Saturday, 18 July 2015
24 November 2020
پس‌نشینی تند

«روح مصری در برابر توحش سلفی»

2012 June 03

اکبر ترشیزاد / رادیو کوچه

«حسنی مبارک» اعدام نشد. این خبری کوتاه اما پرمعنا است، نه تنها برای مصر، بلکه برای تمام خاورمیانه و همه‌ی کشورهایی که با صفتی به اشتباه مشترک، عربی خوانده می‌شوند. چنین تفاوت‌های فرهنگی کوچکی است که نشان می‌دهد چرا نباید میلیون‌ها انسان عرب زبان را، از حاشیه‌های خلیج‌فارس و عراق گرفته تا شرق مدیترانه و شمال آفریقا به آسانی عرب نامید.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

به باور نگارنده نبردی که اکنون در مصر درگرفته و در حال انجام است، نه ستیز نظامیان و غیرنظامیان، نه نبرد انقلابیون با طرف‌داران شرایط موجود و نه جنگ رفاه و فقر است، بلکه تقابلی است سخت، میان دو نگاه مصری و عربی به جهان، که در یک‌سوی آن روح تمدن کهن و فرهنگ باستانی مصر قرار دارد و در دیگر سو، فرهنگ قبیله‌ای شبه‌جزیره‌ی عربستان. این کشمکش از یک سو مصر را به سمت الگوی سلفی-طالبانی می‌برد و از سوی دیگر به‌سمت جامعه‌ی مدرن و اهل مدارا.

حکم حبس ابد برای «مبارک»، اولین مرحله از پیروزی نگرش مصری به جریانات پس از بهار عربی است. نگاهی که رد آن را کم‌تر می‌توان در روح و فرهنگ بدوی شبه‌جزیره‌ی عربستان یافت. نویسنده برخلاف نظر بسیاری از تحلیل‌گران که محاکمه‌ی «مبارک» را، قدم اول پیروزی اسلام‌گرایان در مصر می‌دانند، گمان می‌کند که برعکس، این نقطه‌ی آغاز برای بازگشت و روی‌کرد مجدد مصریان به گروه‌هایی است که تلاش می‌کنند کشور را بر اساس قانون و روح مدارا به پیش ببرند. یادمان نرود که باوجود آن‌که بزرگ‌ترین مرکز آموزشی و دانش‌گاهی جهان اسلام، یعنی دانش‌گاه «الازهر» در مصر قرار دارد، این کشور بیش از هر جامعه‌ی اسلامی دیگر بر مدار مدارا و تساهل می‌چرخیده است و بدون شک این نگرش بیش از آن که از تاثیر اسلام بر این کشور برآید، ناشی از دمیده شدن روح فرهنگ و تمدن و فلسفه‌ی کهن مصر بر اندیشه‌های اسلامی است. این تفاوت را می‌توان از مقایسه‌ی چگونگی و نوع برخورد اساتید و علمای این دانش‌گاه و مفتی‌های سلفی مصر با منتقدین تفکرات اسلامی دید. در سال‌های گذشته علمای الازهر هم‌واره بر مدار گفت‌وگو و تضارب آرا با مخالفان پیش رفته‌اند، درست بر خلاف سلفیان عربستان که دایم حکم تکفیر و ارتداد صادر کرده‌اند.

وجود و تحمل گرایش‌های متفاوت مذهبی، فرهنگی و عقیدتی در جامعه‌ی مصر، آزادی نسبی مطبوعات، رسانه‌ها و نوع پوشش زنان و از دیگر سو، رشد و بالندگی نسبی فرهنگ و هنر در این کشور در قیاس با دیگر کشورهای عرب‌زبان، خود گواه دیگری بر تفاوت‌های موجود است. اگر اسلام‌گرایان و سلفی‌ها بتوانند افکار عمومی مردم مصر را به‌سمت خود چرخانده و در انتخابات پیش‌رو به پیروزی برسند، شاید دوره‌ی تازه‌ای در تاریخ این کشور آغاز شود که بتوان آن را پیروزی و غلبه‌ی روح عربی و اسلامی شبه‌جزیره بر فرهنگ و تمدن مصری نامید.

شکی نیست که ریشه‌های فرهنگی باستانی در وجود مردم مصر بسیار عمیق‌تر از آن است که با حکومت‌ها و دولت‌های زودگذر قابل حذف شدن باشد اما غلبه‌ی اسلام‌گرایان، به‌طور حتم تاثیر منفی بر روند پیش‌رفت و گذار این کشور به سمت دموکراسی و مدرنیسم خواهد گذاشت. به هر روی اقداماتی هم‌چون محاکمه‌ی عادلانه‌ی «حسنی مبارک» و برگزاری یک انتخابات به نسبه آزاد و سخن از تعامل دوستانه با جهان از سوی وابستگان به حکومت سابق، در برابر شعارهای تند و تیز اسلام‌گرایان و سخن از مرگ و اعدام و کشتار و قطع روابط با اسراییل و آمریکا، شاید بتواند مردم مصر را متقاعد کند تا آرای خود را در مرحله‌ی دوم انتخابات مصر به سود قانون‌مداران و سکولارها بریزند و از شیوع اندیشه‌های سلفی در مصر جلوگیری کنند.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , 

۱ Comment


  1. شرف
    1

    با سلام
    به نظر من از چندی پیش فعالیت رسانه های فارسی خارج از کشور کاملا فعال شده اند که بر ضد اخوان المسلمین مصر عمل کنند تا شاید تاثیر خود را روی مردم بگذاند، اولا من از چند جهت اهداف شما را بیان کنم:
    ۱- مصر تا الان دست کسانی بود که کاملا به تمدن اهمیت میدادند و با اسلام حکومتی کالما مخالفت میکردند، و بعید است بگوییم بدبختی این کشورها بخاطر اسلام باشد
    ۲- کشور آمریکا و اروپاییان همیشه پشتیبان این کشورها بوده اند و حتی اهداف و منافع مشترکی داشتند و هیچ وقت در این کشورها در جهت ایجاد دموکراسی نبودند چرا که برای این کشورها دموکراسی یعنی نابودی منافع این کشورها
    ۳- تا جایی که یادم بیاید هر روقت اسلام حکومتی داشت پدر این کشورهای اروپایی در آمده بود و اسلام هم از نظر علمی و اقتصادی پیشرفته بود.
    ۴- حکومت های دیکتاتوری منطقه پس از خروج کشورهای استعمارگر در این کشورها ایجاد شده و بنابراین مسلما این حکومت ها با تصمیم این استعمارگران تشکیل شده و این که هراس شما از ایجاد کشور اسلامی پیدا استبه این خاطر است.
    ۵- مقایسه شما درباره مسلمانان اهل سنت و شیعه از پایه غلط است. در ایران حکومتی ایجاد شده که پایه اعتقاداتش ایجاد حکومت موروثی حضرت علی و فرزندانش است ولی اهل سنت به شورا و انتخاب و بیعت اعتقاد دارند. حکومتی که ابتدای اسلام با آن ا