شنبه, ۲۷ تیر ۱۳۹۴
29 August 2016
کوچه سیاست

«اجلاس امنیت هسته‌ای سئول و غیبت ایران»

۱۳۹۱ فروردین ۰۹

کامبیز غفوری/ رادیو کوچه

روزهای اخیر کره‌جنوبی سرگرم میزبانی اجلاس امنیت هسته‌ای بود که با شرکت رهبران و نمایندگان بیش از 50 کشور دنیا و چند سازمان بین‌المللی در شهر سئول، پایتخت این کشور برگزار شد. نشست یادشده با هدف بحث و اتخاذ تصمیم درباره موضوعاتی چون «هم کاری برای مبارزه با خطر تروریسم هسته‌ای، حفاظت از مواد و ابزارهای مختص صنایع اتمی و پیش گیری از قاچاق یا انتقال غیرقانونی آن‌ها» شکل گرفت. ایران و کره‌شمالی دو غایب بزرگ این گردهمایی بودند.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

مروری بر نشست سئول و خلاصه‌ای از آن‌چه در این اجلاس و حاشیه‌های آن گذشت، موضوع برنامه امروز «کوچه سیاست» است.

نگاهی به نشست‌های امنیت هسته‌ای

تاکنون هیچ معاهده‌ای در سطح بین‌المللی که به گونه‌ای الزام‌آور مسوولیتی متوجه کشورهای دارای فن‌آوری اتمی کند تا به حفاظت از مواد و تکنولوژی هسته‌ای بپردازند، تصویب نشده‌است. اجلاس این هفته‌ی سئول در واقع دومین نشست مرتبط با بحث امنیت هسته‌ای در بعد جهانی است که برگزاری نخستین مورد آن‌را دو سال پیش در شهر واشنگتن شاهد بودیم.

زمینه‌چینی برای برپایی چنین نشست‌هایی به سال 2009 بازمی‌گردد. در آن سال «باراک اوباما» رییس‌جمهوری ایالات متحده آمریکا طی یک سخن‌رانی در پراگ، خواستار آن شد که یک عزم جهانی برای محافظت از ابزارهای هسته‌ای شکل‌گیرد و آن‌را یکی از برنامه‌های خود در جهت ایجاد دنیایی عاری از سلاح هسته‌ای خواند. ماه آوریل سال 2010 میلادی، نخستین اجلاس امنیت هسته‌ای در پایتخت آمریکا، با شرکت رهبران 47 کشور دنیا و با مشارکت سه سازمان بین‌المللی (اتحادیه اروپا، سازمان ملل و سازمان انرژی اتمی) برپا شد. در اجلاس امسال به میزبانی کره جنوبی، علاوه بر مدعوین نشست پیشین، نمایندگان اینترپل و کشورهایی چون دانمارک، رومانی، مجارستان، لیتوانی، آذربایجان و گابُن هم حضور داشتند اما کماکان از دعوت کره‌شمالی و ایران خبری نشد.

نشست سئول، متن و حاشیه‌ی آن

در مراسم گشایش کنفرانس دو روزه امنیت هسته‌ای، «لی میونگ باک» رییس‌جمهوری کشور میزبان، به 1600 تُن اورانیوم غنی‌شده با غلظت بالا و 500 تُن پلوتونیوم که در جهان انبار شده‌اند و به گفته وی می‌توانند برای ساخت 126500 سلاح هسته‌ای به‌کار روند، اشاره کرد و حداقل‌رسانی و درنهایت نابودی تمام این مواد را راه‌حل اساسی مقابله با تروریسم هسته‌ای خواند. آقای «لی» با اشاره به مشکلات پیش‌آمده برای رآکتورهای هسته‌ای ژاپن در پی رویداد سونامی سال گذشته، تمرکز بر هر دو موضوع «امنیت هسته‌ای» و «ایمنی فنی تاسیسات اتمی» را از موضوعاتی خواند که باید در دستور کار مباحثات قرار گیرد.

با این وجود، حاشیه‌های اجلاس یاد‌شده بیش‌تر تحت تاثیر روی‌دادهای سیاسی جاری بود تا مسایل فنی و تخصصی. برگزاری این اجلاس در کره‌جنوبی هم‌زمان شد با اعلام این نکته از سوی حاکمان همسایه شمالی (والبته دشمن درجه یک) سئول، که قصد دارند در یک‌صدمین سال‌روز تولد «کیم ایل سونگ» رهبر پیشین کره‌شمالی، موشکی دوربرد را به فضا بفرستند. مقامات کره شمالی گفتند که به دنبال فرستادن یک ماهواره به مدار زمین هستند و به همین جهت، موشک مورد نظر را پرتاب می‌کنند. رهبران آمریکا و کره جنوبی اما معتقدند که پرتاب این موشک پوششی برای یک آزمایش موشکی جهت حمل کلاهک هسته‌ای است. ایران هم که فعالیت هسته‌ای‌اش موضوع روز رسانه‌هاست و طبیعی بود که رییس‌جمهوری آمریکا از فرصت این اجلاس برای انتقاد از دو کشور یاد شده استفاده کند. باراک اوباما طی سخنانی از ایران و کره‌شمالی خواست که از رویارویی با جامعه جهانی پرهیز کرده، برنامه هسته‌ای خود را که وی مشکوک خواند، کنار بگذارند. وی ایران را متهم کرد که در گذشته مسیر انکار و فریب را در پیش گرفته و هشدار داد که فرصت ایران برای پیمودن راه حل های دیپلماتیک کوتاه است.

البته آقای اوباما یک گاف شخصی را هم در حاشیه اجلاس به نام خود ثبت کرد و بدون این‌که بداند صدایش توسط میکروفونی در حال ضبط است، در یک گفت‌گوی خصوصی به دیمیتری مدودف رییس‌جمهوری روسیه گفت که حاضر است پس از انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا در زمینه موضوعات مورد اختلاف طرفین (از جمله استقرار سیستم دفاع موشکی) انعطاف بیش‌تری نشان دهد. انتشار این گفت‌گو توسط شبکه «ای بی سی» دردسرهایی را برای آقای اوباما در آستانه انتخابات ایجاد کرده‌است.

به هر حال اجلاس به پایان رسید و رهبران جهان با صدور بیانیه‌ای وعده دادند که در راه مبارزه با تروریسم هسته‌ای در آینده اقدامات جدی‌تری به عمل آورند.

سهم کره‌جنوبی از میزبانی اجلاس

کره‌جنوبی می‌رود تا در دهه دوم هزاره جدید، جای مناسبی در مناسبات جهانی برای خود دست و پا کند. پس از اجلاس G20 که سال 2010 در این کشور برگزار شد، برگزاری موفق اجلاس امنیت هسته‌ای در سئول، کره‌ای‌ها را دوباره در کانون توجه دنیای سیاست قرار داد. نشست اخیر، برتری آشکار موقعیت جهانی کره‌جنوبی را نسبت به همسایه شمالی‌اش نشان داد و شرکت چین و روسیه در این کنفرانس و هم‌راهی ضمنی چین با آمریکا در انتقاد از آزمایش اخیر کره‌شمالی، بیان‌گر انزوای بیش‌تر مقامات پیونگ‌یانگ بود.

برای رییس‌جمهوری کره اما این اجلاس، علاوه بر حفظ موقعیت بین‌المللی، یک امتیاز سیاسی داخلی هم محسوب می‌شد. ماه گذشته، یک اشتباه محاسبه در خلال چک‌آپ رآکتور گوری‌1 (قدیمی‌ترین رآکتور هسته‌ای کره‌جنوبی) منجر به قطع 12دقیقه‌ای برق و در نتیجه اعلام موقعیت اضطراری در نیروگاه مذکور شد. این واقعه گرچه به موقع کنترل شد و فاجعه‌ای غیرقابل‌جبران به بار نیاورد، اما فرصت خوبی در اختیار «حزب متحد دموکراتیک»، اپوزیسیون اصلی دولت آقای «لی» گذاشت تا به سیاست‌های هسته‌ای کابینه وی اعتراض کرده، وی را متهم کنند که نسبت به ایمنی نیروگاه‌های هسته‌ای بی‌توجه است. بنابراین سخنان مقام ریاست‌جمهوری کره در اجلاس سئول، برای وی یک مانور سیاسی داخلی هم محسوب شد تا اندکی از فشارهای منتقدان بکاهد.

خلاصه این‌که سیاست‌مداران تمام کشورها تلاش کردند تا چنان که مرسوم است، با استفاده از فرصت این اجلاس، مقاصد سیاسی کشورهای متبوع خود را دنبال کنند و ظاهرن، تنها سیاست‌مداران ایرانی بودند که در کنار مقامات کره‌شمالی، نه تنها به نشست فوق دعوت نشدند بلکه نوک تیز انتقادها دوباره به سمت‌شان نشانه گرفته‌شد.

چرا جای ایران خالی بود؟

مقامات جمهوری‌اسلامی هرگز در صحنه سیاست خارجی، عمل‌کرد درستی نداشته و درنتیجه، چندان موفق نبوده‌اند. به‌ویژه در سال‌های اخیر و پس از روی کار آمدن محمود احمدی‌نژاد، افزایش رفتارهای خارج از عرف دیپلماتیک باعث شد تا اعتبار جهانی ایران در صحنه‌های بین‌المللی به یکی از پایین‌ترین سطوح خود در عمر جمهوری‌اسلامی تنزل کند.

سخنان هرساله آقای احمدی‌نژاد در مجمع عمومی سازمان‌ملل و صندلی‌هایی که در هر سخنرانی او پی‌درپی خالی ‌شدند، استفاده وی از تریبون سازمان‌ملل برای پیش نهادهایی چون انتقال مدیریت‌جهانی به ایران و آغاز سخنانش با خواندن ادعیه‌ای طولانی که با هیچ‌کدام از رسوم رایج مجامع دنیا هم‌خوانی ندارد، متاسفانه باعث شده تا دیپلمات‌های سایر کشورها، هیت‌های سیاسی ایرانی را چندان جدی نگیرند.

هنوز یک ماه از حضور محمدجواد لاریجانی، دبیر ستاد حقوق‌بشر قوه‌قضاییه در نوزدهمین اجلاس حقوق بشر سازمان‌ملل و سخنان توهین‌آمیز وی نسبت به اعضای مجمع نگذشته‌ است. لحن تهاجمی و غیرمعمول وی باعث شد تا رییس جلسه بارها با قطع سخنان لاریجانی به وی گوش‌زد کند که آداب جلسه را رعایت نماید.

رفتارهایی از این دست سبب دور شدن هر چه بیش‌تر ایران از مجامع‌جهانی و انزوای بیش از پیش حکومت شده‌است، رفتارهایی که به هم‌راه پنهان‌کاری و پرهیز از تعامل درست با جامعه بین‌الملل، باعث شده تا به عنوان مثال، حقوقی که برای سایر اعضای سازمان‌انرژی‌اتمی مجاز است، از ایران سلب شود. سیاست خارجی یک‌سویه و عدم توجه به منافع ملی، علاوه بر رانده شدن حکومت از صحنه بازی‌های جهانی، این روزها آثار سو خود را بر مردم ایران، بیش‌ از قبل نشان می‌دهد. مردمی که ماحصل سیاست‌های نظام را به‌واسطه تحریم‌ها و تهدیدهای هر روزه، با گوشت و پوست خود احساس می‌کنند و به‌واقع آنان هستند که غایبان بزرگ تصمیم‌گیری‌های اساسی کشورشان و قربانی اصلی استبداد و انسداد سیاسی حاکم بر ایران‌اند.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , ,