شنبه, ۲۷ تیر ۱۳۹۴
10 October 2016
به بهانه درگذشت «احسان نراقی»

«روزنگاشت / از کاخ شاه تا زندان اوین»

۱۳۹۱ آذر ۱۳

محبوبه شعاع / رادیو کوچه

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

[email protected]

«احسان نراقی» نویسنده‌ و جامعه‌شناس ایرانی که زاده سال 1305 خورشیدی بود روز گذشته یعنی در دوازدهم آذر ماه سال ۱۳۹۱ و پس از گذراندن یک دوره بیماری در سن 86 سالگی در منزلش در تهران درگذشت وی تنها ایرانی‌ست که معاون یونسکو بوده است.

آقای نراقی که از نوادگان «ملا مهدی فاضل نراقی» بود، تحصیلات مقدماتی را تا کلاس یازدهم در مدرسه «پهلوی کاشان» و به گفته خودش تحت تربیتی متمایل به غرب گذراند. سال دوازدهم را نیز در «دارالفنون تهران» به پایان رساند. ابتدا دو سال در دانش‌گاه تهران به تحصیل حقوق پرداخت و سپس به توصیه پدرش برای ادامه تحصیل راهی سوئیس شد و لیسانس جامعه‌شناسی خود را از دانش‌گاه ژنو دریافت کرد و پس از دو سال اقامت در تهران، موفق به اخذ بورس تحصیلی در مقطع دکترا از دانش‌گاه سوربن فرانسه شد.

بازگشت او به کشور در سال ۱۳۳۱ در اوج اقتدار ملیون، وی را به رابط غیر رسمی میان مصدق و کاشانی و گاهی مترجم کاشانی در برخورد با خبرنگاران تبدیل کرد. نراقی با ورود به حلقه قدرت توانست از طریق دکتر «غلامحسین صدیقی» در دانش‌گاه تهران مشغول به کار شد و هم‌زمان با کمک او و دکتر «علی‌اکبر سیاسی» موفق شد موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی را بنیان‌گذاری کرده و مدت دوازده سال مدیریت آن‌را بر عهده داشته باشد. این موسسه علاوه بر انتشار کتاب‌های متعدد به‌خصوص در زمینه علوم اجتماعی، در تهیه و تدوین طرح جامع کلان شهرهایی هم‌چون تهران و شیراز نقش داشت.

استاد نراقی خود گفته بود با تحقیقی که در سال ۱۹۶۵ درباره‌ی فرار مغزها از کشورهای جهان سوم به کشورهای غربی برای سازمان ملل انجام داد، بازتاب گسترده‌ای در کشورهای جهان به‌ویژه جهان سوم داشت و در سال ۱۳۴۹ به علت فشارهای ساواک، دعوت یونسکو را برای امور جوانان بهانه قرار دادم و کشور را به مدت شش سال ترک کردم. پس از انقلاب هم به زندان رفتم و عاقبت دادگاه انقلاب حکم برائت کامل از کلیه‌ی اتهامات را داد.

اما برخی از مسوولیت‌های احسان نراقی پیش از انقلاب سال 1357 به این شرح بوده است:

مدیریت موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی

تصدی «اداره جوانان» سازمان آموزش علمی و فرهنگی ملل متحد یونسکو

ریاست موسسه تحقیقات و برنامه‌ریزی علمی و آموزشی کشور

وی هم‌چنین دوبار نشان لژیون دونور را از روسای جمهور فرانسه شارل دوگل و فرانسوا میتران دریافت کرده ‌است.

او در دوره ریاست «فدریکو مایور» در یونسکو جزو مشاوران ارشد و تاثیرگذار او به شمار می‌رفت و توانست از نفوذش برای معرفی فرهنگ و هنر و برخی از هنرمندان نامی ایران استفاده کند که از جمله آ‌ن‌ها دادن جایزه پیکاسو به «محمدرضا شجریان» بود.

احسان نراقی در مراسم بزرگ‌داشتی که در سال 1385 در خانه‌ی هنرمندان ایران برای او برگزار شد، گفته بود: «من الان هشتاد ساله‌ام و هر آن آماده‌ام که با دنیا خداحافظی کنم، چرا که ترس از مرگ برای انسانی است که هنوز به هدف‌هایش نرسیده و از سعادت و لذت محروم بوده است. من چنین وضعی ندارم. من به اغلب هدف‌هایم رسیده‌ام. هم زندگی را شناختم، هم زندان رفتم، هم آزادی را دیدم، بنابراین هیچ وحشتی از مرگ ندارم.»

نگاهی داشته باشیم به برخی از آثار احسان نراقی: پایان یک رویا: «در نقد مارکسیسم، علوم اجتماعی و سیر تکوینی آن، آیین جوانمردی (هانری کربن)، اقبال ناممکن، آن حکایت‌ها: گفت‌وگوی هرموز کی با احسان نراقی، آزادی: مجموعه مقالات و مصاحبه‌ها، آن‌چه خود داشت، جامعه، جوانان، دانش‌گاه، غربت غرب، آزادی، حق و عدالت، طمع خام، در خشت خام، آن حکایت‌ها، نظری به تحقیقات اجتماعی در ایران و از کاخ شاه تا زندان اوین.»

منبع‌ها:

ویکی‌پدیا

هم‌شهری

بهار

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , ,