Saturday, 18 July 2015
26 January 2021
ملودی کوچه - 3

«بلوز، ملودی بر‌ده‌های سیاهپوست»

2009 December 25

ثمرسعیدی/ رادیو کوچه

موسیقی بلوز، تاثیر زیادی بر روی سایر سبک‌های موسیقی مانند جاز، سول، کانتری و راک گذاشته است. بلوز در بدو پیدایش خود بیشتر حالت آوازی داشت و به ندرت ساز در آن استفاده می شد. همان طور که در نوشتار پیشین اشاره شد بلوز، موسیقی بردگان سیاهپوستی بود که در مزارع آمریکا کار می‌کردند.
این گروه، کار طاقت فرسای خود را با آواز خواندن قابل تحمل تر می‌کردند. آوازها عمومن ریشه‌های آفریقایی داشت و اغلب، خاطرات ترانه‌هایی بود که برده‌ها از سرزمین مادری خود به یادگار آورده بودند. با این حال نسل‌های بعدی سیاهپوستان، بیشتر مسایل روزمره خود را به صورت شعر در می‌آوردند و آن را دسته‌جمعی و با حالت سوال و جواب می‌خواندند.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید


«سان هاوس» خواننده‌ی قدیمی بلوز می‌گوید: «چیزی که من از کودکی خود در مزارع به یاد می‌آورم این است که دایم درحال آوازخواندن بودیم. البته نمی‌شد گفت آواز. بیشتر فریادهایی بود که هنگام کار سر می‌دادیم. آهنگ‌های ما راجع به اتفاقاتی بود که در همان ایام برایمان رخ می‌داد و من فکر می‌کنم احتمالن بلوز از همان‌جا آغاز شده‌است.»

سان هاوس

سان هاوس

بنابراین ماهیت آوازی بلوز بسیار غنی بود و بداهه‌گویی نیز نقش مهمی در این اشعار ایفا می‌کرد. تنها در اوایل قرن بیستم بود که کم‌کم سازهایی مانند گیتار و هارمونیکا (سازدهنی) به آهنگ‌های سیاهان اضافه شد و حالت غنایی اشعار بلوز، جنبه‌ای موسیقایی پیدا کردند. خود کلمه‌ی بلوز در زبان انگلیسی «حزن و اندوه» معنی می‌دهد. با این حال نباید تصور کرد که این موسیقی تنها به ترانه‌های حزن‌انگیز و اعتراض آمیز محدود می‌شد. بلوز با تمام جنبه‌های زندگی ارتباط داشت و حتی در مراسم رقص، شادمانی و پایکوبی هم نواخته می‌شد.

برخی از اشعار بلوز در بدو پیدایش آن، حالت اعتراضی داشتند اما مفهوم این اعتراض نسبت به آن چه که به ذهن ما می‌رسد بسیار محدودتر و شخصی‌تر بود. سیاهپوستان به ظلمی که هم نوعان سفید بر آن‌ها روا می‌داشتند اعتراض می‌کردند و در ترانه‌های خود خشم و اندوه‌شان را نسبت به این که مالک سفیدپوست، آنها را به کار اجباری واداشته‌است نشان می‌دادند. همین طور پاره‌ای از ترانه‌ها جنبه‌ی معنوی داشت و سیاهپوستان با کمک گرفتن از تخیل خودشان یا با توسل به شخصیت‌های معنوی انجیل، ترانه هایی را خلق می‌کردند که به یکدیگر امید آزادی بدهند و به صورت نیایش‌هایی حزن‌انگیز، طلب رستگاری از بند ظلم و ستم سفیدها و رهایی از کار اجباری را از خداوند داشتند. با این حال مهم‌ترین کارکرد آوازخوانی‌ها به وجود آوردن یک حالت موزون و آهنگین برای کار تکراری‌شان بود.

به مرور و با تمرین فراوان، مهارت برده‌ها در خواندن آواز بسیار بالا رفته‌بود به گونه‌ای که بیشتر آن‌ها به خواننده های ماهری تبدیل شده بودند. به تدریج در اثر مجاورت با فرهنگ بومی آمریکا و موسیقی فولکلور سفیدپوستانی که به صورت آزاد زندگی می‌کردند، توانایی ترانه سرایی نیز در سیاهپوستان تقویت شد و شعرها رنگ و بوی تازه تری به خودشان گرفتند.

بلوز پیش از شکوفایی

بلوز پیش از شکوفایی

به صورت استاندارد، هر قسمت از آهنگ های بلوز را 12 میزان تشکیل می‌دهند و خواننده، شعر را با تفاوت کمی روی ملودی های آن 12 میزان می‌خواند. پس از پایان قطعه ی شعر سازی که بیشتر حالت تکنوازی دارد، همان ملودی را می‌نوازد. ملودی آهنگ معمولن تفاوت چندانی با ملودی قطعه‌ی شعر ندارد اما، در بلوز از بداهه نوازی نباید غافل بود چرا که یکی از جذابیت‌های مهم این نوع موسیقی، به خصوص در بلوز کلاسیک بداهه نوازی است. از نظر ساختاری هر بند از ترانه‌های بلوز معمولن سه خط دارد. بیشتر اوقات، خط اول و دوم تکراری است و با اندکی تغییر به یک شکل خوانده می‌شود تا زمینه‌ی ذهن شنونده را برای دریافت خط سوم _ که با ملودی متفاوتی خوانده می‌شود _ فراهم کند. آهنگ‌های بلوز گاهی حالت سوال و جوابی دارند و در برخی قطعه‌ها، به طرزی شگفت آور می‌توان ردپایی آشنا از موسیقی فولکلور کشورهای دیگر را نیز مشاهده کرد که دلیل آن را فرهنگ مختلط آمریکا دانسته‌اند. گیتار، پیانو، هارمونیکا و سازهای بادی از سازهای اصلی موسیقی بلوز هستند.
در دهه‌های اولیه‌ی قرن بیستم، موسیقی بلوز به تدریج به تگزاس، لویزیانا، می‌سی سی‌پی و حتی سواحل غربی آمریکا راه یافت و به تدریج ناحیه‌ی دلتای می سی سی پی تبدیل به مهد شکل‌گیری سبکی از این موسیقی شد که به دلتا بلوز معروف است و به عنوان یکی از اصیل‌ترین و تاثیرگذارترین زیرشاخه‌های سبک بلوز به شمار می‌رود. بعدها بلوز در مناطقی مانند شیکاگو و تگزاس هم دارای پایگاه‌هایی شد و به مرور، همان‌طور که در ابتدا اشاره کردیم، تاثیر زیادی را بر سایر سبک‌های موسیقی آمریکا و اروپا باقی گذاشت.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , ,