Saturday, 18 July 2015
25 September 2020
رئالیسم خاتمی و هاشمی:

«خوب‌، بد یا زشت»

2012 March 06

علی انجیدنی/ رادیو کوچه

در ابتدا به عنوان مقدمه به مقاله‌ای از محمد قوچانی با عنوان «مصلحت برتر از حقیقت است‌، گفتاری در رئالیسم سیاسی» در مجله مهرنامه بهمن ماه اشاره می‌کنیم. نویسنده این مقاله ضمن بررسی تاریخی و علمی رئالیسم در علم سیاست و تقابل آن با ایده‌آلیسم‌، که درد بی‌درمان روشن‌فکران معاصر ماست، نکات جالبی را به ما یاد‌آوری می‌کند. نگاه تیتر‌وار به این نکات خالی از فایده نیست:

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

1 – نگاه مارکسیستی و چپ‌گرایانه به سیاست یعنی آرمان‌خواهی و ایده‌آل‌گرایی که وقتی به لایه عادی اجتماع (عوام) می‌رسد تبدیل به تئوری توطئه می‌گردد (دست همه دریک کاسه است)

2 – هیچ‌کدام از حکومت‌های چپ در دنیا با انقلاب کارگری (که باید معادل تغییر یک حکومت از طریق نگاه ایده‌آلیستی به سیاست بدانیم) ایجاد نشدند (غیر از قیام کمون پاریس که هفتاد روز بیش‌تر دوام نداشت.)

3 – نگاه رئالیستی به سیاست یعنی دولت‌ها بازی‌گران اصلی سیاست هستند (در برابر نگاه روشن‌فکران که می‌گوید ملت‌‌ها و توده‌ها بازی‌گران اصلی هستند) و نتیجه این‌که سیاست علم تحلیل قدرت است و نرم‌ترین قدرت‌ها هم در برابر افکار عمومی و شبکه‌های اجتماعی سختی و استواری قابل اعتنایی دارند.

4 – اگر به سیاست به عنوان یک علم (دانش) نگاه کنیم پس اولن باید قبول کنیم که یافته‌های آن زاده تجربه است و در ثانی در ماهیت وجودی خود از ارزش‌ها (هم‌چون عدالت‌، آزادی‌، انسانیت) بالاتر قرار می‌گیرد (روشن‌فکران ارزش را از دانش بالاتر می‌دانند)

5 – سیاست همان صلح است (جنگ لحظه‌ای شروع می‌شود که سیاست به پایان برسد) یعنی مصالحه کردن. مصالحه یعنی کوتاه آمدن از باورهای فردی در حوزه عمومی (نه کافر شدن به باورهای فردی)

6 – روشن‌فکران انسان را موجودی اخلاقی می‌دانند که سیاست او را فاسد می‌کنند در حالی‌که دانش‌مندان علم سیاست انسان را موجودی غیر‌اخلاقی می‌دانند که سیاست رفتار او را عقلانی و حقوقی می‌کند.

ما از یک انسان سیاسی چه انتظاری داریم؟ مطمئنن کار او سیاست ورزیدن است‌. به قول آقای قوچانی در مقاله اصلاحات و انتخابات (مجله آسمان) «سیاست‌ورزی یعنی تلاش در راه کسب قدرت برای انجام تغییرات از راه قانونی‌. سیاست‌ورزی کار مخفی نیست و باید در مرزهای جغرافیایی یک کشور انجام شود. کار اعتدالی است و اعتدال به معنای رفتار اخلاقی اساس سیاست‌ورزی است.»

با این مقدمه می‌توان به شرایط سیاسی فعلی کشور ورود پیدا کرد و به ویژه این سوال را پرسید که رفتارهای سیاسی آقایان خاتمی و هاشمی نشانی از رئالیسم سیاسی دارد و آیا این رفتارها از نظر علم سیاست خوب است یا بد و یا (به قول خیلی از روشن‌فکران امروز) زشت. حملاتی که به آن‌ها برای شرکت در انتخاباتی می‌شود که بخش قابل توجه‌ای از طبقه تحصیل‌کرده و متوسط جامعه شهری و هم‌چنین اکثریت قریب به اتفاق خارج نشینان آن را تحریم کردند، آیا کاری نکوهیده است یا نه؟

ما از یک انسان سیاسی چه انتظاری داریم؟ مطمئنن کار او سیاست ورزیدن است‌. به قول آقای قوچانی در مقاله اصلاحات و انتخابات (مجله آسمان) «سیاست‌ورزی یعنی تلاش در راه کسب قدرت برای انجام تغییرات از راه قانونی‌. سیاست‌ورزی کار مخفی نیست و باید در مرزهای جغرافیایی یک کشور انجام شود. کار اعتدالی است و اعتدال به معنای رفتار اخلاقی اساس سیاست‌ورزی است.»

فکر می‌‌کنم سیاسی‌ترین فرد این کشور را همگان آقای هاشمی می‌دانیم که حدود سی سال است بی‌وقفه در تمام ارکان سیاسی این کشور حضور داشته است. آقای خاتمی هم حداقل از 14 سال پیش پا به عرصه سیاست محض گذاشته است و در این بخش فعالیت سطح بالایی داشته است‌، بنابراین رفتارهای این دو باید در چارچوب همان علم سیاست‌، که در آن عمل می‌کنند، ارزیابی و سنجیده شود و نگاه از بیرون و روشن‌فکرانه به رفتار آن‌ها کمکی به شناخت سیاسی ما نمی‌کند.

همان‌طور که در مقدمه آمده است دولت‌ها بازی‌گر اصلی سیاست‌اند و از هر حربه‌ای برای ادامه دادن به قدرت خود استفاده می‌کنند‌. البته اول باید به خود بقبولانیم که ما در یک کشور بدون سابقه دموکراسی و بسیار سیاست‌زده زندگی می‌کنیم. در این جامعه دولت و حاکمیت اقدامات فراوانی برای دادن رنگ و لعاب دموکراسی به فعالیت‌های خود می‌کند. اقداماتی از قبیل دست‌کاری آماری‌، تقلب‌‌های کوچک و بزرگ و تاثیر‌گذار، تبلیغات پردامنه و غیر واقع برای ترساندن مردم و …. . البته شاید صداقت زیاد و تا حد زیادی سادگی و بی‌عرضگی دولت اصلاحات بود که برای نگه داشتن قدرت خود از این کار‌‌ها نکرد و برعکس کاری کرد که به سادگی قدرت به دست رقیب بیافتد.

تمام ناراحتی ما از آقای خاتمی این است که در دورانی که قدرت در دستش بود روشن‌فکرانه عمل کرد و الان که قدرت ندارد سیاست‌مدارانه رفتار می‌کند. کاش این رئالیسمی که آقای خاتمی اکنون در رفتار سیاسی خود دارد آن زمان داشت و می‌توانست بهر‌ه‌های بیش‌تری را نصیب کشور و مردم در طی هشت سال قدرت اصلاحات نماید. البته این ایراد به آقای هاشمی هم وارد است ولی در مورد ایشان این تفاوت وجود دارد که نگاه اصلاح‌گرایانه وی وقتی به رفتار تبدیل شد که سکوهای قدرتش را یکی یکی از دست می‌داد و هنگامی که قدرت مطلق داشت اعتقادی به اصلاح نداشت.

نگاه ایده‌آل ما به سیاست غیر از به عقب انداختن پروژه تغییر در کشور (که اصلاحات بخشی از آن بود) می‌تواند منشا‌ آسیب‌های فردی و اجتماعی فراوانی باشد. متاسفانه این نگاه ایده‌آل‌گرای ما به آدم‌های سیاسی حتا در بخش‌های غیر‌سیاسی چون فرهنگ و جامعه هم گسترش دارد‌. به عنوان مثال می‌توان به شهردار تهران آقای قالیباف و فعالیت‌های شهری او اشاره کرد. ما تمام مناسبات ذهنی و رفتاری و گفتاری خود را برهمین اساس تنظیم می‌کنیم‌. چون در عالم واقعیت به این مناسبات خود تنظیم شده‌مان توجه کافی نمی‌شود دچار یاس و ناکامی شده و احساس ناکامی‌مان را هم در تمام لایه‌های درونی و بیرونی شخصیت‌مان بسط می‌دهیم.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , , , , 

۲ Comments

  1. 1

    آقای دکتر تمام کاملا درست اما خدایی این واژه ی ورود پیدا کردن در بحث نمی دونم ازکجا افتاد سر زبونا؟ اولین بار از اون قاضی ورزشی شنیدم که فارسی رو به بدترین شکل ممکن حرف میزنه. مثل اینه که برای جمله ی اول بجای کاملا درست بگم متقن!! آخه نکنین اینکارو تو رو خدا. وارد شدن به بحث چه اشکالی داره که حالا باز بیاییم ورود پیدا کنیم؟

  2. 2

    ۳lcmAK hrlmcyqxhugy, [url=http://rqugdaeryxfz.com/]rqugdaeryxfz[/url], [link=http://azikxsjkfvcl.com/]azikxsjkfvcl[/link], http://dutyhljrpvlr.com/