شنبه, ۲۷ تیر ۱۳۹۴
26 August 2016
نوشته‌ای از همسر روزنامه‌نگار و فعال سیاسی، مسعودباستانی

«دست‌هایت را باغچه زندان بکار»

۱۳۸۸ بهمن ۰۹

مهسا امرآبادی/ هم میهن

دایم در ذهنم زمزمه می‌کنم «دست‌هایم را در باغچه می‌کارم سبز خواهند شد می‌دانم می‌دانم»

هر کاری که به فکرم می‌رسد می‌کنم تا کمی آرام شوم. فقط کمی. به همان اندازه که بتوانم آن‌چه پیش آمده را هضم کنم. ترانه‌های مشترک را گوش می‌دهم. فیلم‌هایی که دوست داری و دوست دارم را دوباره می‌بینم، کتاب‌ها را ورق می‌زنم و فال حافظ می‌گیرم، می‌نشینم یک گوشه و برایت کاغذها را سیاه می‌کنم اما این دلشوره لعنتی لحظه‌ای رهایم نمی‌کند.

لحظه‌ای نمی‌توانم از فکر آن‌چه بر تو می‌گذرد بیرون بیایم. دایم پیش چشمم با قدم‌های کوتاه و سریع رژه می‌روی مسعود؛ درست مثل همان وقت‌ها که سوژه یک یادداشت یا گزارش در ذهنت جرقه می‌زد و نمی‌توانستی آرام بگیری. کلمات را بلندبلند پشت سرهم ردیف می‌کردی و یک جمله را ده بار با شکل‌های مختلف تکرار می‌کردی. اگر کسی تو را نمی‌شناخت فکر می‌کرد دیوانه شده‌ای. تو اما مرا خوب می‌شناسی مسعود. دارم دیوانه می‌شوم…

20100129-weblog-mahsaamabadi-

سر درد عجیبی دارم. تنها یک سوال در ذهنم می‌چرخد. می‌چرخد و خود را به در و دیوار سرم می‌کوبد. چرا؟؟!

مادرت هفته آینده راهی دیار امام حسین(ع) است. مدام نفرین می‌کند و می‌گوید اینجا که کسی به دادمان نمی‌رسد، بروم از سالار آزادگان طلب کنم این داد را. می‌گوید زینب‌وار آزادی تو را از سالار شهیدان می‌خواهد و جزای ظالمان را.

از وقتی که خبر بهت‌آور انتقالت به زندان رجایی شهر را شنیده‌ایم همه در شوک هستیم. دلم می‌خواهد به خودم بقبولانم که کابوس می‌بینم. دلم می‌خواهد یک نفر تکانم بدهد و بگوید: «بلند شو، بلند شو مهسا! داشتی خواب می‌دیدی…»

چهارشنبه صبح زود اما کسی از خواب بیدارم نکرد. بیداری این روزها خودش یک جور کابوس است. مسعودم خیلی وقت است سرت غر نزده‌ام. اما این بار راه ندارد؛ تو فکر نمی‌کنی من و مادرت این همه راه را وسط زمستان از شرق تهران تا زندان گوهردشت کرج چطوری باید بیاییم؟! تازه راه را هم درست و حسابی بلد نیستیم. گفته بودند از ایستگاه مترو گلشهر برای بلوار موذن تاکسی دارد. از آن‌جا هم از هرکسی بپرسی «زندان کجاست؟» نشانت می‌دهد. تلخ است مسعود. خیلی تلخ که در  سرزمین من و تو نشانی زندان از کفر ابلیس مشهورتر است!

توی راه سوز بدی می‌آمد. سرم را به پنجره مترو تکیه داده بودم و بیرون را نگاه می‌کردم. مادرت زیر لب ذکر می‌گفت. سعی می‌کنم ذهنم را از همه چیز و همه کس بگیرم و فقط راه را به خاطر بسپارم. راهی که مرا به تو می‌رساند…

بغضم را قورت می‌دهم. کسی نباید گریه‌ام ببیند. گلویم فشرده می‌شود و کابوس‌های بیداری به دیوار سرم می‌کوبد.

و سرانجام می‌رسیم. راست گفته بودند. همه نشانی زندان را بلد بودند. فرقی نمی‌کرد که از یک دختر جوان در ایستگاه اتوبوس بپرسی یا پیرمردی که با یک پیکان فرسوده مسافرکشی می‌کند. کافی است بپرسی «زندان رجایی شهر کجاست؟»

این «ناکجا» اما چه هیبت بدی دارد مسعود. دیوارهای بتونی بلند، دشت یخ‌زده را از کوه برفی جدا می‌کند. انگار زمین خدا را زندانی کرده‌اند. دیدن این دیوارهای بی‌قواره سرمایی به جان آدم می‌ریزد که تا عمق دلت یخ می‌بندد. گفتی شب بود که آوردندت اینجا؟ خوب شد عزیزم. خوب شد که شب بود و خوب ندیدی که چه زندانی ساخته‌اند…

سالن زندان پر است از زن و دختر و بچه. آخر این‌جا روزهای ملاقات را هم «تفکیک جنسیتی» کرده‌اند؛ یک هفته زن‌ها برای ملاقات می‌آیند و یک هفته مردها. عادلانه عادلانه! آن‌هایی هم که تنها زنی یا پدری برای ملاقات دارند مشکل خودشان است.

گیجم هنوز. دنبال کسی می‌گردم که هم دردم باشد. زنی گریه می‌کند که «پسرم نمی‌خواست آدم بکشد، فقط می‌خواست کمی گوش مالی بدهد دوستش را.» چه کسی می‌خواست تو را کمی گوشمالی بدهد که تبعیدت کرد این‌جا مسعود؟

باید یک ساعتی معطل آمدنت بشویم. زن‌ها روی صندلی‌های آبی نشسته‌اند و بچه‌ها روی سنگفرش لیز می‌خورند. وقت داریم با هم آشنا بشویم اما یکی باید پیش قدم بشود. تا بیایم این پا و آن پا بکنم آن‌ها زحمتم را کم می‌کنند. به نظر می‌رسد که همه هم‌دیگر را می‌شناسند؛ هفته‌ها و ماه‌ها و سال‌هاست که می‌آیند و برای نیم‌ساعت ملاقات کابینی ساعت‌ها انتظار می‌کشند. آنقدر هم‌دیگر را دیده‌اند که دیگر گفتنی چندانی برای هم ندارند. من اما چهره‌ای تازه واردم و کنجکاوی جمع را تحریک کرده‌ام.

دوره‌ام می‌کنند و می‌خواهند از جرم تو برایشان بگویم. نمی‌دانم چه بگویم مسعود. بگویم در انتخابات به نفع میرحسین موسوی فعالیت کرده‌ای؟ بگویم می‌نوشتی «میزان رای ملت است»؟ ناخودآگاه برمی‌گردم به رویای نیمه تمام بهاری…

اصلن ولش کن. چطور است کیفر خواست دادستان را تکرار کنم که می‌خواستی «انقلاب مخملی» کنی. آن وقت این واژه را که هنوز خودم هم معنی‌اش را درست و حسابی نفهمیده‌ام چطور برای آن‌ها معنی کنم؟

ولی بالاخره یک چیزی باید بگویم. دختری که از همه بیشتر سر و زبان دارد بیشتر کنجکاوی می‌کند. می‌پرسم تو چند سالت است. 18 سال. اما جوری صحبت می‌کند که گویی زنی است میان سال با کوله باری از درد.

می‌گویم شوهرم سیاسی است. می‌پرسد یعنی عاشورا بازداشت شده؟ جواب می‌دهم نه روزنامه‌نگار است. بیشتر می‌پرسد و من نمی‌دانم چگونه پاسخ بدهم. می‌گویم: «سرویس سیاسی روزنامه بوده.» انگار که تازه متوجه شده. می‌گوید «آها! سرویس آدم‌های سیاسی بوده!» باز کمی فکر می‌کند و بعد از چند دقیقه با قیافه‌ای حق به جانب می‌گوید «خب حتمن گفتن چرا سرویس سیاسی‌ها بودی؟ لابد تو هم مثل اون‌ها هستی که سرویس سیاسیا شده بودی دیگه»!

دخترک فکر کرده تو راننده بوده‌ای. بد فکری هم نیست. اصلن شاید دعوا سر این است که کسی دیگر روزنامه‌نگار جماعت را نمی‌خواهد. شاید می‌خواهند حالی‌مان کنند که باید شغلمان را عوض کنیم.

دخترک با نگاهی گیج می‌گوید «پدر من هم دزدی کرده‌است». زنی دیگر از بدهکاری 10 میلیونی شوهرش و یک سال و نیم حبس‌اش می‌گوید. دختری دیگر از قاتل شدن برادرش در یک دعوای خانوادگی…

صدایم می‌کنند. بعد از بازرسی‌های بدنی! از سه راهروی طولانی تاریک و باریک می‌گذرم. راهروهای تاریک تمام نمی‌شوند، هی باید بروم وبروم اما با تمام‌شدن یک راهرو به راهروی طولانی بعدی می‌رسم و دوباره به این امید که آخرین راهرو باشد، به سومین راهرو …

کابین ملاقات اینجا با اوین فرق می‌کند. علاوه بر شیشه‌های دو جداره کثیف در دو طرف، میله‌های آهنی مورب هم بین من و تو قرار گرفته. هنوز نیامده‌ای و من دلشوره گرفته‌ام که این میله‌های لعنتی نمی‌گذارند صورتت را درست ببینم. اما همان مقدار هم که زندانیان دیگر را از پشت شیشه‌های دوجداره و میله‌های آهنی می‌بینم، وحشت می‌کنم. من از آن‌ها می‌ترسم مسعود. یعنی تو با این ها یک جا هستی؟!

هنوز گروه قبلی را برای ملاقات نیاورده‌اند، باید منتظر بمانم. زنان دوباره دورم جمع می‌شوند و از جرم‌های مردانشان می‌گویند؛ اکثرن قتل و سرقت مسلحانه …من گیج و با چشمانی که دارد از حدقه بیرون می‌زند خاموش فقط نگاه می‌کنم. بعضی وقت‌ها درست متوجه نمی‌شوم چه می‌گویند. سعی می‌کنم با زبان خودشان حرف بزنم. حتی به فکرم رسید که جرمت را دزدی یا قتل عنوان کنم تا شاید نقطه مشترکی پیدا کنیم. اما اگر بگویم قتل یا دزدی کرده‌ای مشکل دو تا می‌شود. بگویم چه دزدیده‌ای؟ بگویم چه کسی را کشته‌ای؟

زن‌ها با هم دوست می‌شوند، دعوا می‌کنند، درددل می‌کنند و من متعجب و هاج و واج گوش می‌کنم.

از گفتن جرم‌ات یک جوری طفره می‌روم اما سعی می‌کنم با آن‌ها نقطه مشترک پیدا کنم. از آب و هوای سرد آن‌جا می‌گویم و دوباره بعد از چند دقیقه می‌گویم سرد است. دارم ناامید می‌‌شوم که می‌آورنت….

هرچه لباس داشته‌ای را روی هم پوشیده‌ای و طبق معمول نگران من هستی. برای این که فضا را عوض کنم به شوخی می‌گویم «این‌جا دیگر باید سبیل بگذاری». شیشه‌ها و میله‌ها بین ما هستند. می‌خواهم دست‌هایت را بگیرم. توی اوین دست‌هایمان را دو طرف شیشه‌ها مماس می‌کردیم اما این‌جا این میله‌های لعنتی هم هستند.

دلداری‌ام می‌دهی. می‌گویی نگران نباشم. می‌گویی این هم قسمتی از زندگی است دیگر. می‌گویی باید صبر کرد و من فکر می‌کنم تا کی؟ می‌گویی این‌ها هم که این‌جا زندانی هستند از بد روزگار افتاده‌اند این‌جا. خیلی‌هایشان وضعیت مالی مناسبی ندارند.

می‌گویی در اتاقت یک نفر سه فقره قتل انجام داده و می‌خندی. می‌گویی در سالن‌تان همه برای گرفتن عفو حافظ قرآن شده‌اند. می‌گویی با بقیه کنار می‌آیی و با آن‌ها که فقیرترند هم سفره شده‌ای تا کمی کمکشان کرده باشی.

می گویی «علی‌محمدی» معاون زندان، آدم با ایمان خوبی است. می‌گویی اجاق گاز ندارید و مجبورید غذای با کیفیت پایین زندان را تحمل کنید. یاد زخم معده‌ات می‌افتم. می‌گویم شیر و میوه گیرت می آید؟ حرف توی حرف می‌آوری که جوابم را نداده باشی.

دایم می‌خندی و من هم هی زورکی می‌خندم. راستی مسعود من به چه می خندیدیم؟! تو می‌خندی و من می‌خندم. آنقدر بلند که زن کابین کناری با تعجب به من که تا چند دقیقه پیش بغض داشتم، نگاهی می‌کند و سری به تاسف تکان می‌دهد.

دقیقه‌ها چه شتابی برای رفتن دارند. هوز خداحافظی نکرده‌ایم که تلفن کابین قطع می‌شود…

باز هم بغض دارم اما می‌دانم تو اینجا را هم تحمل می‌کنی. توی راه به هر کس که به فکرم می‌رسد زنگ می‌زنم. از نمایندگان فراکسیون اقلیت تا سیاسیونی که می‌شناسم. همه اظهار تاسف می‌کنند اما کسی نمی‌داند که مسوولیت صدور دستور انتقال یک روزنامه‌نگار به زندان رجایی شهر بر عهده چه کسی است.

به دادستانی می‌‌روم. آن‌جا هم کسی مسوولیت قبول نمی‌کند. در این فکرم که برای مردی که برای 10 میلیون تومان در زندان است، کاری بکنم. برای دختری که با او در زندان آشنا شدم، کاری پیدا کنم و دنبال راه‌حلی برای رضایت گرفتن از خانواده مقتولی می‌گردم که قاتلش را پشت شیشه‌های کابین دیدم و دعا می‌کنم پیش از آن که دیر شود بتوانم همه این کارها انجام بدهم.

مسعودم. دست‌هایت را باغچه زندان بکار. سبز خواهی شد می‌دانم.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , ,