Saturday, 18 July 2015
30 October 2020
پرسه - اجتماعی

«به بهانه ثبت چادر در فهرست میراث معنوی»

2010 January 16

سیمین/رادیو کوچه

simin@koochehmail.com

یادم می‌آید وقتی تازه دانشجو شده‌بودم روزهای اول مثل دختر مدرسه‌ای‌ها با مانتو و مقنعه خیلی ساده می‌رفتم دانشگاه. مثل دوران مدرسه جوراب هامون باید سفید بود که هرروز شسته می‌شد و مانتو هم در راحت‌ترین و ساده‌ترین نوع ممکن. اما اونقدر حراست دانشگاه به تکمه‌های اضافی روی لباس و جوراب سفید و این‌جور چیزا ایراد گرفت که من ترجیح دادم چادر سرم کنم و زیرش هرچی دلم خواست بپوشم و از دست تذکرات هرروزه حراست خوابگاه و دانشگاه نجات پیدا کنم.

البته من یک چادری سفت و سخت بودم تا آن‌جا که وقتی وارد یک بوتیک می‌شدم تا خریدی بکنم صاحب فروشگاه فکر می‌کرد من مامور منکرات هستم و خودشو جمع و جور می‌کرد. در همان دوران دانشجویی هم مورد تشویق دانشگاه قرار گرفتم و به خاطر انتخاب حجاب برتر تقدیرنامه قرار گرفتم که هنوز هم پس از سال‌ها وقتی با دوستان دور هم جمع می‌شویم به یاد خاطرات آن دوران کلی می‌خندیم.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

اما بعدها با دیدن نوع برخوردی که با چادر و چادری می‌شد علی‌رغم علاقه فراوانی که به پوشیدن چادر داشتم احساس کردم این پوشش مبدل شده به ابزاری برای خیلی کارها…

امروز 26 دی‌ماه 1388 در مراسمی که با حضور رئیس‌جمهوری ایران، رئیس دفتر رئیس‌جمهوری و مشاور رئیس‌جمهوری، رئیس سازمان میراث‌فرهنگی و دبیر شورای فرهنگ عمومی استان تهران برگزار شد، «چادر و حجاب اقوام ایرانی»در فهرست میراث معنوی ایران ثبت شد.

در متن سند این ثبت آمده‌است؛ در اجرای ماده 12 کنوانسیون بین‌المللی حفظ میراث‌فرهنگی ناملموس و قانون الحاق جمهوری‌اسلامی ایران به کنوانسیون یاد‌شده مصوب سال 1384 مجلس شورای اسلامی و مواد دو و سه آئین نامه اجرایی قانون مورد اشاره مصوب ششم بهمن‌ماه سال 87 هیأت وزیران و بنا به پیشنهاد مدیر کل دفتر ثبت آثار موضوع فرهنگی ناملموس «حجاب اقوام ایرانی» در تاریخ 15 دی‌ماه سال جاری در فهرست عادی میراث فرهنگی ناملموس ثبت شد.

در این سند گستره موضوع فرهنگی ناملموس در سراسر ایران و قدمت میراث فرهنگی ناملموس تاریخی اسلامی یکی از مشخصات مهم «حجاب اقوام ایرانی» اعلام شده‌است.

20100116-soc-chador

رئیس‌جمهوری ایران در مراسم ثبت چادر وحجاب اقوام ایرانی با اشاره به این‌که پوشش و حجاب هم برای مردان و هم برای زنان است، آن را یک ضرورت و یک نیاز اجتماعی دانست. محمود احمدی‌نژاد پوشش و حجاب را تنظیم کننده روابط اجتماعی و جاذبه‌های جسمی عنوان کرد و خاطر نشان کرد که هنگامی که پوشش‌ها برداشته شود اولین تاثیر آن بر روی خانواده و سپس بر جامعه گذاشته می‌شود.

وی با اشاره به این‌که پس از افزایش حجم کارهای اداری در ایران، طراحی مانتو صورت گرفت تاکید کرد: «شکل خاصی برای حجاب دیکته نمی‌کنیم اما در این میان از همه صاحبنظران، اساتید و طراحان لباس و مد را به صحنه دعوت می‌کنیم تا منحنی تکامل تاریخی پوشش و حجاب در طول تاریخ ایران را کامل کرده و به زمان حاضر برسانند تا با طراحی ده‌ها مدل چادر و نیز لباس و پوشش با قیمت‌های پایین برای سلایق و اقلیم‌های متفاوت آن را به دنیا عرضه کرد.»

او با اشاره به این‌که می‌توان انواع چادر و پوشش زنان و مردان را طراحی کرد، افزود: «نباید دیگران ریل بسازند و ما حرکت کنیم ما باید ریل بسازیم و دیگران را دعوت به حرکت کنیم.»

رئیس‌جمهوری در این مراسم با انتقاد از دانشگاه‌الزهرا که هنوز مقطع فوق‌لیسانس طراحی لباس را راه‌اندازی نکرده‌است، اظهار داشت: «در این میان باید ده‌ها رشته در دانشگاه‌های تهران و سایر شهرستان‌ها در این حوزه راه‌اندازی شود.»

رئیس‌جمهوری در پایان از وزرای علوم، بهداشت و سازمان میراث‌فرهنگی خواست تا ستاد یا یک کمیته علمی برای احیای پوشش ایرانی و در جهت معرفی فرهنگ پوشش ملت ایران تشکیل دهند.

چادر یا بحرانی به نام پذیرش پوشش

در لغت‌نامه ویکی‌پدیا آمده: «چادر نوعی پوشش سنتی ایرانی است و به صورت پارچه نیم دایره‌ای شکل و به طور معمول به رنگ‌های سیاه یا سفید است. چادر پارچه‌ای بلند است و سر تا روی پای زنان رامی‌پوشاند. اغلب چادرها آستین ندارند و برای نگه‌داشتن آن از دست یا کش یا دندان کمک می‌گیرند.

پس از انقلاب ۱۳۵۷ برای مدتی چادر در ایران اجباری شد و زنان در بسیاری از دانشگاه‌ها و مراکز کار باید با پوشش چادر به رنگ مشکی می‌بودند ولی پس از چندی با حفظ قانون اجباری بودن حجاب (که تنها در ایران اعمال می‌شود)، چادر اختیاری شد و زنان می‌توانستند مانتو به همراه روسری یا مقنعه بپوشند.»

در سال‌های اخیر همواره پوشش به عنوان یکی از دعدغه‌های اصلی مسوولان در جامعه مطرح بوده‌است و فعالیت‌های گوناگونی هم در این راستا صورت گرفته‌است. از وضع مقررات متفاوت در مراکز آموزشی، اداری و یا عمومی گرفته تا بگیر و ببندهای اجتماعی، گشت‌های موسوم به ثاراله، منکرات و حراست مراکز مختلف.

از سوی دیگر برخی از نهادها تلاش کردند تا با راه‌اندازی نمایشگاه‌هایی هم‌چون نمایشگاه‌های سالانه حجاب و دعوت از طراحان لباس به گونه‌ای درپی یافتن راهی برای تاکید بر استفاده از پوشش در جامعه باشند. گاهی اوقات هم با اعمال محدودیت بر عرضه و فروش آن‌چه پوشش مخالف با شوونات اسلامی نامیده می‌شود تلاش در تغییر ذائقه جامعه شده‌است. هرچند که در عمل هرسال با ظهور مدهای جدید روبرو بوده‌ایم و خیابا‌ن‌های شهرها به محلی برای اجرای شوهای خیابانی آن‌هم برای عرضه لباس‌هایی که نمی‌توان نام پوشش اسلامی و یا حتی ایرانی بر آن‌ها گذارد روبرو هستیم.

اما باید دید در زمانه‌ای که نسل جوان و معاصرش با بحران هویت روبروست آیا برگزاری چنین‌ همایش‌ها و ثبت چادر به عنوان میراث‌معنوی می‌تواند در بازگرداندن یا یافتن هویت گم‌شده‌ای که به نظر نمی‌رسد چندان هم دسترسی به آن سهل لوصول باشد کمک موثری قلم‌داد شود.

در این موضوع گرایش‌های متفاوتی مطرح می‌شود. آیا قرار است به لباس  و پوشش سنتی اقوام توجه خاص شود یا از چادر به عنوان پوششی برتر از نگاه جمهوری اسلامی تقدیر بعمل آید؟

به راستی هدف از توجه به پوشش زنان هرچند که محمود احمدی‌نژاد آن را مختص مردان نیز دانسته است، چیست؟

آیا می‌توان برای نسلی که به داشتن یا نداشتن این نوع پوشش می‌اندیشند انواع گوناگون آن حتی از نوع ملی و میهنی را توصیه کرد

آیا در زمانه‌ای که بسیاری از مادران و حتی مادربزرگان ما امروزه انتخاب خود را از چادر به پوششی دیگر تغییر داده‌اند جای آن نیست که به بررسی نهادین دلایل عدم تمایل نسل جدید به داشتن حجاب و پوشش نمادین پرداخت؟

آیا می‌توان برای نسلی که به داشتن یا نداشتن این نوع پوشش می‌اندیشند انواع گوناگون آن حتی از نوع ملی و میهنی را توصیه کرد.

به نظر می‌رسد در زمان حاضر اقدام در این زمینه پیش از آن‌که نیاز به ثبت در فهرست میراث معنوی ایران داشته باشد نیازمند آن است که با تاملی عمیق‌تر به دلایل گریز از پوشش در جامعه‌ای که گفته می‌شود همواره پبش قراول نمایه‌های تمدنی در این زمینه نیز بوده‌است، نگریست.

در برنامه‌های آینده به بررسی مساله پوشش با نگاهی متفاوت می‌پردازیم.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , ,