Saturday, 18 July 2015
28 September 2020
دایره‌ی شکسته

«پیچ‌های هرز»

2012 April 15

مه‌شب تاجیک / رادیوکوچه

خانواده مجموعه‌ای شامل یک پدر، یک مادر و فرزندان است. این پاسخ در پی پرسشی می‌آید که اگر در حال حاضر از اغلب افراد انسانی در هر جامعه‌ای در مورد مفهوم خانواده پرسیده شود شنیدن آن قابل پیش‌بینی است. تعریف خانواده در عصر حاضر، بیش و پیش از آن‌که نتیجه‌ی بررسی علمی و جامعه‌ شناختی باشد، از پیرامون ما و پر رنگ‌تر از همه، از مفهوم همان خانواده‌ای که ما و اطرافیان‌مان در آن زندگی می‌کنیم ناشی می‌شود، ولی پرسش این جاست که آیا به‌راستی همه‌ی افراد جامعه در خانواده‌هایی با تعریف یاد شده زندگی می‌کنند؟

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

در حوزه‌ی علوم اجتماعی تعریف‌های زیادی در مورد خانواده وجود دارد و همین‌طور توافق‌هایی هم در زمینه‌ی تعریف خانواده در زمانه‌ی کنونی صورت گرفته‌است، با این وجود این نوشتار این تحقیق‌ها و نتیجه‌های‌شان را به کناری می‌نهد و تکیه‌ی خود را بر تصور و درک هر فرد عادی از مفهوم خانواده می‌گذارد، چراکه اهمیت پذیرش خانواده‌هایی خارج از تعریف متداول در نزد خانواده‌های متعارف و اعضای آن‌ها بیش‌تر است تا این که بخواهیم چنین تاییدی را از متخصصان و کارشناسان امر بگیریم. این موضوع اهمیت و ضرورت خود را زمانی آشکار می‌کند که به‌رغم توافق جمعی بر تعریف‌هایی نظیر تعریف یاد شده از هر پدیده‌ای و به‌طور خاص خانواده، درصد قابل توجهی از همین جمعیت در تعریف مورد توافق قرار نمی‌گیرند.

از گذشته‌های دور تا به امروز، بشر فراز و نشیب‌های فراوانی را پشت سر گذاشته است و گونه‌های متنوع و متفاوت زیستی را تجربه کرده‌است. این تنوع و تفاوت‌ها در شیوه‌ی زیست، لزومن به دلیل تنوع‌خواهی یا میزان آزادی و آگاهی نیست و نمی‌توان همه‌ی مسایل را از یک منظرگاه به تماشا نشست و در مورد آن‌ها دست به تحلیل زد. بشر زندگی کلونی‌وار را تجربه کرده‌است، زیست مادرشاهی را آزموده است، چندهمسری برای مردان و زنان رواج داشته‌است، خانواده‌های گسترده و گونه‌های متنوع دیگری که گروهی از آن‌ها هم‌چنان در زیست بشر دخیل هستند و گروهی دیگر مجال زیست و انتشار خود را از دست داده‌اند. با این‌حال هر زمان به فراخور تنوع زیستی مردمان و با توجه به شرایط محیطی، بومی، اقتصادی و از این قبیل، گونه‌های برسازنده‌ی خانواده و شکل آن دست‌خوش تغییر بوده‌اند، ولی هم‌واره یک اصل ثابت در طول قرن‌ها به گونه‌ای بر جای مانده‌است که می‌توان گفت همیشه به فراموشی سپرده شده‌است و آن، گونه‌گونی شیوه‌ی زیست و مفهوم خانواده است.

در حال حاضر و با رشد شیوه‌های زیستی متنوع در کنار هم و با وجود امکان برون‌آیی حاشیه‌های زیستی که پیش از این مولفه‌های برون‌آیی آن‌ها کامل نبود، تنوع خانواده‌ها و مفهوم گروه اجتماعی خانواده چنان گسترش یافته‌است که نمی‌توان به تعریفی که در آغاز به آن اشاره شد اعتماد کرد. هم اکنون که دنیا رفته‌رفته به‌سمت پذیرش تفاوت‌ها و تنوع موقعیت‌ها پیش می‌رود و با افزایش تعامل‌ها و رویارویی‌های نژادها، فرهنگ‌ها و قشرهای متفاوت با هم به‌طور قطع سطح مدارا و پذیرش فردی نیز بالا می‌رود، باید گام دیگری در جهت این تعامل برداشت. لازم است فراتر از مدارا و پذیرش، به سنتز و فرآوری موقعیت‌های زیستی متنوع و متفاوت فکر کنیم تا دریچه‌ای به‌سوی انتخاب‌ها و فرصت‌های بی‌شمار گشوده شود.

این تکثر و گونه‌گونی صرفن در حوزه‌ی تعریف خانواده و تعاریفی از این‌دست اتفاق نیفتاده‌است. واقعیت این است که دیگر ما نه تنها در یک منطقه، یک فرهنگ، یک عقیده یا یک مذهب و یا یک زبان با یک ایدئولوژی خاص به سر نمی‌بریم، بلکه صحبت کردن از یک فرد خاص در یک زمان و مکان واحد بی‌معنی به نظر می‌رسد. این بحث را از تعریف خانواده شروع کردیم تا به تناقض مفهومی در ذهن ما با واقعیت عینیت‌یافته در این مورد خاص برسیم و در پی آن با نگاهی استقرایی آن‌را به سایر مسایل تعمیم دهیم. ضرورت دارد به سطحی از پذیرش در مورد چیستی کنونی خود برسیم، چراکه امکان‌ها و ابزارهای لازم و ضروری برای دوام و حرکت‌های فردی و اجتماعی خود را بر پایه‌ی درک و باورمان از مسایل به شکل سابق آن بنیان نهاده است. برای نمونه اگر به تعریف متداول و البته اشتباه خود از خانواده برگردیم، می‌توانیم امکان‌ها و ابزارهای ناکارآمد و منقضی زندگی طبق چنین تعریفی را در اطراف خود نظاره کنیم. برای ایجاد امکان یک زندگی سالم‌تر برای فرد و اجتماع به شناخت ملموس‌تری از خود زندگی در حیطه‌های مختلف آن نیازمندیم تا بتوانیم زندگی را آن‌چنان که باید مدیریت کنیم.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , ,