شنبه, ۲۷ تیر ۱۳۹۴
07 October 2016
مدیر کل کنترل برنامه‌ سازمان فن‌آوری اطلاعات اعلام کرد:

«نداشتن پیش زمینه لازم، منجر به استخراج اعداد نادرستی شد»

۱۳۹۱ مهر ۱۱

منوچهر نوبنیاد / رادیو کوچه

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

در چند سال اخیر اکثر آمارهایی که از سوی دولت استخراج شده است، با آماری که از سوی مرکز آمار ایران استخراج می‌شود تفاوت چشمگیری باهم دارند. اینبار قرعه به نام حوزه آی تی کشور افتاد. مرکز آمار ، بر اساس سرشماری سال 1390، به تازگی سندی را اعلام داشت که بر اساس آن ضریب نفوذ اینترنت در خانوارهای ایرانی را 11 درصد بیان می‌دارد. در حالی که سازمان فن‌آوری اطلاعات این امار را نادرست و ضریب نفوذ اینترنت در ایران را 42 درصد بیان داشته است. به دلیل تفاوت آماری موجود، وضعیت طبقه بندی ایران در اتحادیه بین‌المللی مخابرات نامشخص اعلام شده است. این اتحادیه برای رده‌بندی ایران خواستار آمار دقیق به همراه دلایل کافی و مستند است. در ادامه گزارشی را می‌خوانید از زبان امیر حسین محبعلى، مدیر کل کنترل برنامه‌ سازمان فن‌آوری اطلاعات که در خصوص دلایل تفاوتهای آماری این دو نهاد بیان شده است.

مدیر کل کنترل برنامه‌ سازمان فن‌آوری اطلاعات گفت: مرکز آمار در سال 88 ضریب نفوذ اینترنت کشور را 11 درصد و امسال وزارت ارتباطات 42 درصد اعلام کرده که اتحادیه بین‌المللی مخابرات ITU برای پذیرش این افزایش سند می‌خواهد.

بحث مغایرت آمار ضریب نفوذ اینترنت، چالشی است که طی چند دوره اعلام آمار تعداد کاربران اینترنت ایران خودنمایی می‌کند.

این مغایرت ریشه در تفاوت آمارهای ارایه شده از سوی مرکز آمار ایران و وزارت ارتباطات و فن‌آوری اطلاعات دارد که همواره ضریب نفوذ اعلام شده توسط وزارت ارتباطات حدودا 3 برابر عدد اعلام شده از سوی مرکز آمار بوده است.

امیر حسین محبعلى – مدیر کل برنامه‌ریزی و کنترل برنامه‌های سازمان فن‌آوری اطلاعات ایران – در خصوص راه‌اندازی نظام پایش شاخص‌های فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات بیان کرد: براساس تبصره سوم ماده 46 قانون برنامه پنجم، تدوین نظام پایش شاخص‌های فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات برعهده وزارت ارتباطات و فن‌آوری اطلاعات گذاشته شده است.

بنابراین وزارت ارتباطات براساس تکلیف قانونی خود مکلف است نظام پایش شاخص‌های فن‌آوری اطلاعات را تا پایان سال دوم برنامه پنجم تدوین و از سال سوم برنامه به صورت سالیانه و دوره‌ای شاخص‌های فن‌آوری اطلاعات را ارزیابی و منتشر کند که خروجی این ارزیابی باید به مجلس و دولت ارایه شود.

در این راستا نخستین اقدام مشخص کردن موارد شمول این شاخص‌ها است.

وی در خصوص شاخص‌های قانون برنامه پنجم در حوزه فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات گفت: به طور خاص، هیئت دولت 14 شاخص تخصصی حوزه فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات را مصوب کرده است که ورودی کار قلمداد می‌شوند.

در پروژه نظام پایش که با کمک دانشگاه‌ها در حال انجام است، قرار است در گام نخست شاخص‌های کلان برنامه پنجم به زیرشاخص‌ها شکسته و شفاف شوند.

در گام دوم قرار است متولی کار در کشور مشخص شود و در گام سوم نیز وضعیت موجود شاخص در سال اول برنامه احصا شود.

در آخر و در گام چهارم نیز نقشه راه و برنامه‌ریزی تدوین خواهد شد.

محبعلى در ادامه افزود: برای مثال یکی از شاخص‌های 14 گانه، رسیدن به 30 درصد آموزش الکترونیکی در پایان برنامه پنج‌ساله پنجم است؛ اما این رقم ابهاماتی دارد.

یک، باید مشخص شود، شاخص الکترونیکی یعنی چه؟

دوم، در حوزه آموزش، وزارت آموزش و پرورش، وزارت علوم و تحقیقات، سازمان فنی و حرفه‌ای، وزارت بهداشت و حوزه‌های علوم دینی، ایفای نقش می‌کنند که در این شاخص دقیقا مشخص نشده که آیا منظور از 30 درصد، الکترونیکی شدن فعالیت تمام حوزه‌های آموزشی بوده یا منظور مجموع فعالیت‌های حوزه‌ها بوده است؟

سوم، در وضع موجود چند درصد آموزش، الکترونیکی است که قرار است به 30 درصد برسیم؟

بنابراین وظایف ما در تدوین نظام پایش شاخص‌های فن‌آوری اطلاعات، شفاف‌سازی شاخص‌ها، تهیه ماتریس مسئولیت، وضع موجود شاخص‌ها و هدفگذاری است.

برای انجام این کار، ابزار قدرت که همان اسناد بالادستی هستند را نیز در اختیار داریم که براساس آن به تمامی دستگاه‌های دولتی تکلیف شده که در مقاطع سه‌گانه به وزارت ارتباطات و فن‌آوری اطلاعات، گزارش عملکرد شاخص‌های فاوا ارایه دهند.

با ابلاغ این دستور به تمام دستگاه‌ها، از سال آینده عملیات پایش و ارزیابی انجام خواهد شد.

مدیر کل برنامه‌ریزی و کنترل برنامه‌های سازمان فن‌آوری اطلاعات ایران در خصوص نحوه همکاری و هم‌سویی سازمان فن‌آوری اطلاعات ایران و مرکز آمار در تهیه آمار گفته است: محبعلی: نحوه محاسبه 2 شاخص بین‌المللی IDI از طریق آمارگیری است؛ یعنی اتحادیه جهانی مخابرات در خصوص ضریب نفوذ اینترنت، تعداد خانوارهای متصل به اینترنت، تعداد کامپیوترهای موجود در هر خانوار، معتقد به احصا آمار از طریق آمارگیری است.

در مواردی که مرجع بین‌المللی، بر روش آمارگیری تایید کرده، به سراغ مرکز آمار ایران رفته‌ایم و بر این اساس، برای تدوین نظام پایش، تفاهم‌نامه‌ای با مرکز آمار امضا کرده‌ایم.

موضوعات توافق در خصوص مشارکت برای تدوین شاخص‌ها و آمارهای بین‌المللی، اجرا و نظارت در زمینه تهیه شاخص‌های ملی، همکاری در ایجاد شبکه ملی آمار و شیوه آمارگیری است.

وی در نقد آمارهای مرکز آمار در خصوص ضریب نفوذ اینترنت اعلام کرد: پیش از این تفاهم، مرکز آمار در نتیجه احساس مسئولیتی که در زمینه آمارگیری در کشور داشت، در حوزه فاوا نیز ورود کرد؛ اما نداشتن پیش زمینه لازم، منجر به استخراج اعداد نادرستی شد.

نقد ما به مرکز آمار این است که در سرشماری نفوس و مسکن سال 90، از بین 60 سوال، تنها 2 سوال را به فاوا اختصاص داده بود؛ اینکه «آیا کامپیوتر دارند» و «آیا به اینترنت وصل می‌شوند».

اما 2 سوال از بین 58 سوال متفرقه نمی‌تواند ملاک خوبی برای ارزیابی وضعیت فاوا کشور باشد؛ ضمن اینکه در آمارگیری حتی چینش سوالات نیز در حوصله سوال شونده و پرسشگر و میزان دقت در جواب‌گویی، نقش دارد.

وی ادامه داد: نقد دیگر ما به این روش تهیه آمار، عدم دانش تخصصی آمار‌گیری حوزه فاوا بوده است.

در آن سرشماری، در صورتی که پرسش شونده به سوال « آیا کامپیوتر دارید» پاسخ منفی داده باشد، به صورت اتوماتیک سوال  «آیا به اینترنت وصل می‌شوید» حذف شده است.

این در حالی است که طبق تعریف ITU اگر کسی حتی با گوشی تلفن همراه نیز به اینترنت متصل شود، یک کاربر اینترنت است.

علاوه بر این، طبق تعریف ITU حتی اگر کسی یک لحظه کنسول بازی XBOX خود را با اینترنت آپ ‌تو‌ دیت کند، یک کاربر اینترنت محسوب می‌شود.

با توجه به این موارد، معتقدیم پرسشگر نیز باید توجیه باشد.

وی افزود: نقد صریح‌تر و جدی‌تر ما به مرکز آمار این است که این مرکز برای بدست آوردن ضریب نفود اینترنت، تعداد کاربران را بر کل جمعیت کشور تقسیم کرده است.

این در حالی است که بیش از 40 کشور عضو ITU بازه کسر را کاربران بین 19 تا 71 سال در نظر گرفته‌اند؛ زیرا یک نوزاد قدرت استفاده از اینترنت را ندارد.

حتی برخی کشورها برای بهبود رتبه خود در ITU تقلب می‌کنند، برای مثال قزاقستان طی دو سال گذشته 40 پله صعود کرده؛ زیرا در توسعه موبایل نسل 3 تعداد آنتن‌ها را به عنوان عملکرد ارایه کرده است.

بنا بر این طبیعی است که آمارگیری سال 90، ملاک خوبی برای ارزیابی وضعیت شاخص‌های فاوا کشور نیست و در حالی که تمام کشورها از تمام توان خود برای ارایه وضعیت بهتری از شاخص‌های خود، استفاده می‌کنند، ما کمتر از آمار واقعی منتشر کرده‌ایم.

این ضعف‌های مشترک طی 7 جلسه با مرکز آمار ایران احصا شده است.

محبعلی در خصوص اصلاح این موارد بیان داشت: این کار دو راه حل داشت؛ نخست اینکه در کوتاه مدت داده‌های مرکز آمار را ترمیم کنیم؛ به این معنی که داده‌های خام و گمشده را بر اساس متدولوژی‌های علمی تقریب بزنیم.

برای مثال می‌دانیم حدود 20 میلیون خانوار در کشور وجود دارد، با در نظر گرفتن این موضوع که امروز دانشجویی نیست که از اینترنت استفاده نکند؛ بنابر این برای تعیین رقم خانوارهای متصل به اینترنت، اگر در خانواده‌ای دانشجو وجود داشت، با استنتاج منطقی نتیجه می‌شود آن خانواده دارای اینترنت است.

هم‌چنین وی گفت: به عنوان راه‌حل بلند مدت نیز، تیم مشترکی از سازمان فن‌آوری ایران و مرکز آمار ایران، عازم ITU در ژنو خواهند شد تا از عملکرد فاوای ایران در ITU دفاع کنند که تا آن زمان قطعا عدد مشترک مان را رسماً اعلام خواهیم کرد.

در حالی که بر اساس برنامه پنج ساله پنجم، وزارت ارتباطات مسئول تدوین و اعلام آمار‌های فاوا است، بعد از تصویب این برنامه، باز هم مرکز آمار در این زمینه آمارگیری کرده و آمارهایش را نیز به مراجع بین‌المللی اعلام داشته است. محبلی در همین راستا بیان کرد: وزارت ارتباطات مسولیت تدوین و انتشار کل شاخص‌های فاوا را بر عهده دارد و یکی از روش‌های احصا آمار نیز، آمارگیری است؛ بنابراین، ما هم آمارگیری را قبول داریم اما به روش صحیح و مطابق مرجع بین‌المللی.

اما ITU در بحث ضریب نفوذ اینترنت، مراکز آمار کشورها را می‌شناسد و از ‌آنها استعلام می‌گیرد؛ طی دو سال گذشته با ترجمه قانون اخیر، طی مکاتباتی به ITU اعلام کرده‌ایم که در جمهوری اسلامی ایران نقطه تماس با ITU برای ارایه آمار فاوا، وزارت تخصصی ارتباطات و فن‌آوری اطلاعات است.

در آن زمان ابزار قانونی برای اینکه دستگاه‌ها به ITU آمار ندهند، وجود نداشت؛ ‌اما هم‌اکنون دستگاه‌ها مکلف به ارایه گزارش به وزارت ارتباطات هستند تا آمار از طریق این وزارت اعلام شود.

آمار ارایه شده از سوی مرکز آمار نیز مربوط به سال 88 و 89 پیش از قانون برنامه پنجم بوده است.

هم‌چنین وی گفت: مرکز آمار در سال 88 ضریب نفوذ اینترنت را در کشور 11 درصد اعلام کرد که همان موقع نیز ما به این عدد نقد داشتیم، امسال وزارت ارتباطات ضریب نفوذ اینترنت را 42 درصد اعلام کرده است.

ITU می‌پرسد که چه طور ضریب نفوذ کشوری طی دو سال این قدر افزایش یافته است؟

در پاسخ به این ابهام برای ITU دلیل و سند آوردیم که در سال 88 نیز ضریب نفوذ اینترنت در ایران 11 درصد نبوده  و در سفر آینده به ژنو نیز اسناد را ارایه خواهیم کرد.

ایران کشوری است که برای واریز یارانه 45 هزار تومانی تمام خانوارهای کشور در مدت 3 ماه مجبور به ثبت‌نام در سامانه هدفمندی یارانه‌ها شدند؛ اگر این کار برای مردم سخت بود، برای فن‌آوری اطلاعات فرصت و ابزار خوبی شد که تمامی این موارد سند برای اثبات گفته ما در ITU است.

وی بیان اینکه، با احتساب اینکه حداقل 50 درصد خانوارها خودشان اطلاعات سایت رفاهی را پر کرده‌اند، دلیل خوبی برای ضریب نفوذ بالای 50 درصد اینترنت در ایران است؛ افزود: یکی دیگر از اسناد ما کارت هوشمند سوخت است؛ 16 میلیون کارت هوشمند سوخت از طریق شبکه ملی اطلاعات تبادل داده می‌کنند.

بنابراین در سفر به ژنو علاوه بر اینکه اعلام می‌کنیم آمار سال 88 را قبول نداریم، اسناد مثبت پیشرفت در این دو سال اخیر را نیز ارایه خواهیم کرد.

در پایان محبلی در خصوص پذیرش و یا عدم پذیرش ادله بیان کرد: پیش‌بینی ما این است که در صورت دفاع درست، حداقل در رتبه‌بندی سال 2013 که آمار تا پایان ژانویه 2012 است، جایگاه ایران در مجموع شاخص‌های فاوا 10 تا 15 پله بهبود یابد، در تعداد کاربران اینترنت نیز پیش‌بینی ما این است که ضریب نفوذ بالای 35 درصد اعلام شود.

بنابراین فاز نخست پروژه پایش، توسعه تعاملات بین‌المللی برای ارتقاء جایگاه کشور و انعکاس کارهایی است که در کشور انجام شده و خوب منعکس نشده است.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , ,