Saturday, 18 July 2015
16 January 2021
به بهانه سال‌روز خروج آخرین شاه ایران

«فروپاشی یک اقتدار»

2010 January 16

سروش / رادیو کوچه

soroush@koochehmail.com

بیست و ششم دی‌ماه سال‌روز خروج محمد رضا پهلوی شاه ایران از کشور بود. وی که از ۲۵ شهریور ۱۳۲۰ تا وقوع انقلاب ایران در ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ به عنوان واپسین شاه بر ایران حکومت می‌کرد با وقوع انقلاب به رهبری آیت‌اله خمینی  برکنار شد. به اعتقاد برخی تحلیلگران  علل خروج محمد رضا پهلوی نارضایتی مردم از حکومت، مشکلات روحی که منجر به خطاهای تصمیم گیری توسط وی شد و سرانجام قطع حمایت سران غرب در کنفرانس گوادلوپ از شاه بود.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید


محمد رضا پهلوی در چهارم آبان سال 1298 در تهران زاده شد. پدرش «رضاخان میرپنج سوادکوهی» و مادرش تاج‌الملوک آیرملو  بود.
محمدرضا پس از به سلطنت رسیدن پدرش به مقام ولیعهدی رسید. وی تحصیل را در مدرسه نظام آغاز کرد و از کودکی زبان فرانسوی را نزد پرستار فرانسوی‌اش آموخت.در دوازده سالگی او را برای ادامه تحصیل به سوئیس فرستادند.
در سوم شهریور ۱۳۲۰ ایران بوسیله قوای سه کشور انگلستان، شوروی و آمریکا اشغال گردید. رضاشاه دستور مقاومت داد و فرماندهی کل قوا و مسوولیت دفاع از تهران را به ولیعهدش واگذار نمود. محمدعلی فروغی از جانب انگلستان قول مساعد برای حفظ مقام سلطنت در خانواده پهلوی را به رضاشاه داد و سرانجام در روز پنجم شهریور دستور عدم مقاومت به تمام واحدها ابلاغ شد.
مذاکرات میان نمایندگان اشغالگران بر سر جانشینی رضاشاه مدتی به طول انجامید. گزینه اصلی بریتانیا به غیر از محمدرضا، پسر محمدحسن میرزا نوه محمدعلی شاه قاجار (ساکن انگلستان و افسر نیروی دریائی پادشاهی بریتانیا) بود. ولی در نهایت محمدرضا پهلوی را به جای پدرش به سلطنت برگزیدند.
وی پس از کودتای 28 مرداد از رم به ایران آمد و دوران حکومت مطلقه خویش را آغاز کرد. از سال 1342 گروه‌های ناراضی و مخالف دولت با رهبری آیت‌اله خمینی روحانی شیعه قیام خود را آغاز کردند.

20100116-shah-panama-koocheh

محمد رضا پهلوی در پاناما

پس از وقایع 17 شهریور و 13 آبان 57 و برگزاری مراسم چهلم‏های مختلف در شهرهای کشور و نیز اعتصاب کارگران شرکت نفت و از همه مهم‌تر چاپ اعلامیه‌های ضد مذهبی در روزنامه اطلاعات، کنترل امنیت کشور از دست نیروهای رژیم و حتا حکومت نظامی خارج شد و موجب گردید که در مدت زمان کوتاهی پایه‌های حکومت سست شود.
در آن تاریخ، همه ناظران سیاسی معتقد بودند که حل بحران با ادامه حضور شاه امکان‏پذیر نیست.
سرانجام محمدرضا پهلوی سه روز پس از تشکیل شورای سلطنت به همراه همسر و خانواده خویش ایران را برای همیشه ترک نمود . آنها سوار بر هواپیمای اختصاصی (شهباز) شده و در حالی که یک جت بوئینگ 707 و ده‏ها هلیکوپتر آن را همراهی می‏کردند از کشور خارج شدند.
محمد رضا پهلوی پس از خروج از کشور ابتدا مدتی را در منطقه ماند، به امید آنکه دوباره به حکومت بازگردد. با شدت یافتن بیماری سرطان طحال، وی مجبور شد بر خلاف تمایل دولتمردان آمریکا، برای درمان پزشکی به  ایالات متحده آمریکا برود. با بروز بحران گروگانگیری در ایران، هیچ کشوری علاقه به پناه دادن به او را نداشت.  روزنامه نیویورک تایمز اورا به کشتی سرگردانی تشبیه کرد که به دنبال بندری برای پهلوگرفتن می‌گردد. شاه پس از خروج از بیمارستان ابتدا به تگزاس، و سپس به پاناما و مکزیک و پس از آن جا به مصر رفت. او در سن ۶۱ سالگی در ۵ مرداد ۱۳۵۹ در اثر بیماری سرطان  در مصر درگذشت. جسد وی در مسجد الرفاعی قاهره، پس از تشییع رسمی دولت مصر،دفن شد. شاه ایران در وصیت نامه خود خواسته است تا جنازه او در خاک ایران دفن شود.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , ,