شنبه, ۲۷ تیر ۱۳۹۴
30 August 2016
پس‌نشینی تند

«یک بار دیگر رشدی»

۱۳۹۱ شهریور ۲۰

اکبر ترشیزاد/ رادیو کوچه

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

اکران فیلم سینمایی «بچه‌های نیمه‌شب» که بر اساس کتابی به همین نام از «سلمان رشدی» ساخته شده درگیر حاشیه‌های تازه‌ای شده است. بخش غم‌انگیز ماجرا این‌جاست که این اثر که به نوعی شرحی است بر تاریخ مدرن هند پس از استقلال، هنوز در سرزمین مادری نویسنده، پیشنهادی برای خرید حق توزیع‌ فیلم نیافته است. البته چنین تصویری دور از انتظار نبود که هیچ سیاستمدار هندی پیدا نشود که به خاطر یک اثر هنری خودش را درگیر مسایل امنیتی بکند که ممکن بود در اثر پخش این فیلم جامعه‌ی هند را گرفتار خود بکند اما خود این واقعیت که بزرگترین دموکراسی جهان هنوز ظرفیت طرح یک نگاه انتقادی به حوادث تاریخی خود را ندارد، شکستی بزرگ برای روند مردم‌سالاری در این کشور به حساب می‌آید.

هند نیز مانند بسیاری از کشورهای دیگر در منطقه هنوز ظرفیت پذیرش اینکه در یک فیلم شباهت‌هایی میان سیاست‌مداران واقعی و شخصیت‌های یک اثر وجود داشته باشد را ندارد و ممکن است دلخوری‌های را به وجود بیاورد که نتایج آن غیرقابل پیش‌بینی است. البته نباید فراموش کرد که این بار مشکل دو چندان هم هست چرا که یک پای قضیه نویسنده‌ای است که هنوز انتشار مشهورترین کتابش یعنی «آیه‌های شیطانی» در سرزمین مادری‌اش ممنوع است. چندی پیش حتا سفر «رشدی» برای شرکت در جشنواره‌ی ادبی «جیپور» به دلایل امنیتی و اعتراض‌های بوجود آمده لغو شد که البته انتقادات بسیاری را از سوی روشنفکران مستقل هندی در پی داشت.

کتاب «بچه‌های نیمه‌شب» که در سال 1981 انتشار یافته است داستان پسر بچه‌ای با قدرت‌های جادویی را روایت می‌کند که همزمان با سال استقلال هند به دنیا می‌آید. کتاب رفت و برگشت‌های موازی دارد از روایت زندگی این کودک و تاریخ سی‌ساله‌ی پرفراز و نشیب دموکراسی نوپای هند در فاصله‌ی سال‌های 1947 تا 1977. این اثر در سال نخست انتشارش جایزه‌ی «بوکر» را از آن خود کرد و تحسین منتقدان ادبی را در پی داشت، گرچه بسیاری از نگاه انتقادی «رشدی» به «ایندیرا گاندی» در این کتاب و تصویر منفی ارایه شده از شخصیت او در اثر دل‌خوشی ندارند. البته باید گفت که این شیوه از موضع‌گیری‌های سیاستمداران در هند چیز تازه‌ای نیست و پیش از نیز بارها هنرمندان و نویسندگان دیگری مورد تهدید و شکایت واقع شده و حتا به سبب تصویر کردن شخصیت سیاستمداران مشهور در نوشته‌هایشان محکوم به حبس شده‌اند. انتقادات از فیلم محدود به اهالی سیاست نبوده است. برخی از منتقدین هندی «رشدی» را به سبب ارایه تصویری از هند که مملو از زاغه‌نشینان، جادوگران و رمالان و مردم اسیر در خرافات است مورد نکوهش قرار داده‌اند.

کم نیستند کسانی که بر این باورند که جمهوری اسلامی نیز در پس پرده‌ی ماجراهای پیش آمده برای فیلم «بچه‌های نیمه‌شب» قرار دارد. عوامل اطلاعاتی و فرهنگی جمهوری اسلامی در توقیف چند روزه‌ی اکران این اثر در «سری لانکا» نقش عمده‌ای بازی کردند هر چند که خوشبختانه تلاش‌های آنان برای به راه انداختن اعتراض‌های به ظاهر خودجوش در دیگر نقاط جهان تاثیر چندانی نداشته و این فیلم هم اکنون و به طور همزمان در 40 کشور جهان در حال اکران است. به هر صورت اواخر همین ماه کتاب آخر «سلمان رشدی» انتشار خواهد یافت. کتابی که داستانش نوعی خودنگاری نویسنده از آن چیزهایی است که در طول زندگی پنهانی‌اش پس از فتوای «روح‌الله خمینی» بر او گذشته است. سال‌هایی که نویسنده همراه با ترس و تردید در لندن، ولز و در نهایت در نیویورک سپری کرده است.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , ,