به تصرف عثمانی‌ها درآمد و جزو دولت عثمانی شد. از آن پس دریای اژه هم جولانگاه ترک‌ها شد. هفتاد سال بعد سلطان سلیمان اول، مجارستان را هم فتح کرد.

این حوادث سبب شد که گروه بزرگی از دانش‌مندان، فلاسفه، ادبا و هنرمندان روم شرقی ترک وطن کرده و به سمت غرب به ویژه ایتالیا بروند که محل امن‌تری بود. این افراد با رفتن خود در واقع دانش و کتاب‌های خطی را که در کشورهای‌شان بود برای حفاظت از دست ترک‌ها به ایتالیا بردند.

شهرهای فلورانس و ونیز که در آن زمان جزو مهم‌ترین جمهوری‌های ایتالیا بوده و مرکز ادب و هنر و صنعت بودند، با آغوش باز بازمانده‌های آثار تمدن یونان و روم قدیم را پذیرا شدند.

از آن پس ایتالیا پای‌گاه دانش‌مندان، هنرمندان و ادبا شد و مردم ایتالیا علاوه بر شاه‌کارهای کم‌نظیری که پیش از آن در فنون مختلف در کشورشان به وجود آمده بود بر گنجینه بزرگی از ادب و فرهنگ و حکمت یونان قدیم که از سوی دانش‌مندان روم شرقی به کشورشان به ارمغان آورده شده بود، دست یافتند.

جنگ‌های ایتالیا و تاثیر آن بر ذهن و فکر نویسندگان و شعرای فرانسه

«رنه دانژو» پادشاه ناپل در اواخر قرن پانزده وصیتی کرد که به موجب آن فرانسه بر خاک این کشور حقوقی پیدا می‌کرد.

اویل قرن شانزدهم سه تن از پادشاهان فرانسه یعنی شارل هشتم، لویی دوازدهم و فرانسوای اول به فکر افتادند که از این حق استفاده کنند. به همین دلیل هرکدام که بر تخت سلطنت نشستند به ناپل و میلان حمله کردند.

در جریان همین لشگرکشی‌ها بود که عده‌ای از نجبا و اشراف فرانسوی از مرزها گذشتند و در آن سوی کوه‌های آلپ اقامت گزیدند. این اقامت سبب شد که فرانسوی‌ها با ادب، هنر و تمدن یونان و روم قدیم آشنا شوند و پس از شناختن فرهنگ پیش‌رفته ایتالیا‌، سعی کردند از نوع زندگی ایتالیایی‌ها و هنرپروری آن‌ها تقلید کنند.

«لئوناردو داوینچی» از جمله نقاشانی بود که به فرانسه رفت و به عنوان نقاش دربار منصوب شد.

اما دو قرن پیش از آن‌که فرانسویان به خاک ایتالیا قدم بگذارند نهضت رنسانس با همه مظاهر هنری و ادبی این کشور شکوفا شده و این کشور قبلن با فرهنگ غنی خود و پیش‌گامان بزرگی چون «دانته»، «پترارک» و «بوکاچیو» مراحل پیش‌رفته‌ای از این نهضت بزرگ را پشت‌سر گذاشته بود.

دانته و پترارک شاعران مشهور و انسان‌گرای ایتالیا و بوکاچیو نثرنویس و اومانیست معروف این کشور به ترتیب در سال‌های 1321، 1274 و 1275 از دنیا رفته و آثار مهمی از خود به جای گذاشته بودند که تاثیر فوق‌العاده‌ای در فکر و ذهن معاصران گذاشته بود.

خلاصه آن‌که ایتالیا گذشته از نقشی که در تسریع و ازدیاد تاثیر قدما بر ذهن نویسندگان و سرایندگان فرانسوی داشت، خود نیز استاد و راه‌نمای فرانسویان در خلق و ابداع انواع هنر و فنون ادب و صنعت و نیز شناساندن آثار قدمای یونان و روم به فرانسویان شد.

یکی دیگر از آثار مهم رنسانس این بود که با ظهور این نهضت بزرگ زبان لاتین عملن منزلت خود را از دست داد و به حوزه کلیسا اختصاص پیدا کرد و به کشیش‌ها و اسقف‌ها و فلاسفه منحصر شد.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , ,