شنبه, ۲۷ تیر ۱۳۹۴
28 August 2016
کوچه سیاست

«مردی در برابر تانک»

۱۳۹۱ خرداد ۱۴

کامبیز غفوری / رادیو کوچه

بیست‌و‌سه سال پیش، در چنین روزهایی یعنی هفته‌ی نخست ماه ژوئن، میدان «تیان‌آن‌من» (Tiananmen Square) شهر پکن، صحنه سرکوب خونین تظاهرات دانش‌جویان به‌دست نیروهای نظامی و انتظامی دولت چین بود. پنجم ژوئن 1989، یک روز پس از پاک‌سازی میدان تاریخی مذکور، و در حالی‌که پایتخت چین در شرایط حکومت نظامی، زیر چکمه‌ی سربازان، صدای نفربرها و شنی تانک‌ها می‌لرزید، صحنه‌ای ثبت شد که از ماندگارترین تصاویر خبری تاریخ محسوب می‌شود.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

یک فرد گمنام که نه با گروهی چریکی از کوه پایین آمده بود و نه اسلحه در دست و نه نارنجک به کمر داشت، با تی‌شرتی سفید بر تن و دو کیسه‌ی پلاستیکی در دست که حاکی از بازگشت وی از فروشگاهی به خانه بود، جلوی تانکی ایستاد و با سماجت، مانع حرکت یک ستون از تانک‌ها شد. وی از تانک بالا رفت، مکالمه‌ای کوتاه با خدمه‌ی تانک داشت و پس از پایین آمدن، باز هم از جلوی تانک کنار نرفت. تصاویر نشان دادند که دو نفر وی را از صحنه دور کردند اما هرگز کسی نام او را نفهمید و هیچ‌گاه سرنوشت وی معلوم نشد. این مرد که رسانه‌ها از او با عنوان «شورشی گمنام» یاد می‌کنند، یکی از صد انسان تاثیرگذار قرن بیستم به انتخاب مجله تایم است.

کشتار میدان تیان‌آن‌من

در پایان دهه‌ی 1970 میلادی، هیت رییسه‌ی وقت حزب کمونیست چین با هدایت «دنگ زیائوپینگ» (Deng Xiaoping) دست به یک سری اصلاحات اقتصادی زد تا کشور را از اقتصاد کمونیستی به روش مائو، به‌سوی آن‌چه آقای دنگ و چهره‌های شاخص هم‌راه وی مانند «هو یائوبانگ» (Hu Yaobang)، اقتصاد سوسیالیستی بازار می‌خواندند، هدایت کند. اصلاحاتی که با مقاومت و کارشکنی محافظه‌کاران در حزب کمونیست روبه‌رو شد و سواستفاده‌های مالی صاحبان قدرت و نزدیکان آن‌ها، نارضایتی گسترده‌ای در میان مردم ایجاد کرد. در این میان، دانش‌جویان معترضین اصلی بودند چرا که هم‌راه با افزایش تورم، مشکلات اقتصادی فراوانی بر سر راه تحصیل آنان ایجاد شد و شایعات مربوط به رانت‌خواری و فساد وسیع مالی در سطح بالای مقامات حزب کمونیست واکنش آنان را برانگیخت.

در ماه آوریل 1989، به‌دنبال مرگ ناگهانی «هو یائوبانگ» که توسط تندروها از مقام خود در حزب کمونیست عزل شده بود، و به بهانه‌ی سوگواری برای او، تجمعی در میدان «تیان‌آن‌من» شهر پکن برگزار شد. شرکت‌کنندگان در این تجمع که بلافاصله شکل یک تظاهرات اعتراضی را به خود گرفت، به خانه‌ها بازنگشتند و تعداد آن‌ها در نیمه‌ی ماه مه به نیم میلیون نفر رسید. دانش‌جویان تظاهرکننده خواسته‌هایی مبنی بر ادامه اصلاحات، پایان محدودیت‌های رسانه‌ای، افزایش بودجه تحصیلی، آزادی بیان و انتشار میزان درآمد سران حزب و خانواده‌های آنان داشتند. دامنه‌ی تظاهرات مسالمت‌آمیز دانش‌جویان پکن به شهرهای «شانگهای» و «ووهان» رسید و در شهرهای «زی‌آن» و «چانگ‌شا» به‌شدت سرکوب شد.

اعلام اعتصاب غذای دانش‌جویان در سیزدهم ماه مه و در آستانه‌ی سفر رسمی «میخاییل گورباچف» به چین، اعتراض‌ها را وارد فاز جدیدی کرد و یک هفته پس از آن دولت چین حکومت نظامی اعلام کرد. نهایتن با پایداری دانش‌جویان و اصرار آن‌ها برای ماندن در میدان تیان‌آن‌من تا دست‌یابی به خواسته‌ها‌شان، مقامات چینی در روزهای سوم و چهارم ژوئن 1989 دستور حمله نظامیان به معترضین و پاک‌سازی میدان را صادر کردند. یورشی که منجر به کشته شدن صدها تن و دست‌گیری هزاران دانش‌جو و فعال سیاسی شد. تصاویر ثبت شده از آن روزها، پایتخت چین را غرق در آتش و خون نشان می‌دهند. در میان آن‌همه تصویر مخابره‌شده، مرد گمنامی با تی‌شرت سفید دنیا را تحت تاثیر قرار داد.

شورشی گمنام و ستونی از تانک

مردی که از او یاد کردیم، فردای شبی که خبر سرکوب خونین دانش‌جویان توسط قوای نظامی، نه تنها پکن بلکه دنیا را تحت تاثیر قرار داده بود، وسط خیابان «چانگ‌آن» در نزدیکی میدان تیان‌آن‌من راه را بر ستونی از تانک سد کرد بدون این‌که بداند شخصی از ساختمان هتلی مشرف به خیابان در حال ثبت تصویر اوست.

YouTube Preview Image

فیلم مورد اشاره نشان می‌دهد که آن مرد جلوی تانک ایستاد، دست خود را به‌ حالت اعتراض تکان داد و در حالی‌که راننده‌ی تانک سعی‌ می‌کرد با تغییر مسیر راه خود را باز کند، مرد باز جلوی غول آهنی پرید. ستونی از تانک‌ها پشت سر هم ایستادند. آن‌گونه که در فیلم مشاهده می‌شود، مرد از تانک بالا رفت و سعی کرد چیزی به خدمه‌ی آن بگوید. دوباره پایین آمد و مجددن مانع حرکت تانک‌ها شد. در این هنگام ابتدا فردی با دوچرخه به مرد نزدیک شد و چند ثانیه بعد دو نفر با لباس آبی با گرفتن دست‌های مرد گمنام، او را از صحنه خارج کردند.

علارغم شایعات بسیار، هرگز معلوم نشد آن مرد که بود و عاقبت‌اش چه شد؟ آیا افرادی که وی را بردند از مردم عادی بودند یا لباس‌شخصی‌ها؟ آیا آن «شورشی گمنام» به‌دست نیروهای امنیتی چین افتاد یا زندگی مخفی پیش گرفت؟ به هر حال، تصاویر عمل وی را جاودانه کردند و هرگاه نام کشتار تیان‌آن‌من به میان می‌آید، از شورشی گمنام هم یادی می‌شود. شاید روزی نام وی فاش شود، شاید هم تا ابد کسی از هویت واقعی او آگاهی نیابد اما شجاعت وی باعث شد تا جهانی به احترام‌اش کلاه از سر بردارند.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , 

۱ Comment

  1. 1

    dadash salam ye davat name bala tarin be man midi??