Saturday, 18 July 2015
01 December 2020
گزارش اجتماعی

«تک فرزندی، بحران تازه جامعه ایرانی»

2012 May 17

سایه کوثری/ رادیو کوچه

رییس مرکز سلامت جمعیت و خانواده وزارت بهداشت اعلام کرده که بالاتر رفتن سن ازدواج، فاصله زمان ازدواج تا بارداری و رواج فرهنگ تک فرزندی خطراتی است که سلامت، خانواده، جمعیت و نسل آینده کشور را تهدید می‌کند.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

 محمد اسماعیل مطلق می‌گوید: «مسئله‌ای که طی سال‌های اخیر با آن مواجه هستیم، بالارفتن سن ازدواج است که در برخی استان‌ها به 27 سال رسیده و در کل کشور میانگین سن ازدواج 25 سال است که سن بالایی است و باید حتمن پایین بیاید.»

به گفته وی مشکل بعدی این است که بعد از ازدواج بسیاری از زوج‌ها تا چندین سال اقدامی برای بارداری انجام نمی‌دهند و فاصله ازدواج تا بارداری در کشور زیاده شده است در حالی که باید در فاصله کمی بعد از ازدواج بارداری صورت بگیرد تا سلامت خانواده حفظ شود.

مدیر کل سلامت خانواده و جمعیت وزارت بهداشت می‌گوید: «موضوع نگران کننده بعدی این است که خانواده‌ها به سمت تک فرزندی رو آورده‌اند که این مسئله در آینده به سلامت روحی- روانی، اجتماعی و معنوی نسل آینده آسیب می‌زند.‌ تحقیقاتی که در کشورهای دیگر و سازمان بهداشت جهانی انجام شده نیز نشان داده است که تک فرزندی برای سلامت خانواده‌ها و جامعه عوارضی دارد به همین علت توصیه ما به مردم این است که برای داشتن خانواده سالم و شاداب 2 یا 3 فرزند داشته باشند.»

آمارهای رسمی نرخ جمعیت ایران را بین 1.2 تا 1.5 درصد نشان می‌دهد. این موضوع حاکی از این است که هر خانواده ایرانی به‌طور متوسط 3 تا 3.5 فرزند دارد. یعنی سالانه 1.2 درصد بر کل جمعیت کشور افزوده می‌شود.

به گفته کارشناسان هم‌راه با تغییرات چشم‌گیر اجتماعی در جامعه تعداد اعضای خانواده هم کاهش یافته است. اگر تا چند دهه قبل داشتن ۲ یا ۳ فرزند در یک خانواده امری عادی تلقی می‌شد و تک فرزندی رواج نداشت هم اکنون داشتن یک فرزند مسئله عادی شده است و برخی خانواده‌ها به داشتن یک فرزند بسنده می‌کنند. این تغییر که بی‌گمان بر بافت جامعه تاثیر خواهد گذاشت، با هشدارهای برخی از کارشناسان حوزه خانواده هم‌راه بود و در این میان نظرات مخالف یا موافق زیادی مطرح شد.

کارشناسان خانواده معتقدند مسئله‌ای که طی سالیان اخیر به وجود آمده، ترس از آینده فرزندان و تغییر در طرز تفکر و نگرش دختران و زنان است که منجر به گرایش به تک ‌فرزندی شده است، شرایطی که اگر در همان گرایش تک فرزندی باقی بماند مضر و اگر تمایل به دو فرزندی بیش‌تر شود می‌تواند مفید و مطلوب باشد چرا که ما را به حد مطلوب جمعیت می‌رساند.

برخی می‌گویند کودکان تک فرزند چون خواهر یا برادر بزرگ‌تر ندارند تا مسوولیت را به گردن او بیندازند، مسوولیت پذیرترند

در دنیای امروز بسیاری از خانواده‌ها به دلایل مختلف اقتصادی، بدسرپرستی و تک والدی و… تمایل دارند که یک فرزند داشته باشند. به گفته روان‌شناسان اگرچه فرزندان یک خانواده در کنار هم شیوه‌های تعامل و حل مشکلات را می‌آموزند اما باید گفت والدینی که تجربه یک بار پدر و مادرشدن را دارند با دقت و توجه بیش‌تر می‌توانند فرزندی را تربیت کنند که فردی کارآمد و موفق باشد. تک فرزندها خصوصیات مشترکی دارند و نتایج تحقیقات نشان داده که نوجوانان تک فرزند در آزمون‌های فکری و ذهنی نمرات به‌تری کسب می‌کنند و پخته‌تر هستند، درک اجتماعی بالاتر و دایره لغات بیش‌تری دارند. بیش‌تر این کودکان زودتر از دیگران سخن گفتن را آغاز می‌کنند، مانند بزرگ‌سالان رفتار و به راحتی دیدگاه‌ها و نظرات خود را بیان کرده و از آن‌جا که فرزند دیگری در منزل نیست آرامش بیش‌تری را تجربه می‌کنند. ضمن این‌که تک فرزندها بلوغ روانی زودرس دارند و از لحاظ شناختی و احساسی افراد موفق‌تری هستند و بیش از هم‌سالان خود پذیرای تغییرات روحی و روانی در دوران بلوغ‌ هستند.

 دکتر کنگرانی، جامعه‌شناس با بیان این‌که کودکان تک فرزند چون خواهر یا برادر بزرگ‌تر ندارند تا مسوولیت را به گردن او بیندازند، مسوولیت پذیرترند، تصریح می‌کند: «معمولن خانواده‌ها برای تک فرزندها وقت بیش‌تری می‌گذارند و پول بیش‌تری خرج می‌کنند. نتایج مطالعات نشان می‌دهد که کم‌ترین میزان مراجعه برای درمان اختلالات روان پزشکی مربوط به تک فرزندهاست. البته ممکن است دلیل آن حمایت همه جانبه خانواده از کودک و یا مراجعه نکردن باشد اما دلیل مهم‌تر این است که این افراد کم‌تر به این گونه بیماری‌ها دچار می‌شوند.»

اما به گفته کارشناسان در برخی موارد هم به دلیل در پیش گرفتن شیوه تربیتی نادرست، تک فرزندها آستانه تحمل پایینی دارند. در واقع حمایت همه جانبه خانواده از آن‌ها باعث می‌شود متوقع و لوس و زودرنج بار بیایند و به سرعت رنجیده خاطر شوند. از همه مهم‌تر این‌که با رواج تک فرزندی تعداد خاله، عمه، دایی و عمو کم‌تر شده و بافت فامیلی و خانوادگی دچار خدشه می‌شود. به طور کلی باید گفت تک فرزند بودن یک شمشیر دولبه است و رفتار و شیوه تربیتی والدین می‌تواند آن را به ویژگی منفی تبدیل کند. از این رو این تصور را که تک فرزندی باعث بروز اختلالات روان پزشکی در فرد می‌شود باید کنار گذاشت و دریافت که عوامل بسیار زیادی دربروز این اختلالات نقش دارد.

عوامل مهمی مثل ویژگی‌های شخصیتی، سطح اجتماعی و اقتصادی خانواده، محرومیت از وجود یکی از والدین، تراکم جمعیت اعضای خانواده، تراکم جمعیت محل سکونت، ناسازگاری خانوادگی، عمل‌کرد ضعیف والدین، محل سکونت مشترک با فامیل و اقوام، الگوهای تربیتی نادرست، سن والدین در بروز اختلالات روانی در کودکان تاثیر دارد، و به همین دلیل کارشناسان بر این باورند که والدین به هیچ عنوان نباید با این تصور که تک فرزندی به خودی خود منفی‌ست اقدام به فرزند داشتن کنند. آن‌ها می‌توانند با کسب مهارت‌های فرزندپروری، یک یا چند فرزند سالم و سازگار تحویل جامعه بدهند بدون این‌که نگران بروز اختلالات روانی در او باشند.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , 

۱ Comment


  1. سید
    1

    انسان ماشین نیست تا یکی کهنه شد بعدی را تولید کند . تازه برای کدام اینده . چه تاجی دولت به سر ما گذاشت تا به سر بچه ها مان بگذارد . یکی دیگه را بیاوریم تا مثل ما بشه .بیاد به دنیا تا بزنند تو سرش . اینا دلایل عدم زاد و ولد است . بنظر من جمعیت تهران دارد منفی می شود . احتمالا این رویه به شهرستانها نیز کشیده می شود .این امار جمعیت تهران که نشان می دهند دارد زیاد می شود بخاطر ورود مهاجرین شهرستانی است .