Saturday, 18 July 2015
20 September 2020
دایره‌ی شکسته

«زمانی که دهان ما به فرمت اولیه برگشت»

2012 March 10

مه‌شب تاجیک/ رادیو کوچه

آن روزها که گرامافون به ایران آمده بود را کسی از نسل ما به خاطر ندارد، حتا روزهایی را هم که رادیوهای ترانزیستوری آمدند در خاطره‌ی جمعی هم‌سن‌وسال‌های ما جایی ندارد. از زمانی که چشم باز کردیم تلویزیون را در خانه داشتیم، «صبح جمعه با شما» در کم‌تر خانه‌ای صبح‌های جمعه را پر نمی‌کرد و آن‌گاه که ما بزرگ شدیم، دیگر خبری از گرامافون‌ها نبود، ولی به‌جای آن آهسته‌آهسته نوارهای کاست آمدند، تلویزیون‌های رنگی جای تلویزیون‌های سیاه و سفید را گرفتند و روزی هم رسید که با ترس و لرز توی خانه‌ی هر کدام از ما دست‌گاه‌های پخش وی‌اچ‌اس آمد. از آن‌جایی که در اوایل دهه‌ی هفتاد کامپیوترهای خانگی در ایران همه‌گیر نبودند، شاید کم‌تر کسی خاطره‌ی کار کردن بدون موس و با برنامه‌ی داس را در ذهن داشته باشد، خاطره‌ای که با مشقت هم‌راه بود و اگر همین حالا با وجود نرم‌افزارهای مختلف و محیط شکیل «ویندوز» و «لینوکس» به آن برگردیم، بسی ناگوار خواهد بود. در هر حال، زمانی بود که برای پیدا کردن یک قطعه‌ی موسیقی باید مرارت می‌کشیدی، همان زمان که نوار کاست را باز می‌کردی و پارگی‌اش را با چسب می‌چسباندی، فیلم‌های سی‌وشش‌تایی «کداک» را توی دوربین می‌گذاشتی و مراقب بودی یکی را هم هدر ندهی و وقتی بر می‌داشتی، مراقب بودی نور نخورد، همیشه و همیشه چند تا فلاپی‌دیسک را با خود به هرجا می‌کشاندی که حتا یک قطعه‌ی موسیقی را هم در خود جای نمی‌دادند و مدام باید نگران این بودی که مبادا ضربه‌ای بخورد و از کار بیفتد.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

بازگو کردن این‌ها، به‌منظور افزودن به نوستالژی نسلی نیست که مدام در ایمیل‌های گروهی‌شان از توپ چندلایه و نوستالژی‌هایی از این دست یاد می‌کنند که اگر منصف باشیم، دوران سختی بود. مطرح کردن این‌ها به این دلیل است که تغییر هر مسیر را برای هر کاری بررسی کنیم و دریابیم سیر تحول هر پدیده چه تاثیری بر زندگی شخصی هر فرد، اجتماع و در نهایت چه تاثیری بر روی بدنه‌ی جامعه خواهد گذاشت.

آمدن دوربین‌های دیجیتال و بعد هم فراگیر شدن آن‌ها در میان خانواده‌ها و جوان‌ترها، از سویی دیگر آمدن گوشی‌های تلفن هم‌راه دوربین‌دار از یک‌سو و از سوی دیگر فراوانی و قابل خرید بودن دوربین‌های دیجیتال ویدئوی خانگی، تحول عظیمی در ثبت خاطره‌ها، نگاه به عکاسی و فیلم‌برداری، ثبت صحنه‌های خبری و مواردی از این قبیل یاری رسانده است. به‌تر است دست‌گاه‌های آی‌پد خود را با پدربزرگ‌های خود از سری واکمن مقایسه کنید یا تبلت‌ها و لپ‌تاپ‌های خود را با ماشین‌های تایپ و بعد از آن، با کامپیوترهای اولیه بسنجید تا دست یاری‌رسان تکنولوژی را در تمام عرصه‌ها حس کنید.

روشن است که با ورود سیستم‌های پخش‌کننده‌ی قوی با حافظه‌های بالا به‌جای سیستم‌های قدیمی‌تر، موسیقی به جزیی همه‌شمول‌تر در بدنه‌ی جامعه تبدیل می‌شود و این‌گونه از دست گروه اندکی از اجتماع مانند دورانی که در اپراها و مجالس شاهان بود خارج می‌شود. از سوی دیگر، هر فرد با توجه به نیازمندی‌های خود و با توجه علایق و خواسته‌های خود و نیز با توجه به پیشه و تخصصش هر ابزار را در تنوع بی‌پایان بازار عرضه، برمی‌گزیند و به کار می‌گیرد. برای نمونه، اگر شما گرافیست، نویسنده، روزنامه‌نگار، معمار و یا یک کاربر معمولی باشید، به راحتی می‌توانید از میان لپ‌تاپ‌های مختلف، گزینه‌ی مناسب حال خود را انتخاب کنید یا اگر شما اهل ورزش، تماشای برنامه‌های اپرا یا رسینال‌های گیتار یا از طرف‌داران برنامه‌های مستند و خبر هستید و یا بیش‌تر دوست دارید به تماشای فیلم بپردازید، گزینه‌های مناسب حال شما پیش‌بینی شده‌اند.

این امکان‌ها همگی شما را به‌سمت آن‌چیزی هدایت می‌کنند که به آن تعلق دارید. هیچ لزومی ندارد تا شما برای خواسته‌های خود راه زیادی را بپیمایید اگرچه در نهایت هنوز هم یک اپرای خوب را باید در سالن اپرا به تماشا نشست، یک فوتبال خوب را در استادیوم و در شور هزاران نفر دنبال کرد، ولی امکان‌هایی که تکنولوژی و رشد آن به ما می‌دهد فراتر از برابرنهاده‌های پیشین خود هستند تا مدام ما را مجبور به تولید نوستالژی کنند. برای نمونه، شما برای ارتباط چندرسانه‌ای با دوست خود در آن‌سوی دنیا هیچ برابرنهادی در گذشته ندارید، اگرچه مایل هستید با هم یک فنجان چای بنوشید، ولی این نکته را فراموش نکنید که بدون این امکان، امکان داشتن دوستی در کیلومترها دورتر از شما به صفر می‌رسید.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , , , , , ,