شنبه, ۲۷ تیر ۱۳۹۴
30 August 2016
پس‌نشینی تند

«اتحاد شکننده»

۱۳۹۱ مرداد ۲۱

اکبر ترشیزاد/ رادیو کوچه

امروز مصادف است با یازدهم اوت، سال‌روز تشکیل سازمان تروریستی القاعده. این تشکیلات در سال ۱۹۸۸ توسط «اسامه بن لادن» جهت مبارزه با اتحاد جماهیر شوروی در افغانستان تاسیس شد اما به تدریج اهداف خود را به رسیدن به یک هم‌بستگی و سازمان ایدئولوژیک در جهان اسلام، جنگ با حکومت‌های فعلی جهان اسلام، حذف حضور غربی‌ها در کشورهای اسلامی و سپس در نهایت تاسیس یک حکومت اسلامی ناب در قلب جهان عرب گسترش داد. گرچه که رهبران القاعده هیچ‌گاه به طور رسمی چنین چیزی را عنوان نکرده و آن را نپذیرفته‌اند اما بیش‌تر بنیان‌گذاران و اعضای این شبکه را پیروان تندروی مسلک سلفی تشکیل می‌دهند که شیعیان را از بزرگ‌ترین دشمنان اسلام راستین و انحرافی آشکار در آیینی می‌دانند که با نگاه بنیادگرایانه‌ی خود قصد بازگشت به آن را دارند.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

شاید دیگر اکنون کم‌تر کسی در این حقیقت شکی داشته باشد که جهان غرب و به ویژه ایالات متحده‌ی آمریکا و سیستم‌های امنیتی-نظامی‌اش در مقاطعی با کمک‌های خود به سازمان القاعده و چشم‌پوشی بر یارگیری آشکار این گروه تروریستی در افغانستان و افزایش منابع مالی‌اش سبب رشد این سازمان شد. استدلال مقامات آمریکایی در آن زمان بدون شک تقویت این گروه برای مبارزه با حضور نفوذ شوروری سابق در افغانستان و دیگر کشورهای اسلامی بود، چیزی که پس از پایان جنگ سرد تبدیل به پاشنه‌ی آشیل خود غربی‌ها شد. اکنون به نظر می‌رسد که پس از چیزی حدود به دو دهه دوباره این اتحاد موقت در حال شکل‌گیری است اما این بار در سوریه و در جهت سرنگونی حکومت «بشار اسد». القاعده و غرب اهداف بلندمدت متفاوتی را در سوریه دنبال می‌کنند اما در نگرش کوتاه‌مدت به مسایل منافع مشترکی دارند. حکومت سوریه، پس از ایران و عراق سومین حکومت شیعه در منطقه است و این در حالی است که علویان در این کشور در اقلیت قرار دارند و این برای سلفیان پذیرفتنی نیست. از دیگر سو سوریه نظامی دیکتاتور، خودرای و توتالیتور دارد که با هرگونه اصلاح و تغییری به شدت مخالفت می‌ورزد و با مخالفان خود به شدیدترین شکل ممکن برخورد می‌کند. تصویر ایده‌آل سوریه‌ی پس از «اسد» به هیچ عنوان برای القاعده و غرب یکسان نیست. سلفی‌ها حداقل به الگوی تونس می‌اندیشند و آمریکایی‌ها شکل ترکی حکومت اسلامی را کف خواسته‌های‌شان می‌دانند، یک اسلام سکولار و مدرن که قوانین شریعت کم‌ترین نقشی را در اداره‌اش داشته باشد.

به گمان نگارنده اما این اتحاد بسیار شکننده به نظر می‌رسد چرا که در صورت کامل‌شدن و به سرانجام رسیدن عواقب غیرقابل پیش‌بینی را در پی خواهد داشت، شاید از همین روست که غربی‌ها در سوریه دست به عصا راه رفته و می‌روند. تشکیل یک حکومت اسلامی سلفی دیگر از نوع تونس برای آینده‌ی دموکراسی در خاورمیانه همان‌قدر خطرناک است که ادامه‌ی حضور «بشار اسد». گفت‌وگوی اعراب و اسراییل با وضعیت فعلی در سوریه چشم‌انداز قابل اطمینان‌تری دارد تا این‌که منتظر قدرت گرفتن نیروهایی باشیم که مرام سیاسی و مذهبی آن‌ها هنوز در پرده‌ای از ابهام قرار دارد. به هر صورت با وجود بالاگرفتن درگیری نیروهای دولتی سوری با مخالفان‌شان در این کشور، ظاهرن تا زمان رفع ابهام کامل از خط مشی نیروهای رقیب برای غربی‌ها، نباید منتظر تغییرات چشم‌گیری در صحنه‌ی سوریه باشیم. امروز خطر قدرت گرفتن القاعده در جهان اسلام بیش از هر زمان دیگری جدی است و بعید است که غربی‌ها بخواهند تا اشتباه دو دهه‌ی پیش خود در افغانستان را دوباره تکرار کنند.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , , ,