Saturday, 18 July 2015
26 September 2020
به بهانه سال‌روز تخریب تندیس‌های بودا در بامیان

«روزنگاشت/یادگار حاکمیت افراط‌گرایی مذهبی»

2012 March 07

محبوبه شعاع/رادیو کوچه

mahboobeh@koochehmail.com

یازدهم مارس برابر با سال‌روز تخریب تندیس‌های بودا در بامیان افغانستان توسط رژیم طالبان است. تندیس‌های بودا در بامیان، تا قبل از آن‌که در زمان حاکمیت طالبان در سال 2001 میلادی تخریب شوند، بزرگ‌ترین تندیس‌های بودا و بلندترین مجسمه‌های سنگی در جهان به شمار می‌آمدند.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

یازده سال پیش در یازدهم مارس سال 2001 میلادی، تندیس‌های  بودا در بامیان افغانستان، که بیش از هزار‌و‌شش‌صد سال سابقه تاریخی داشتند، در پی دو شبانه‌روز حمله و آتش‌بازی سنگین گروه بنیادگرای طالبان درهم شکست.

در تاریخ بیست‌و‌ششم فوریه سال 2001 میلادی، شورای رهبری، شورای علما و دیوان عالی طالبان، به پیروی از فرمان «ملامحمد عمر» رهبر این گروه، دستور تخریب تمام آثاری را که به تعبیر آن‌ها غیر اسلامی بود صادر کردند. دو مجسمه بودا در بامیان و تمامی مجسمه‌های تاریخی که در موزه‌های کابل و دیگر شهرهای افغانستان نگه‌داری می‌شدند نیز بر اساس این فتوا باید نابود می‌شدند.

پس از این فرمان، تلاش و تکاپوی جهانی برای بازداشتن طالبان از تخریب آثار فرهنگی و تاریخی افغانستان به ویژه بت‌های بودا در بامیان آغاز شد. اما این فشارها، تاثیری بر عزم طالبان برای تخریب آثار و داشته‌های تاریخی و فرهنگی افغانستان نگذاشت و در حالی که رایزنی‌های جهانی برای متقاعد کردن آن‌ها به صرف نظر کردن از این اقدام ادامه داشت، از نقاط مختلف افغانستان، توپ، تانک، مسلسل و مواد منفجره به بامیان، شهر مجسمه‌های تاریخی بودا منتقل می‌شد.

و سرانجام نیروهای طالبان در روز نهم مارس سال 2001 میلادی، بعد از برگزاری نماز جمعه، به روی مجسمه‌های بودا، آتش گشودند و دو شبانه روز به این کار ادامه دادند تا در شام‌گاه یازدهم مارس، از این دو مجسمه 1600 ساله، تنها دو حفره به ارتفاع 53 و 35 متر باقی ماند.

گفته شده که پیش از طالبان نیز، مجسمه‌های تاریخی بودا در بامیان افغانستان ضربه‌های فراوان دیده بود، «چنگیزخان مغول» در سال 1222، «اورنگزیب» در سال 1689 و «عبدالرحمان خان» در سال 1892 میلادی، هر کدام به نوبه خود برای تخریب این دو مجسمه تلاش کردند و بر پیکر آن‌ها صدماتی وارد کردند. هم‌چنین در جریان جنگ‌های داخلی مجاهدین افغان در آغاز دهه نود میلادی نیز مجسمه‌های بودا، از آسیب مصون نماند.

تندیس‌های بودا در بامیان تندیس‌های بزرگی بودند که در دل کوه در استان بامیان افغانستان ساخته شده بودند. این دو تندیس به بلندای ۵۳ متر و ۳۵ متر، در کنار مجموعه‌ای از بناهای تاریخی در این محل برای زمانی طولانی از جاذبه‌های اصلی گردش‌گری در افغانستان بودند. تندیس کوچک‌تر به نام «شمامه» در سال ۵۰۷ میلادی و تندیس بزرگ‌تر به نام «صلصال» در سال ۵۵۴ میلادی ساخته شده است.

گفت‌های زیادی در مورد ساخت مجسمه‌های بودا در بامیان وجود دارد. باستان‌شناسان می‌گویند: این بناها در بین سال‌های 300 و 700 میلادی ساخته شده است. بعضی‌ها هم با دقت بیش‌تر می‌گویند که مجسمه بزرگ بودا در قرن پنجم میلادی و مجسمه کوچک در نیمه دوم قرن سوم میلادی ساخته شده و دکورهای اطراف آن از جمله آشیانه‌ها در قرن بعدی تراشیده شده‌اند.

به باور برخی از کارشناسان، مجسمه‌های بودا در بامیان، اگر تا دیروز نمادی از دیرینه تاریخی در این سرزمین بود، امروز یادگار سال‌های حاکمیت افراط‌گرایی مذهبی در این کشور است، حرکتی که جهان را تکان داد و یونسکو آن را وحشت فرهنگی نامید.

تندیس‌های بودا در بامیان، تا قبل از آن‌که در زمان حاکمیت طالبان تخریب شوند، بزرگ‌ترین تندیس‌های بودا و بلندترین مجسمه‌های سنگی در جهان به شمار می‌آمدند و با توجه به یازده سال از تخریب مجسمه‌های عظیم بودا در بامیان می‌گذرد اما بر خلاف وعده‌هایی که از طرف بعضی کشور‌ها مبنی بر بازسازی مجسمه‌های بودای بامیان داده شده بود تا کنون برای بازسازی این تندیس‌های تاریخی هیچ اقدامی صورت نگرفته است.

منبع‌ها:

ویکی‌پدیا

بی‌بی‌سی

همشهری

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , ,