Saturday, 18 July 2015
27 January 2021
گزارش روز – نگاهی به روند نابودی و انقراض یوزپلنگ‌ایرانی

«قلب سریع‌ترین حیوان دنیا رو به کندی و توقف»

2010 January 19

سام شریف/ رادیو کوچه

سازمان ملل متحد در تلاش برای معکوس‌کردن روند بی‌سابقه نابودی گونه‌های جانوری و گیاهان جهان، سال 2010 میلادی را به عنوان سال بین‌المللی تنوع‌زیستی نام نهاده است.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

حدود 162 گونه پستاندار، 502 گونه پرنده بیش از 174 گونه ماهی در آب‌های داخلی کشور و 146گونه خزنده، 20گونه دوزیست و نزدیک به یک هزار گونه گیاهی شناسایی شده، از جمله میراث‌های طبیعی کشور محسوب می‌شوند. این گونه‌های متنوع گیاهی و جانوری که به عنوان یک منبع غیر قابل تجدید که حامل اطلاعات با ارزش ژنتیکی نیز هستند و طی میلیون‌ها سال تکامل یافته‌اند اکنون در معرض نابودی جدی قرار دارند. به عنوان مثال دوگونه شاخص شیر ایران و ببر مازندران چند دهه است که در ایران منقرض شده‌اند و یوزپلنگ آسیایی نیز که تنها در ایران زندگی می‌کند درحال نابودی است.

در این گزارش به روند نابودی و انقراض یوزپلنگ ایرانی می‌پردازیم. تا صدسال گذشته، ‌یوزپلنگ سریع‌ترین دونده‌ی روی زمین، در گستره‌ی پهناوری از کره خاکی، از آفریقا تا خاورمیانه و هندوستان و بخش‌های دیگری از آسیا می‌زیسته. در سده گذشته متاسفانه از شمار این جانوار ارزشمند و زیبا به شدت کاسته شد و نسل زیر گونه‌ای از آن یعنی یوزپلنگ آسیایی در شرف نابودی قرار گرفت. براساس گزارش‌های موجود، نسل این جانور در هندوستان و دیگر مناطق آسیا به کلی منقرض شده است و اکنون تنها در بخش‌های کوچکی از حاشیه صحراهای ایران شمار اندکی از این حیوان (شاید حدود 50 قلاده) باقی‌مانده است و به همین دلیل در بسیاری از اسناد و نوشته‌های جدید به جای «یوزپلنگ آسیایی» دیگر از عبارت «یوزپلنگ ایرانی» استفاده می‌شود.

20100119-soc-yoozpalangeirani-samsharif

اکنون سال‌هاست که دشت های ایران در حسرت حضور سریع‌ترین دونده جهان است و در تمام این سال‌ها ضرب‌آهنگ انقراض یوز در دشت‌های مرکزی ایران طنین‌انداز شده‌است. کتابخانه تنوع زیستی ایران و گنجینه حیات ایران بدون حضور یوزپلنگ دچار یک نقصان بزرگ خواهد شد. با توجه به این مهم فعالیت پروژه حفاظت از یوزپلنگ در ایران به طور رسمی از تاریخ 19شهریور 1380 آغاز شد که هدف آن علاوه بر حافظت یوزپلنگ آسیایی (ایرانی) و زیست‌بوم‌های مرتبط با آن نیز است. اکنون 8  سال از آغاز بکار پروژه حفاظت از یوزپلنگ آسیایی می‌گذرد و در این مدت بالغ بر یک میلیون و 600 هزار دلار توسط سازمان ملل و دولت ایران برای حفاظت از زیست‌گاه‌های یوز ایرانی هزینه شده‌‌است، هرچند این پروژه در ابتدا برای 4 سال تعیین شده بود اما به درخواست سازمان محیط زیست این پروژه دو سال دیگر هم تمدید شد و بعد از گذشت دو سال هم‌چنان به کار خود ادامه می‌دهد. اما در این مدت خبرهای دردناک بسیاری حکایت از کندشدن ضربان قلب یوزپلنگ ایرانی داشتیم.

حادثه‌ای که چندی پیش در بافق یزد اتفاق افتاد: «پیرمرد موتور سوار به سرعت توقف کرد و به سمت کنار جاده دوید. مقداری بوته و چوب در جلوی پناهگاهی که به نظر می‌رسید در آن یوزپلنگ زندگی می‌کند، آتش زد. چند دقیقه بعد سه بچه یوز که احساس ترس و خفگی داشتند از پناه‌گاه‌شان خارج شدند. پیرمرد با بیل خود آنقدر بر سر آن‌ها زد تا هر سه تایشان مردند.»

این درحالی است که بخشی از بودجه اختصاص داده شده توسط سازمان ملل متحد مربوط به آموزش جوامع محلی در جهت آشنایی با این گونه کمیاب جانوری است که با توجه به حوادث مشابه به نظر می‌رسد که در این راستا اقدام چندانی صورت نگرفته است.

اما این پایان راه وتنها مشکل نیست بلکه تخریب زیستگاه‌های یوز ایرانی از دیگر مشکلات موجود است. درحالی که ایران متعهد شده یود که در راه حفظ زیستگاه‌های این حیوان اقدامات لازم را انجام دهد.ایران رتبه دهم تخریب محیط زیست در دنیا را دارد و از این رهگذر زیستگاه‌های یوز ایران نیز در امان نمانده است. پارک ملی کویر یکی از زیستگاه‌های یوزپلنگ چندی است که ازهر طرف مورد هجوم و تخریب قرار گرفته .این موضوع وقتی حساسیت بیشتری را بر‌می‌انگیزد که یکی از مسوولا‌ن محیط زیست آشکارا از کشته‌شدن تعدادی از این گونه‌های ارزشمند در رزمایش‌های نظامی خبر می‌دهد. در این پارک حدود ۷۰ قلا‌ده یوزپلنگ ایرانی و ۶۰۰ راس گورخر وجود داشت که هم‌اکنون با تاخت و تاز ماشین‌های نظامی و انجام عملیات گسترده و رزمایش‌های متعدد یوزپلنگ‌ها را به کم‌تر از ۵۰ قلا‌ده رسانده که هم‌اکنون از این تعداد نیز آماری دقیقی در دست نیست.

«امیر عبدوس» مدیرکل دفتر زیستگاه‌ها و امور مناطق سازمان حفاظت محیط‌زیست کشور با گلا‌یه از انجام عملیات نظامی در پارک ملی گفت: «در پارک ملی تاکنون هیچ مجوزی برای شکار صید، انجام عملیات یا غیره صادر نشده‌است، اما مسایل نظامی مرز نمی‌شناسد و ما حق دخالت و جلوگیری از عملیات استراتژیک را نداریم. از ۵۰ قطعه یوز پلنگ حاضر در منطقه با کشته شدن برخی از آن‌ها در جریان انجام این عملیات دیگر خبری از آخرین آمار آن‌ها نیست و محیط زیست تنها با این جمله که منطقه زیرنظر مسایل استراتژیک است سکوت می‌کند.»

احداث جاده‌ها از میان زیست‌گاه‌های یوز ایرانی از دیگر قاتلان این حیوان است.در آذر 1387 دو قلاده از آخرین بازمانده‌های یوزپلنگ ایرانی در تصادفات جاده‌های یزد و کرمان جان سپردند

احداث جاده‌ها از میان زیست‌گاه‌های یوز ایرانی از دیگر قاتلان این حیوان است.در آذر 1387 دو قلاده از آخرین بازمانده‌های یوزپلنگ ایرانی در تصادفات جاده‌های یزد و کرمان جان سپردند. صبح روز 6 آذر ماه نخست لاشه یک یوز ایرانی در کنار جاده یزد- شیراز که از قلب منطقه حفاظت شده «کالمند و بهادران» عبور داده شده، یافت شد و ساعاتی بعد در شام‌گاه این روز، لاشه یک یوز دیگر باز هم در کنار جاده و این بار در محور راور – کرمان کشف شد. بدین ترتیب شمار یوزپلنگ‌هایی که در مدت یک‌سال و نیم اخیر در اثر برخورد با خودروها کشته شدند به 4 قلاده افزایش یافت که 3 قلاده از آن‌ها فقط در منطقه حفاظت‌شده کالمند و بهادران یزد توسط خودروهای عبوری زیر گرفته شدند.

به نظر می‌رسد ضربان قلب سریع‌ترین موجود زنده دنیا رو به کندی می‌رود.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , ,