شنبه, ۲۷ تیر ۱۳۹۴
26 August 2016
کوچه سیاست

«نشست ژنو برای سرنوشت اسد یا مردم سوریه؟»

۱۳۹۱ تیر ۱۱

کامبیز غفوری / رادیو کوچه

نشست وزرای امور خارجه اعضای دایم شورای امنیت سازمان ملل به‌همراه همتایان آن‌ها از کشورهای ترکیه، قطر، کویت و عراق روز شنبه 30 ژوئن در ژنو و با حضور «کوفی عنان»، فرستاده ویژه سازمان ملل و اتحادیه عرب در امور سوریه برگزار شد.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

گمانه‌زنی‌های تحلیل‌گران پیش از این نشست حساس، از دشواری رسیدن به توافقی مشترک میان غرب و دو کشور روسیه و چین حکایت داشت، با این‌وجود طرفین پس از یک جلسه دشوار بیانیه‌ای منتشر کردند و بر سر کلیات طرحی برای ایجاد یک دولت آشتی ملی در سوریه به توافق رسیدند.

در بیانیه‌ی مذکور با تاکید بر ضرورت توقف خشونت‌ها در سوریه، اعلام شد که حل بحران در این کشور باید با تشکیل دولتی انتقالی و مرضی‌الطرفین آغاز شود و ضروری است که این دولت دارای اختیارات کامل اجرایی باشد. بیانیه پایانی اجلاس ژنو بر لزوم اجرای طرح شش قسمتی پیشین آقای کوفی عنان مبنی بر آتش‌بس میان طرف‌های درگیر و آغاز گفت‌و‌گو میان آنان، آزادی رسانه‌ها و احزاب سیاسی، انتخابات آزاد و اصلاح قانون اساسی تاکیدکرد.

توافق علارغم اختلاف‌های عمیق

با گذشت 16 ماه از شروع ناآرامی‌ها در سوریه و کشته‌شدن بیش از ده‌هزار نفر در جریان سرکوب اعتراضات تا‌کنون، کوفی عنان فرستاده ویژه سازمان ملل و اتحادیه عرب در امور سوریه با اشاره به این مورد که دامنه نبردهای خونین میان قوای دولتی و نیروهای مخالف سوریه به کل منطقه کشیده خواهد شد، تلاش کرد تا نظر قدرت‌های جهانی و بازیگران منطقه‌ای را برای رسیدن به توافقی اساسی در جهت ایجاد صلح در سوریه جلب کند.

مشخص نیست که آیا سرانجام در عالم سیاست توافق قاطعی میان کشورهای شرکت‌کننده در اجلاس ژنو بر سر نحوه‌ی حل و فصل بحران سوریه شکل خواهد‌گرفت یا خیر؟ اما آن‌چه در دنیای واقعی قابل درک است، آماری معادل ده‌ها هزار کشته، زخمی و آواره‌ی سوری است که هر روز به تعداد آن‌ها افزوده می‌شود و متاسفانه هر یک «عدد» از این آمار، معادل یک «تن»، یعنی واحد شمارش «انسان» است

وی گفته بود که شکست در رسیدن به نقطه‌‌نظر مشترک می‌تواند منجر به بحرانی بین‌المللی شود و به وزرای خارجه کشورهای شرکت‌کننده هشدار داده بود که در صورت عدم حصول توافق، بخشی از مسوولیت کشتارهای بیش‌تر به عهده‌ی آنان است.

شاید مهم‌ترین مانع پیش روی هم‌رایی دولت‌های یادشده، اختلاف نظر در سرنوشت «بشار اسد» و ماندن یا رفتن او بود که ظاهرن هنوز به جای خود باقی‌است. پس از پایان جلسه روز شنبه در ژنو، آقای عنان اعلام کرد که برای تشکیل دولت آشتی ملی، هم مقامات دولت کنونی و هم اعضای اپوزیسیون می‌توانند در صورت «رضایت طرفین» شرکت داشته باشند. وی اضافه کرد که تمام گروه‌ها و دسته‌جات در جامعه سوریه باید بتوانند در روند یک گفت‌و‌گوی ملی فراگیر شرکت کنند.

با این‌وجود، «هیلاری کلینتون» وزیر امور خارجه ایالات متحده آمریکا در کنفرانس خبری خود که متعاقب نشست مذکور برگزار شد، با اشاره به این‌که هنوز بر کناره‌گیری آقای اسد اصرار دارد گفت که بشار اسد با دستانی که به خون آغشته است، هرگز از آزمون «مرضی‌الطرفین بودن» موفق بیرون نخواهد آمد. آقای «سرگئی لاوروف» اما تاکید کرد که فقط مردم سوریه باید تصمیم بگیرند که چه کسانی در دولت انتقالی حضور داشته باشند. وزیر امورخارجه روسیه افزود که هیچ تحمیلی از سوی کشورهای خارجی نباید در رابطه با دولت انتقالی یا دولت آشتی ملی سوریه صورت پذیرد. مجموع بیانات وزرای خارجه آمریکا و روسیه، به‌خوبی نشان می‌داد که مواضع دولت‌های متبوع آنان تا چه حد در تضاد با یک‌دیگر قرار دارد.

آینده سوریه هنوز در ابهام است

همان‌گونه که پیش‌تر اشاره شد، یکی از اختلاف‌های اساسی میان روسیه، برجسته‌ترین متحد رژیم سوریه در اجلاس فوق‌الذکر و کشورهای غربی، همانا بحث کناره‌گیری یا ماندن بشار اسد در قدرت (که می‌توان از آن معنای تغییر یا ابقای رژیم سوریه را برداشت کرد) است. موضوعی که به‌نظر می‌رسد هنوز توافقی بر سر آن حاصل نشده و احتمالن گفت‌و‌گوها در این‌باره در جلسه‌ای که قرار است روز جمعه ششم جولای در پاریس تشکیل شود، پی گرفته خواهد شد و کماکان بعید است حامیان آقای اسد در برابر آن انعطاف قابل‌توجهی نشان دهند. شایان ذکر است که ایران، متحد اصلی بشار اسد در منطقه و عربستان سعودی که به‌صورت علنی از اپوزیسیون سوریه حمایت می‌کند غایبان بزرگ نشست ژنو بودند و نمایندگان رژیم سوریه یا مخالفین نیز در آن شرکت نداشتند. باید دید که موضع‌گیری آتی آن‌ها نسبت به این جلسه، در روند پیش‌رفت طرح آقای عنان چه نقشی ایفا خواهد کرد.

اپوزیسیون سوریه پیش‌تر اعلام کرده بود که حضور آقای اسد را در قدرت نمی‌پذیرد و با او هم‌کاری یا مذاکره نخواهد کرد. مقامات کنونی رژیم بشار اسد نیز نشان داده‌اند که علارغم هم‌راهی لفظی با طرح صلح آقای عنان، در عمل چندان با وی هم‌گام نیستند. به‌نظر می‌رسد شرکت‌کنندگان در نشست ژنو با وجود امضای بیانیه‌ای مشترک، هر کدام به صورت جداگانه به بازی در زمین سوریه و پی‌گیری مقاصد سیاسی خود مشغول‌اند. زورآزمایی روسیه و غرب در سطح جهانی و رقابت ایران با ترکیه و کشورهای عربی در سطح منطقه‌ای، و حمایت‌های مالی، سیاسی و تسلیحاتی هرکدام از این کشورها از طرفین درگیر، وضعیت را پیچیده‌تر کرده‌است.

مشخص نیست که آیا سرانجام در عالم سیاست توافق قاطعی میان کشورهای یادشده بر سر نحوه‌ی حل و فصل بحران سوریه شکل خواهد گرفت یا خیر؟ اما آن‌چه در دنیای واقعی قابل درک است، آماری معادل ده‌ها هزار کشته، زخمی، آواره و پناهنده سوری است که هر روز به تعداد آن‌ها افزوده می‌شود و متاسفانه هر یک «عدد» از این آمار، معادل یک «تن»، یعنی واحد شمارش «انسان» است.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , ,