Saturday, 18 July 2015
20 September 2020

«سنگ‌سار آنگ سان سوچی در ایران»

2012 April 10

 آمنه کرمی

مطلب‌هایی که در این بخش تارنمای رادیو کوچه منتشر می‌شود یا انتخاب دبیر روز سایت و یا پیشنهاد دوستان رادیو است که می‌تواند از هر گروه یا دسته و یا مرامی باشد. نظر‌های مطرح شده در این بخش الزامن نظر رادیو کوچه نیست. اگر نقد و نظری بر نوشته‌های این بخش دارید می‌توانید برای ما ارسال کنید.

منبع:

مدرسه فمینیستی: امسال پس از دو دهه، مشارکت خانم «آنگ سان سوچی» و «لیگ ملی دمکراسی» در انتخابات برمه، طلیعه تحولی در الگوهای کلاسیک مبارزه در کشورهای آسیای جنوب شرقی آسیا که به دنبال گذار بی‌خشونت به دموکراسی هستند نوید می‌دهد. الگویی متفاوت و جدید از مبارزه برای دمکراسی که به رهبری یک «زن» به وقوع می‌پیوندد. بی‌شک این الگو  در آینده می‌تواند در جهان، نقشی تاثیرگذار بیافریند. چون‌که «آنگ سان سوچی» امروز در تعاملات جدید بین‌المللی می‌تواند برای ما زنان آسیایی، الگوی تازه و مشروعی در روش مبارزه صلح‌آمیز و دوری از خشونت، باشد. مهاتما گاندی که «پدر» این روش پرهیز از خشونت بود، در شرایط متفاوتی از جهان امروز ، زندگی می‌کرد و از همین بابت است که گاهی برای ما زنان ایرانی، هم‌ذات پنداری با روش گاندی خیلی سخت بوده است. گاندی در زمانه‌ای می‌زیست که «استعمار» به شکل زورگویی عریان در جهان حضور داشت و در امور داخلی کشورها به طور مستقیم دخالت می‌کرد. این دخالت عریان باعث انقلابات استقلال خواهانه در بسیاری از کشورها شده بود. مدل‌های این انقلابات استقلال خواهانه نیز مشخص بود: یکی مدل پیوستن به جرگه «کشورهای سوسیالیستی» (بلوک شرق) از طریق انقلابات سوسیالیستی برای «رهایی از بلوک غرب»، و یا انقلابات ملی‌گرایانه، که عمدتن هویت‌های «مذهبی» را با «ملیت»  می‌آمیختند. همه آن‌ها خواسته یا ناخواسته در روش، «خشونت گرا» بودند و قبضه حکومت را تنها راه نجات و استقلال خود قرار داده بودند و از این رو رهبران این انقلابات، عمدتن نظامی و یا شبه نظامی بودند. اما  در آن کارزار خشونت‌آمیز، گاندی توانست الگوی دیگری از یک انقلاب استقلال خواهانه را به جهان ارایه کند که هر چند پشتوانه مذهبی داشت، اما پشتوانه اخلاقی‌اش، قوی‌تر و فراتر از قوانین شریعت بود و هدف آن، هر چند در تقابل با نیرویی بیگانه و اشغال گر بود  و از این رو ناچارا ملی‌گرایانه محسوب می‌شد ولی در مجموع در اساس رهیافت‌اش آثاری از بیگانه ستیزی و بیگانه هراسی وجود نداشت و در واقع، هم مذهب‌اش و هم ملی‌گرایی‌اش، برخلاف دیگر انقلابات استقلال خواهانه، از بازتولید «دیگری»، هویت نمی‌گرفت بلکه در هم‌راهی با رنج هم‌گانی و کاستن از این رنج، نمود می‌یافت.

 روش خشونت پرهیزی گاندی اساسش بر پایه کم‌رنگ کردن تقابل «بیگانه‌/ خودی» شکل گرفت و به‌خاطر همین هم بود که موفق شد و توانست این روش را به یک الگویی جهانی هم مبدل سازد. این روش گاندی، یک شبه که ظاهر نشده بود بلکه در عمق مذهب گاندی چنین جوهره‌ای وجود داشت، ولی این او بود که آن را بال و پر داد و در همه سطوح فرهنگ و مذهب کشورش تثبیت کرد. جوهره روش خشونت پرهیزی گاندی بر کم‌رنگ ساختن تقابل مهمی به‌وجود آمد که تمام تاریخ انقلابات استقلال خواهانه آن زمان، بر پایه آن ساخته شده بود یعنی تقابل میان «بیگانه / خودی». او توانست با نشان دادن رنج ستم‌دیدگان در کنار رنج ستم‌گران، این تقابل بیگانه و خودی را کم‌رنگ سازد و این تحول اساسی در روش مبارزه او بود و سبب شد که  او در مقام «پدر خشونت پرهیزی» در جهان الگویی مناسب برای مبارزات زمانه خود ارایه کند.

 با آموختن از این تجربه است که امروز خانم آنگ سان سوچی در کشورش برمه، توانسته الگوی جدیدی از مبارزه صلح آمیز را در جهان کنونی (که همه‌اش بحث جنگ و حمله نظامی است) برای کشورهایی که دوران گذار به دمکراسی را طی می‌کنند ارایه نماید و از این رو در مقام «مادر خشونت پرهیزی»، به بدیلی دست یافتنی و معاصر برای کشورهایی هم‌چون ایران و بقیه کشورها برسد. امروز دیگر خبری از انقلابات استقلال خواهانه نیست بلکه دغدغه مردمان امروز کشورهایی هم‌چون ما، دمکراسی و آزادی‌های مدنی است. امروز دیگر انگیزه‌های استقلال خواهانه، موتور حرکت مردم کشورها نیست، چون‌که استعمار به شکلی عریان وجود خارجی ندارد و آن‌چه مردمان را در رنج قرار داده، عمدتن کمبود آزادی‌های مدنی و سیاسی است، حداقل برای کشورهایی که انقلابات استقلال خواهانه‌شان را از سر گذرانده‌اند.

 پدر  او، هم‌چون همتایان نظامی‌اش پرچم استقلال کشورش را بالای دست گرفت و همین جای‌گاه، دخترش را امروز به سمت جای‌گاهی ناخواسته پرتاب کرد، ولی دختر، کاملن برخلاف پدر، روشی را در پیش گرفت که بیش‌تر از آن که «پدر‌وار» باشد «گاندی‌وار» است.  خانم سوچی بیش‌تر از آن که دختر پدرش باشد، دختر مهاتماگاندی است، اما باز هم مو به مو گاندی رفتار نمی‌کند، به این دلیل که او در جهان امروز بسر می‌برد، جهانی متفاوت از زمان گاندی. خانم سوچی با روشی دیگر تقابل «بیگانه و خودی» را نشانه رفته است و همین ابتکار عمل اوست که وی را به مدلی امروزی و معاصر برای «خشونت پرهیزی» همه ما در جهانِ‌ خواهان دمکراسی، تبدیل کرده است.

 یقین بدانید اگر خانم آنگ سان سوچی در ایران بود نه تنها از طرف حاکمیت، که از طرف بخش بزرگی از اپوزیسیون نیز، مورد لعن و نفرین قرار می‌گرفت و خیلی زود مطرود می‌شد. بخشی از این اپوزیسیون به خاطر «مذاکره کردن او با حاکمیت» و تن به «اصلاحات قلابی دادن» او را طرد می‌نمودند، چون‌که مثل برخی از ما، پس از «چند روز یا چند ماه زندان کشیدن» نیامده بگوید که دیگر «اصلاح سیستم سیاسی» ممکن نیست.

 آنگ سان سوچی از بدخواهان و دشمنان کشورش نیروهای اهریمنی و شیطانی که غیرقابل مذاکره و مصالحه هستند نساخت. او خارجی‌ها را هم آن‌چنان «بیگانه» نکرد که از کمک‌هایشان بی‌بهره شود. او بیست سال حصر و زندان را تبدیل به شعاری برای «مردن و تحقیر روش اصلاح‌گرایانه» هم نکرد. در حقیقت خانم سوچی نه حاکمان نظامی کشورش را به مثابه «اشغال‌گر» تلقی کرد و نه کشورهای غربی را،  از این رو برای گذار به دمکراسی وارد مذاکره و مصالحه با هر دو شد. معلوم است که خانم آنگ سان سوچی هنوز راه بسیار طولانی در پیش دارد چون که شکست و موفقیت چنین الگویی تضمین شده نیست، اما مساله آن است که این راهی که آنگ سان سوچی برگزید، الگویی متفاوت و جدید را در پیش پای ما قرار داد.

 آنگ سان سوچی یک «رهبر اتفاقی» بود، چون که او بدون برنامه‌ریزی و قصد قبلی، به جرگه جنبش دمکراسی خواهی کشورش پیوست و بدون آن که سابقه‌ای مبارزاتی داشته باشد به رهبر «لیگ ملی دمکراسی» درآمد. در این میان موقعیت او به عنوان دختر «پدری سرشناس» بودن، حتمن نقش داشته است. خانم سوچی برای دیدار مادرش در بیمارستان، از انگلستان به کشورش برگشته بود اما با شایعه‌ای مبنی بر آن که دختر سرهنگ سوچی آمده که ملت را نجات دهد، ناگهان خود را در موقعیتی دید که با اراده‌ای زنانه، از پس آن، به خوبی برآمد. او امیدهای اقشار مختلف مردم را که به او بسته بودند نادیده نگرفت و سعی کرد اگر این امید در آن زمان واقعی نبود، اما آن را به واقعیت تبدیل کند. آنگ سان سوچی پس از آن، بیست سال در حبس و حصر خانگی گذراند، اما وقتی از زندان بیرون آمد نگفت که «شاه باید برود» بلکه روند «نیم بند» و کژ و کوله انتخابات را پذیرفت به امید آن که گذار به دمکراسی را در کشورش بدون خشونت، پیش ببرد. خانم سوچی وقتی از زندان بیرون آمد به قدرت‌های خارجی فحش و بد و بی‌راه نداد و بر طبل «بیگانه ستیزی» که یکی از پایه‌های مهم بازتولید خشونت است نکوبید بلکه هم با جهان وارد مذاکره شد و هم با حاکمان نظامی کشورش. هیچ کدام را آن چنان «بیگانه» نساخت که نشود از دل آن، «گفت‌گو» بیرون آورد. همین کم‌رنگ کردن فرهنگ بیگانه ستیزی و بیگانه‌سازی (ساختن هر نیرو و فرد مخالف به جرگه «بیگانه»)، در ابعاد مختلف ملی و بین‌المللی بود که روش خشونت پرهیزی او را تقویت کرده و مشروعیت بخشیده است.

 یقین بدانید اگر خانم آنگ سان سوچی در ایران بود نه تنها از طرف حاکمیت، که از طرف بخش بزرگی از اپوزیسیون نیز، مورد لعن و نفرین قرار می‌گرفت و خیلی زود مطرود می‌شد. بخشی از این اپوزیسیون به خاطر «مذاکره کردن او با حاکمیت» و تن به «اصلاحات قلابی دادن» او را طرد می‌نمودند، چون‌که مثل برخی از ما، پس از «چند روز یا چند ماه زندان کشیدن» نیامده بگوید که دیگر «اصلاح سیستم سیاسی» ممکن نیست.

 بخش دیگری از اپوزیسیون هم به خاطر آن که خانم سوچی در کنار خانم کلینتون دیده شده است او را عامل بیگانه می‌گفتند و با هزار تهمت و برچسب (عامل بیگانه، مزدور سیا، کارگزار انقلاب مخملی و…)، طرد و تخطئه‌اش می‌کردند. بخشی از اپوزیسیون هم به خاطر «زن بودنش» و این که در برخی از سخن‌رانی‌هایش به شوهر و پدرش به قول معروف امتیاز داده، تمسخر و تحقیرش می‌کردند. آته‌‌‌‌ئیست‌‌‌‌ها هم به خاطر این که خانم سوچی اعلام کرده فردی مذهبی است و به اصول مذهب بودا وفادار است و بر طبق آن، عمل می‌کند، به صُلابه می‌کشیدندش.

 بخشی از اپوزیسیون خیلی رادیکال هم او را محکوم می‌نمودند به خاطر آن که خانم سوچی بیست سال زندان بوده و هنوز نتوانسته انقلاب کند و بیست سال انقلاب را به عقب هم انداخته است. تازه نیامده بگوید که این همه «کشته و زندانی» در  25 سال پیش، باید ابتدا پرونده‌اش مشخص شود تا بعد بتوان با حاکمیت «مذاکره» کرد. و خیلی گیردادن‌ها و ایرادهای دیگر… خلاصه‌اش آن‌که خانم آنگ سان سوچی، خیلی کارهایی را که ما ایرانیان بیگانه ستیز، خط قرمزمان می‌دانیم و عبور از آن را «هم‌راهی با دشمن» فرض می‌کنیم را صراحتن انجام داده است که فقط برای هر یک از این کارها، کافی بود که اگر خانم سوچی در ایران بود خواهان سنگ‌سارش باشیم.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , ,