شنبه, ۲۷ تیر ۱۳۹۴
31 August 2016
کوچه سیاست

«چه علی غلام، چه غلام علی»

۱۳۹۱ اردیبهشت ۳۱

کامبیز غفوری / رادیو کوچه

در روزهای آینده، دوره‌ی نهم مجلس شورای اسلامی کار خود را آغاز می‌کند و بالطبع انتخاب رییس مجلس از مهم‌ترین مواردی است که نمایندگان در روزهای نخست به آن خواهند پرداخت. اکنون کرسی ریاست مجلس شورای اسلامی دو کاندیدای اصلی دارد که هرکدام پیش‌تر، یک‌ دوره بر آن صندلی تکیه زده‌اند. «غلام‌علی حداد‌عادل» و «علی لاریجانی»، روسای مجالس هفتم و هشتم از بسیاری جهات شبیه یک‌دیگرند. هر دو از لحاظ سیاسی و خانوادگی به کانون‌های قدرت در جمهوری اسلامی نزدیک‌اند، علارغم تحصیلات مقدماتی دانش‌گاهی در رشته‌های ریاضی و فیزیک، به فلسفه گرایش پیدا کرده و در این رشته دکترا گرفته‌اند، به ترتیب نخستین روسای غیر روحانی مجلس شورای اسلامی هستند و از همه مهم‌تر این‌که هر دو خود را مطیع بی‌چون و چرای مقام ولایت می‌دانند.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

رقابت میان آقایان لاریجانی و حداد عادل که هر دو از وابستگان جریان موسوم به «اصول‌گرا» به‌شمار می‌روند، با چه انگیزه‌ای انجام می‌شود و آیا این‌که کدام‌یک به ریاست مجلس انتخاب شوند، تاثیری بر روند جاری سیاست در ایران خواهد داشت؟

مجلس ایده‌آل برای رهبران جمهوری اسلامی

دوره نخست مجلس شورا پس از تشکیل جمهوری اسلامی، باب میل آقای خمینی نبود. در این مجلس که هنوز در قانون اساسی «مجلس شورای ملی» نامیده می‌شد اما آن‌را با پسوند «اسلامی» می‌خواندند، اعتبارنامه دوازده نماینده (از جمله خسرو خان قشقایی و دریادار احمد مدنی) رد شد، 32 نماینده کشته شدند و 17 تن از آنان به‌دلیل قبول پست‌های اجرایی استعفا دادند. در این دوره که هنوز نظارت استصوابی اعمال نشده بود، افرادی از گروه‌های متنوع به مجلس راه یافتند ولی این امر موجب آزادی عمل نمایندگان نشد. از جمله تلاش‌ها برای محدودسازی و ارعاب نمایندگان می‌توان به حمله فیزیکی و تلاش برای ضرب و شتم «علی اکبر معین‌فر» در حین ادای نطق پیش از دستور، به‌هم زدن سخن‌رانی «مهدی بازرگان» و بازداشت «سرگون بیت‌اوشانا» نماینده مسیحیان آشوری و کلدانی نام برد. «مرتضی الویری»، از نمایندگان دوره نخست مجلس نقل می‌کند که وقتی در اواخر دوره، «سرگون بیت‌اوشانا» را به‌جرم هم‌کاری با حزب توده دست‌گیر کردند و با چشم‌بند به زندان اوین بردند، از او پرسیدند که می‌دانی این‌جا کجاست؟ و او پاسخ داد: «آخر خط امام»

دوره دوم مجلس در حالی تشکیل شد که گروه‌هایی چون مجاهدین خلق و کنش‌گران چپ‌گرا حذف، و اعضای جبهه ملی و برخی از نزدیکان به نهضت آزادی رد صلاحیت شده بودند. یکی از وکلای این دوره، به نام «میرعلی‌نقی سیدخاوری»، نماینده مردم لنگرود به دلایلی چون هم‌کاری با «سیدمهدی هاشمی»، برادر داماد «آیت‌اله منتظری» اعدام شد و این عدم امنیت و مصونیت نمایندگان گامی دیگر به‌سمت تشکیل مجالسی یک‌دست‌تر بود. تا زمان حیات «آیت‌اله خمینی»، ریاست مجلس در دست هاشمی رفسنجانی بود و پس از مرگ آقای خمینی، دوره‌های چهارم و پنجم مجلس شورای اسلامی به رهبری «علی‌اکبر ناطق‌نوری» در حالی تشکیل شد که اعضای سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی، جریان‌های چپ مذهبی داخل نظام و برخی از اعضای مجمع روحانیون مبارز رد صلاحیت شدند.

مجلس ششم اما تحت تاثیر جریان موسوم به دوم خرداد شاهد ورود مجدد نمایندگانی از طیف موسوم به اصلاح‌طلب‌های درون حاکمیت بود. با وجودی که مجلس ششم به ریاست «مهدی کروبی» با جناح راست حاکم مماشات کرد و به بدعتی با نام «حکم حکومتی» آیت‌اله خامنه‌ای تن داد، تحمل همین مجلس هم به‌قدری برای ولی‌فقیه دوم سخت بود که فرمان یک‌دست شدن مجلس را برای دوره‌های بعد صادر کرد. در دو مجلس هفتم و هشتم که ریاست آن‌ها در دستان آقایان «حداد عادل» و «لاریجانی» بود، به دلیل رد صلاحیت‌های گسترده و ممانعت از ورود اصلاح‌طلبان، دیگر صدای مخالفتی به‌صورت جدی شنیده نمی‌شد.

مجلس نهم اما از دوره‌های پیشین نیز یک‌دست‌تر است. جناح موسوم به اصولگرا در غیاب هرگونه مخالف یا منتقدی، مجلس را در دست گرفته و از همین ابتدای امر، شکاف میان آن‌ها آشکار شده‌است، شکافی که تا سال‌ها به‌دلیل وجود دشمن مشترک، خود را نشان نداده‌بود. در مجلس هشتم، به‌دلیل وجود فراکسیون ضعیفی از اصلاح‌طلبان، رقابت برای تصدی کرسی ریاست، درون فراکسیون اصول‌گرایان انجام شده بود و اجماع آنان بر سر ریاست علی لاریجانی، وی را بر روی صندلی ریاست قوه قانون‌گذاری جهموری اسلامی نشاند. اینک اصول‌گرایان، خود به گروه‌های مختلفی تقسیم شده‌اند و هر کدام مطامع سیاسی خود را به‌صورتی جداگانه دنبال می‌کنند.

مردان رهبری یا مریدان او؟

همان‌گونه که پیش‌تر اشاره شد، غلام‌علی حدادعادل و علی لاریجانی، کاندیداهای ریاست مجلس نهم، هر دو به حلقه‌های بالای قدرت در جمهوری اسلامی متصل‌اند. حداد عادل پدر عروس آقای خامنه‌ای است و علی لاریجانی، فرزند یکی از معممین قدیمی و داماد «مرتضی مطهری» است که به هم‌راه برادرانش در پست‌های بالای حکومتی قرار دارند. حداد عادل در وصف رهبر انقلاب شعر می‌گوید و لاریجانی ملاک مشروعیت حکومت را مقام ولایت می‌داند. هر دو در زمان تصدی ریاست مجلس تلاش کردند تا رابطی برای انتقال نظر بیت رهبری به نمایندگان باشند. شاید تنها تفاوت سیاست‌مداران یاد شده در این باشد که لاریجانی در زمینه کارهای اجرایی قوی‌تر است و تجربیات بیش‌تری دارد اما بعید است که ملاک انتخاب رییس مجلس، وجود چنین تجربیاتی باشد.

به هر روی، اصول‌گراها به جان هم افتاده‌اند و کمابیش همان روش تخریب رقیب را برای بالا آمدن، میان خودشان هم اعمال می‌کنند. روشی که هم شکاف میان لایه‌های بالایی نظام را علنی‌تر کرده و هم صدای سایت‌هایی مثل تابناک را نیز درآورده‌است. تابناک در گزارشی به تاریخ 25 اردی‌بهشت 1391، با اشاره به میهمانی شام حداد عادل برای نمایندگان و تجمع عده‌ای از آنان در باغ گیلاسی واقع در شهریار، نوشته است: «برخی منتخبین مجلس نهم و نمایندگان مجلس هشتم در فراکسیون‌های باغ گیلاس و سبزی‌پلو با ماهی، به فکر هر چه هستند جز درد بی‌کاری، معضل فقر و چالش‌های اقتصادی و سیاسی خارجی و انبوه قوانین دست‌وپاگیر و فرسوده‌ی متعلق به سه یا چهار دهه پیش که فراروی تولیدکنندگان قرار گرفته‌است.» این سایت که به «محسن رضایی» نزدیک است، با ابراز نگرانی از چند دستگی میان اصول‌گرایان می‌افزاید: «حال که مجلس نهم هم مانند مجالس هفتم و هشتم دارای اکثریتی از اصول‌گرایان است، چه دلیلی است که خود این‌ها به تشکیل چند فراکسیون بپردازند؟»

البته وجود اختلاف میان سیاست‌مداران در لایه‌های بالای حکومتی امری انکارناپذیر است اما نباید فراموش کرد که تمامی این سیاست‌مداران در یک امر، یعنی حفظ نظام به هر قیمت اجماع نظر دارند. بعید است تصاحب پست ریاست مجلس توسط هرکدام از اعضای حاکمیت تفاوتی در عمل‌کرد پارلمان ایجاد کند زیرا مجلس شورای اسلامی نه تنها نهادی مستقل نیست، بلکه به قول «علی مطهری»، شعبه‌ای از بیت رهبری محسوب شده و رییس آن در نهایت، کاری جز انتقال نظر این نهاد به نمایندگان نخواهد داشت. شاید گردانندگان نظام بخواهند با ایجاد فضای رقابتی بی‌خطر و پوشش خبری گسترده‌ی آن، سعی در اثبات وجود آرا و افکار گوناگون در جمهوری اسلامی داشته باشند اما بعید است در شرایط کنونی، مردم تفاوت چندانی میان «علی» و «غلام‌علی» قایل باشند.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , 

۱ Comment


  1. جکاوک
    1

    درود بر رهبری عزیز ایران. چه ربطی داره علی مطهری پسر شهید مطهریه پس باید رابط بین بیت رهبری اون باشه نه دامادش که علی لاریجانیه. این حرفات به درد لای جرز می خورد با اون تحلیل آبکیت. ظرفیت تحمل نظام و رهبری اونقدر بالاست که امثال شما نمی تویند درکش کنید