شنبه, ۲۷ تیر ۱۳۹۴
07 October 2016
فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات کشور برای مدیریت بحران آماده نیست

«ادعای پایداری شبکه‌های ICT کشور با زلزله فرو ریخت»

۱۳۹۱ شهریور ۲۰

منوچهر نوبنیاد / رادیو کوچه

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

پایه‌های فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات کشور به دلیل آماده نبودن زیرساخت‌های ارتباطی کشور و عدم به‌کارگیری برنامه‌های پدافند غیرعامل در شبکه، هم‌راه با زلزله شهرها و روستاهای آذربایجان شرقی لرزید.

درحالی که استفاده از ICT به عنوان ابزاری برای پر کردن خلا‌های مدیریت بحران در دنیا تلقی می‌شود و بهره‌برداری از کاربردهای آن در زمان و بعد از بحران نقش مهمی را ایفا می‌کند اما این خلا‌ها با ناپایداری اخیر شبکه ارتباطی کشور بیش از پیش خودنمایی کرد.

وقوع حوادث غیرمترقبه در کشور هم‌چون زلزله اخیر روستاهای استان آذربایجان شرقی حاکی از آن است که فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات کشور برای مدیریت بحران هنوز آماده نیست و برگزاری کنفرانس مدیریت بحران در خرداد ماه گذشته و اختصاص یک نشست تخصصی به نقش حاکمیتی وزارت ارتباطات در کاهش آسیب‌پذیری ناشی از حوادث غیرمترقبه هنوز نمایشی بیش نیست و راه زیادی تا بلوغ ICT در مدیریت بحران پیش رو است.

ترافیک بالا شبکه مخابراتی را از پای درآورد

شبکه‌های تلفن هم‌راه و ثابت کشور نخستین شبکه‌هایی هستند که در مواقع بحران برای برقراری تماس مورد استفاده قرار می‌گیرند اما به دلیل افزایش ترافیک شبکه با اختلال مواجه می‌شوند و علارغم ادعای پایداری‌شان در زلزله اخیر حتا تماس با مشترکان آسیب‌دیده امکان‌پذیر نبود.

گرچه محمد فرقانی مدیرعامل شرکت مخابرات آذربایجان شرقی در همان ساعات اولیه پس از وقوع زلزله در این استان از پایداری شبکه و ادامه فعالیت آن بدون قطعی خبر داده بود اما خبرنگار ما ضمن تماس‌های مکرر با ایشان موفق به برقراری تماس تلفنی نشد و هر بار شبکه هم‌راه اول در این استان پیغام در دست‌رس نبودن مشترک می‌داد.

مشترکان تبریزی نیز با توئیت‌ها، کامنت‌‌ها و پست‌های خود در اینترنت از قطعی این شبکه خبر دادند که امکان تماس با آن وجود نداشت.

از سوی دیگر، ایرانسل هم با اجرای طرح برنامه‌های پدافند غیرعامل با عنوان پایداری شبکه در شرایط اضطراری در ساعت نخست وقوع حادثه با اختلال در شبکه به دلیل ترافیک بالای مکالمات مواجه شد. اختلالاتی از همان نوع که هیچ‌گاه شبکه تلفن هم‌راه کشور برای میزبانی تماس‌ها در مواجهه با افزایش یک‌باره ترافیک آماده نیست.

هم‌چنین در میان ادعای شرکت مخابرات مبنی بر برقراری مکالمات اما صمدی‌راد مدیرکل پزشکی قانونی استان آذربایجان شرقی در نخستین روز وقوع حادثه اعلام کرد که به علت اختلال در ارتباط تلفنی دست‌رسی به آخرین آمار اکیپ‌های پزشکی قانونی با دشواری میسر می‌شود.

برق رفت، زیرساخت خوابید

قطع برق منطقه زلزله‌دیده یکی از دلایل اختلال در این شبکه بود که اپراتورها به سختی توانستند از انرژی پشتیبان استفاده کنند و همین موضوع به ادامه قطعی شبکه آن‌ها دامن زد.

شرکت ارتباطات زیرساخت نیز که مسوول برقراری ارتباطات زیرساخت کشور است و اعلام کرده هیچ قطعی در شبکه خود نداشته در همین زمان با قطعی سه ساعته لینک‌های خود مواجه شده بود و همین امر بر ناپایداری شبکه زیرساخت ارتباطی کشور دامن زد.

در همین زمان برخی شرکت‌های اینترنتی از پایداری شبکه خود اما کاهش شدید مصرف پهنای باند در این استان خبر دادند.

در زمان قطعی و اختلال تلفن‌ها برخی از کاربران این منطقه از طریق شبکه‌های اجتماعی زنده بودن خود را اعلام کردند و خبر دادند که گرچه نمی‌توانند از طریق تلفن موضوع سلامتی خود را به خانواده‌ها و دوستان اطلاع بدهند اما می‌توانند از طریق شبکه‌هایی همچون توئیتر سلامتی خود را به گوش دنیا برسانند.

سازمان‌های امدادی به موقع نرسیدند

گرچه یکی از وظایف سازمان پدافند غیرعامل برنامه‌ریزی برای مدیریت این بحران‌ها است اما در طول حادثه هیچ اطلاع‌‌رسانی در این مورد نکرد و حتی دستورالعمل ضرب‌العجلی از سوی آن صادر نشد تا به یکی از حداقل وظایف خود در این دوره بحران عمل کند. انتشار یک خبر از ویرانی روستاها تنها خبری بود که در این باره روی سایت این سازمان قرار گرفت تا نشان دهد تمرکز اصلی آن روی حملات سایبری و نه موقعیت‌های فیزیکی است.

صدا و سیما نیز که خود را متولی صوت و تصویر می‌داند و اطلاع‌رسانی برحسب قانون در صدر وظایف آن قرار دارد اما به ندرت به این ماجرا  پرداخت و وبلاگ‌ها، سایت‌‌های اینترنتی و شبکه‌های اجتماعی در این زمینه سردمدار بودند و جلوتر از بقیه اطلاع‌رسانی کردند.

وب‌سایت ستاد جمعیت هلا‌ل احمر نیز به اطلاع‌رسانی قطره‌چکانی اکتفا کرد و درحالی که روز نخست خبری از ماجرای زلزله و انتشار فراخوان برای همکاری مردم خبری نبود، از سفرهای بدیهی برخی مقامات کشوری برای همدردی به این استان خبر می‌داد و در نهایت در برابر اقدام خودجوش مردم برای کمک‌رسانی  نسبت به انتشار خبری برای سازماندهی کمک‌ها اقدام کرد و سایت این سازمان هم نتوانست به صورت منسجم نسبت به مدیریت شرایط اقدام کند و موجب شد سیل کمک‌های انفرادی به این استان سرازیر شود.

در این میان سازمان انتقال خون فراخوانی برای خون‌گیری از مردم و رساندن آن به نیازمندان در شهرها و روستاهای زلزله‌زده منتشر کرد اما عدم به روز بودن این سایت بسیاری را با سردرگمی مواجه کرد. عدم به روز بودن نشانی، شماره تلفن و ساعت‌های کاری مراکز اهدای خون موجب شد تا سیل مشتاقانی که براساس فراخوان‌های مردمی به سازمان انتقال خون مراجعه کرده بودند، با سردرگمی مواجه شوند.

عدم هماهنگی و تعامل اولیه سازمان‌ها، نهادها و اپراتورهای کشور در آخرین بحران که انتظار می‌رفت حداقل شبکه ICT کشور خود را برای آن آماده کرده باشد، نشان داد که هنوز کاربرد فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات در مواقع بحران در کشور ناتوان است.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , ,