Saturday, 18 July 2015
20 September 2020
زن ایرانی

«شاعر منتقد اجتماع عصر قاجار»

2012 April 10

سایه کوثری / رادیو کوچه

 در این کشور چرا ناقص بود آزادی نسوان

اروپا گوی آزادی زمان بردند از نسوا‌ن

شود از نور خورشید تمدن بهره‌ور گیتی

چرا در ظلمت قرن توحش باقی است ایران

اگر علم وادب آموختن برمرد و زن فرض است

نگردد از چه در ایران حقوق مرد و زن یکسان

اساس ضعف این کشور ز جهل مادران با‌شد

کجا طفل هنر ور پروراند مادر نادان

سزد گر عمر باقی مانده را از جان و دل فانی

دهی از دست یکسر در ره آزادی نسوان

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

از زندگی بدری تندری، زن شاعر و روشن‌فکر و مشروطه‌خواه دوران قاجار اطلاعات چندانی در دست نیست.

  تنها می‌دانیم که او متولد سال 1285 است و در آن زمان از انگشت‌شمار زنانی بوده که نه تنها امکان سوادآموزی داشت بلکه توانست مدرک لیسانس زبان و ادبیات فرانسه و عربی را در زمانی کسب کند که زنان به بهانه خیره‌سر و فاسدشدن از آموزش کوچک‌ترین سوادآموزی هم محروم بودند.

بدری تندری از زنان شاعری‌ست که به بیان مشکلات و مسایل اجتماعی از زبان شعر می‌پرداخت.

این کاری‌ست که اغلب زنان شاعر در دوره تسلط مردان بر سرنوشت‌شان می‌توانستند برای حضور در اجتماع انجام دهند. با این حال این موضوع نیز تنها خاص زنان طبقه بالای اجتماع بوده است.

واقعیت آنست که زن ایرانی، به دلیل پیشینه‌ تاریخی مردسالار و زیربنای فرهنگی جامعه‌اش، کمتر به عنوان هویتی مستقل و صاحب اندیشه، جدی گرفته شده است. در جریان این تاریخ، زن، مقام و ارزش چندانی نداشته و معمولن حمایت بدون چشم داشت از او دریغ شده است. حتی در برخی موارد، نظیر زنان شاعر، ادبیات مردسالار، کوشیده است تا بسیاری از استعدادهای درخشان را به نفع خود مصادره کند و به نسبتی با خود برساند. مه‌جور ماندن و در اقلیت قرار گرفتن زنان شاعر را نیز باید به این زمینه‌ تاریخی افزود، چنان‌که در طول تاریخ ادبیات ایران، در برابر هشت هزار شاعر مرد، تنها نام چهارصد شاعر زن در کتاب‌ها آمده است. گرایش زن ایرانی به نثر نیز، به رغم پیشینه‌ قصه گویی شفاهی‌اش، بسیار دیرتر از مردان به وقوع پیوسته است. افزون بر این، مرور شمار قابل توجهی از اشعار، امثله و قطعات منثور فارسی، از وجود فرهنگی زن‌ستیز در ادبیاتی مردسالار حکایت می‌کند.

اما عصر مشروطه‌ برای شعر زن ایرانی نیز مانند سایر موضوعات دیگر سر منشا تحولات اساسی بود. آزادی‌خواهی، نواندیشی، تجددطلبی و هویت‌خواهی زن ایرانی در این دوره نه تنها باعث تحولات مهمی در عرصه‌ ادبیات و شعر ایران می‌شود که سرفصل تازه‌ای در شعر زن ایرانی محسوب می‌شود. در این دوره و با بیرون آمدن زن از پشت پرده‌ها مضمون شعر او نیز اجتماعی‌تر شده و از گرایش آن‌ها به بیان صرف شوق به معشوق، غم هجران و شکوه از جور رقیب در شعر کمتر می‌شود.

بدری تندری از جمله این زنان است که بیش از دو هزار بیت شعر داشته و کتابی به نام «مقام زن در جهان» را منتشر کرده است.

وی شعرهایش را با تخلص فانی می‌سروده است. شعر زیر با عنوان هم شمع و هم پروانه از اوست:

  هم شمع و هم پروانه

 دیگرم در سر هوای دلبر فتانه نیست    دل دگر مست جوانی و می و پیمانه نیست

همچو دیروز آن جوان خام مجنون نیستم            عاقل امروز یاران دیگر آن دیوانه نیست

تا ز خواب سهمگین بیدار گردیدم دگر    جان من اندر هوای آن بت جانانه نیست

بی سبب دادم حواس و هوش و نیرو را زکف    پند گیر ای دل که این گفتار ها افسانه نیست

سوختم چون شمع و پروانه ز تاب شعله‌ای      در جهان چون من کسی هم شمع و هم پروانه نیست

در رهت دام است و دانه بی خبر هشیار باش   در طریق زندگانی دام هست و دانه نیست

ای جوان ناز موده برحذر باش از فسون     هیچ کس در نوجوانی عاقل و فرزانه نیست

جستجو کن تا بیایی همسر فرزانه‌ای       نعمتی بهتر ز نیکو همسر اندر خانه نیست

هر زن و شوی موافق طفل نیکو پرورند    گر نفاق افتد یقین آن خانه جز ویرانه نیست

خاک ره (فانی) براه همسر و اقوام گشت       یک تن از آن ناسپاسان در پی شکرانه نیست

رخنه در ملکی کند بیگانه از راه نفاق        ملتی گر متحد شد آلت بیگانه نیست

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , , ,